IV SA/Wa 24/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jarosław Łuczaj Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.) sędzia SO del. Aleksandra Westra po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 5117 (pięć tysięcy sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania J. L. (dalej: skarżący) od decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2020r. nr [...] orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], utrzyma w mocy zaskarżoną ww. decyzję organu I instancji. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Decyzją z [...] września 2020r., po przeprowadzeniu postępowania, Prezydent [...] orzekł o wymeldowaniu J. L. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. W ocenie organu zebrany w sprawie materia dowodowy wskazuje na trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca pobyt stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Odwołanie od wskazanej wyżej decyzji wniósł J. L. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] listopada 2020r. utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. W uzasadnieniu m. in. wskazano, że pojęcie pobytu stałego zostało uregulowane w art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na wskazane pojęcie składają się zatem dwa elementy, tj. fakt zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem o zamiar stałego tam przebywania. Natomiast opuszczenie miejsca pobytu stałego następuje, gdy osoba zameldowana w dotychczasowym miejscu opuściła je i swoje życie osobiste skoncentrowała w nowym, innym miejscu (trwałość) oraz, że działanie to było efektem jej własnej nieprzymuszonej woli (dobrowolność). Organ zauważy przy tym, że gdyby zamiaru opuszczenia miejsca pobytu stałego dana osoba nie wyraziła w jasny sposób, rolą organu prowadzącego postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania będzie udowodnienie, że okoliczności sprawy wskazują na istnienie po jej stronie zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą m.in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka, prowadzenie życia towarzyskiego - przyjmowanie znajomych), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (wyrok WSA w Krakowie z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 58/18). A zatem w ocenie organu, po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stwierdzić należy, że odwołujący nie koncentruje swoich spraw życiowych w miejscu stałego pobytu. O powyższym świadczy przede wszystkim dołączone przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...] Administracja Domów Komunalnych nr [...] do akt postępowania pismo J. L. w którym oświadczył, że lokal ten służy wymienionemu jedynie jako pracownia artystyczna. Ponadto z informacji przekazanej przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...] Administracja Domów Komunalnych nr [...] wynika, że w omawianym lokalu w 2019 r. nie zarejestrowano zużycia wody, a odwołujący przyznał, że co najmniej od lutego 2020 r. lokal ten pozbawiony jest dostaw energii elektrycznej. Mając powyższe na uwadze i kierując się doświadczeniem życiowym w ocenie organu odwoławczego trudno sobie wyobrazić codzienne funkcjonowanie w miejscu stałego pobytu bez dostępu w nim do bieżącej wody przez rok i bez energii elektrycznej przez kilka miesięcy. Jakkolwiek sam odwołujący wskazał, że przedmiotowy lokal doposażył w oświetlenie, wannę (brodzik) i toaletę, to brak zużycia wody i energii elektrycznej świadczy o tym, że nie korzysta on z tych urządzeń i w konsekwencji nie jest to miejsce, w którym realizuje podstawowe funkcje życiowe świadczące o zamieszkiwaniu. Organ zauważył również, że wezwany w charakterze świadka M. J. – sąsiad odwołującego się, poinformował organ I instancji, że nie ma żadnej wiedzy co do zamieszkiwania przez J. L. w lokalu nr [...] i nie zna wymienionego. W ocenie organu odwoławczego gdyby odwołujący się mieszkał w miejscu zameldowania na pobyt stały to byłby widywany przez M. J. i znany choćby z widzenia. Powyższe w ocenie Wojewody potwierdza fakt opuszczenia przez odwołującego się miejsca pobytu stałego, co wskazuje że zostały spełnione przesłanki określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności uzasadniające wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu stałego odwołującego się. Z ww. decyzją nie zgodził się J. L.. wywodząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w której podniósł, że zaskarżona decyzja Wojewody jest niezgodna z prawem bo "oparta jest na fałszywym rozeznaniu sprawy, błędach proceduralnych, domniemaniach, półprawdach i zwykłych nieprawdach i tendencyjnym ignorowaniem prawdy na wszystkich szczeblach rozpatrywanej sprawy". Skarżący oświadczy, że pracownia na ul. [...] to miejsce stanowiące jego centrum życiowe i nigdy nie opuścił jej na stałe. Wskazał, że od pięćdziesięciu lat opłaca czynsz i media a także nigdzie indziej nie jestem zameldowany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. W dniach 24 sierpnia 2021r. i 31 sierpnia 2021r. do Sądu wpłynęły pisma zawierające dodatkowe stanowisko skarżącego w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019r., poz. 1397 z późn. zm. – dalej: "u.e.l"). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l., jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r., II OSK 851/09 , LEX nr 597910). Stanowisko to ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 2006, Nr 139 poz. 993 z późn. zm.) zachowuje nadal w pełni aktualność i jest całkowicie akceptowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Stosownie do powołanej wyżej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Organ prowadząc postępowanie winien zatem podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wyczerpująco zebrać i rozpatrzeć materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie dokonać oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Wydając rozstrzygnięcie organ winien sporządzić, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., w którym ma wskazać fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których pozostałym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie służy w szczególności realizacji zasady prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Nie powoduje ona zmiany ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie spór dotyczy podstaw do wymeldowania, tj. czy skarżący opuścił w sposób trwały i dobrowolny swoje miejsce zameldowania. Skarżący, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego konsekwentnie bowiem twierdzi, że nie opuścił miejsca stałego zameldowania i tylko czasowo w nim nie przebywa - fakt ten ma być związany z charakterem jego pracy artystycznej. Podkreśla przy tym, że nie ma nigdzie indziej miejsca zameldowania i że centrum jego spraw życiowych znajduje się w lokalu nr [...] przy ul. [...] gdzie jest zameldowany i gdzie od 50 lat opłaca czynsz i media. Skarżący zauważa przy tym, że odcięto mu energię elektryczną ale czyni starania w administracji budynku by ponownie móc się do niej podłączyć. Natomiast organ twierdzi, że skarżący opuścił dobrowolnie miejsce stałego zameldowania i że w nim nie przebywa. Kluczowym zatem jest ustalenie czy faktycznie lokal w którym skarżący posiada meldunek stały jest w dalszym ciągu przezeń zamieszkiwany i stanowi jego centrum życiowe, czy też został on dobrowolnie przez niego opuszczony. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Powyższe wskazuje zatem, że decyzja o wymeldowaniu została podjęta przedwcześnie, bez dokładnego i należytego wyjaśnienia wszystkich koniecznych do jej podjęcia okoliczności. Sąd wskazuje, że mimo podjęcia prób w tym kierunku, organ nie dokona oględzin lokalu. Nie ustalił zatem czy znajdują się w nim rzeczy skarżącego oraz czy znajdujące się w nim media pozwalają na zamieszkiwanie w nim i traktowanie tego lokalu jako miejsca pobytu stałego. W sposób prawidłowy nie dokonano również przesłuchania świadków, którzy mogliby mieć wiedzę w tym zakresie. Należy bowiem zauważyć, iż mimo, że organ podjął próbę by przesłuchać dwóch świadków (sąsiadów skarżącego), w celu ustalenia czy zamieszkuje on we wskazanym lokalu, to tylko jeden z nich oświadczył, że nie zna skarżącego. Przy czym z oświadczenia ww. wynika, że nie ma on żadnej wiedzy co do faktu zamieszkiwania przez skarżącego we wskazanym lokalu. A biorąc pod uwagę, że organy nie ustaliły również jak długo świadek mieszka w tym budynku, to brak jest możliwości stwierdzenia czy oświadczenie wskazanego wyżej świadka jest w jakikolwiek sposób przydatne w prowadzonym postępowaniu, szczególnie iż skarżący twierdzi, że do jego lokalu jest kilka możliwości dostania się. Z kolei w zakresie drugiego ze świadków, którego organ chciał przesłuchać to z akt sprawy nie wynika czy czynność ta została dokonana a jeżeli nie to dlaczego od niej odstąpiono. Gromadząc materia dowodowy w sprawie i ustalając kwestię zamieszkiwania czy też nie przez skarżącego w oparciu o zeznania świadków organ winien opierać się na zeznaniach osób, które we wskazanym budynku mieszkają od lat i które mogą znać J. L.., a tym samym będą mogły miarodajnie wskazać czy przebywa on pod wskazanym adresem czy też nie. Jedną z takich osób niewątpliwie może być dozorca budynku, z którym jak skarżący sam wskazuje rozmawiał po włamaniu do zajmowanego przezeń lokalu. W ocenie Sądu organ winien również rozważyć zasadność ponownego przesłuchania samego skarżącego na okoliczność zamieszkiwania lub nie pod wskazanym wyżej adresem. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący sam stwierdza, że czasowo nie przebywa w miejscu stałego zameldowania. Organy jednak nie podjęły czynności celem wyjaśnienia jak długie są to nieobecności i z jakimi okolicznościami związane oraz gdzie wówczas skarżący zamieszkuje. Nadto w wypadku ustalenia, iż faktycznie skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, organ winien ustalić czy opuszczenie lokalu było dobrowolne czy też został on do tego zmuszony a jeśli tak to przez jakie okoliczności lub osoby. Zauważenia wymaga również, iż podniesiony przez organy brak zużycia wody oraz brak elektryczności w lokalu mogą świadczyć o niezamieszkiwaniu przez skarżącego w tym lokalu a tym samym opuszczenie go bez wymeldowania się. Jednak jak wskazano powyżej, organy nie wyjaśniły czy jest to związane z chwilowymi trudnościami i czynione są przez skarżącego starania celem przywrócenia możliwości w nim przebywania oraz czy trudności te nie miały na celu zmuszenie skarżącego do opuszczenia lokalu – wówczas opuszczenie lokalu nie byłoby dobrowolne. Nie podejmując wymienionych wyżej czynności w celu dostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w ocenie Sądu, organy nie zgromadziły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzyły całokształtu materiału dowodowego, który pozwoliłby na dokonanie prawidłowych ustaleń mających istotne znaczenie w sprawie, czym naruszyły art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 80 i 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę ww. wskazania Sądu, w szczególności w zakresie oględzin lokalu oraz przesłuchania świadków ewentualnie samej strony. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.