IV SA/Wa 2401/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Burmistrz Miasta M., decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., Nr [...] w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 657) po rozpoznaniu wniosku R. J. orzekł o wymeldowaniu M. P. z pobytu stałego z budynku przy ulicy Z. [...] M. Organ I instancji wskazał, iż zgodnie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, przesłankami jakie bada organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego bądź czasowego jest fakt opuszczenia lokalu przez określoną osobę i niedopełnienie obowiązku meldunkowego. Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi mieć charakter trwały i być dobrowolne. Organ ustalił, że M. P. faktycznie nie mieszka w budynku przy ulicy Z. [...] w M. Fakt ten potwierdza pismo Komisariatu Policji w M., z którego wynika, że funkcjonariusze Policji w M. kilkakrotnie byli na ulicy Z. [...] w M. i nigdy nikogo tam nie zastali. Posesja nie nosi śladów zamieszkania. Od sąsiada okolicznej posesji dowiedzieli się, że M. P. od kilku lat nie mieszka pod ww. adresem. O fakcie, że M. P. nie mieszka w budynku przy ulicy Z. [...] w M. świadczą również zeznania matki, E. P. zawarte w protokole przesłuchania przez pracownika Urzędu Miejskiego w P., z których wynika, że córka nie mieszka pod ww. adresem od lipca 2010 r. Organ wskazał również, że rodzice M. P. – E. i T. P. 28 lipca 2010 r. wystąpili do Sądu Rejonowego w G. o przywrócenie naruszonego posiadania przez właściciela budynku. Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] stycznia 2013 r. (data uprawomocnienia [...] grudnia 2013r.) nakazał R. J. przywrócenie posiadania powodom E. i T. P. poprzez wydanie kluczy do budynku mieszkalnego przy ul. Z. [...] w M. Pomimo korzystnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] stycznia 2013 r. ani państwo P. ani sama zainteresowana nigdy nie przystąpili do egzekucji tego wyroku. Powyższe w ocenie organu świadczy o zaistnieniu przesłanki dobrowolności. Organ zwrócił bowiem uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto pogląd, że nawet gdyby doszło do bezprawnych działań osób trzecich wobec meldowanego, to w sytuacji, gdy osoba zainteresowana nie podejmuje stosownych działań zmierzających do powrotu do spornego lokalu, mając obiektywną do tego możliwość, uznaje się ją za równoznaczną z przejawem Woli opuszczenia spornego lokalu. Podobnie, jak i podejmowanie środków prawnych, lecz nieskutecznie. M. P., złożyła odwołanie, które zostało rozpatrzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r., Nr [...]. Organ odwoławczy działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a.") utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ wyjaśnił, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie jest przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej: ustawa o ewidencji ludności), w myśl którego, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (właściwy ze względu na położenie lokalu), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela łub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 (posiadających tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z sytuacją opuszczenia lokalu mamy do czynienia wtedy, gdy dana osoba rezygnuje z zamieszkiwania w lokalu, zatem zrywa wszelkie z nim więzi, koncentrując swe centrum życiowe w innym lokalu. Warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest więc ustalenie przez organ administracji, czy dana osoba faktycznie opuściła, bez wymeldowania się, dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Dla stwierdzenia, że dana osoba opuściła lokal w sposób trwały i dobrowolny, konieczne jest ustalenie, że fizycznemu przebywaniu w danym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Przy ustalaniu zamiaru nie można zaś poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Zapewnienie o chęci zamieszkiwania w miejscu zameldowania nie może być sprzeczne z przejawami tej woli znajdującymi potwierdzenie w obiektywnych okolicznościach faktycznych. Stąd też za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swej woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Takimi środkami są roszczenia cywilnoprawne. Dalej organ odwoławczy wskazał, że Burmistrz Miasta M. bezspornie wykazał w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, że M. P. opuściła w lipcu 2010 r. dom nr [...] przy ul. Z. w M. Tym samym spełnione zostały przesłanki wymeldowania wskazane w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Jak wynika ze spójnych wyjaśnień jej matki E. P., w domu tym ostatni raz nocowała z 24 na 25 lipca 2010 r. i od tego czasu już tam nie mieszka. Powyższy lokal opuściła wraz ze swoimi rodzicami, kiedy właściciel wymienił zamki w drzwiach. Fakt, iż M. P. nie mieszka do tej pory w miejscu stałego zameldowania potwierdziła również policyjna kontrola meldunkowa oraz wnioskodawca. Organ odwoławczy zaznaczył, że pomimo że M. P. opuściła miejsce stałego zameldowania wraz z rodzicami w wyniku wymiany zamków w drzwiach przez R. J. i uważa, że było to z jego strony bezprawne, to nie podjęła żadnych kroków prawnych (np. w postaci pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania) lub faktycznych mających na celu ponowne zamieszkanie w spornym budynku, a jako osoba pełnoletnia miała takie uprawnienie. Powyższe w ocenie organu wskazuje na dobrowolność i trwałość opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez M. P. Odnosząc się do twierdzenia M. P., że przysługuje jej prawo pochodne do zamieszkiwania w spornej nieruchomości ze względu na uprawnienia rodziców, organ wyjaśnił, że jako osoba dorosła, której przysługuje pełna zdolność do czynności prawnych (w tym zawierania wszelkich umów cywilnoprawnych) mogła, chcąc nadal mieszkać w przedmiotowym budynku, wystąpić do jego właścicieli z propozycją podpisania stosownej umowy. Prawo pochodne bowiem rozciąga się na współmałżonków oraz małoletnie dzieci osób, którym określone uprawnienie przysługuje. Odnosząc się natomiast do zawartego w odwołaniu stwierdzenia M. P., że jej rodzice są najemcami przedmiotowego budynku, organ zauważył, że ani wymieniona, ani jego rodzice nie przedstawili żadnego dokumentu potwierdzającego ich słowa. Organ podkreśli, że instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Ewidencja ludności polega zaś na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, czyli służy jedynie zbieraniu informacji o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Oznacza to, że powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a wpisem z ewidencji ludności niezbędne jest więc, aby organy meldunkowe mogły poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować czynności, których nie podjął obywatel. Organ za niesłuszne uznał również stanowisko odwołującej, że Burmistrz Miasta M. [...] listopada 2010 r. rozpatrzył już kwestię jej wymeldowania, wydając w tym samym stanie faktycznym i prawnym decyzję o odmowie wymeldowania. Organ I instancji zobowiązany był bowiem do ponownego rozpatrzenia sprawy po złożeniu 15 grudnia 2016 r. nowego wniosku przez R. J. i uwzględnienia obecnego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Skargę na decyzję Wojewody [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego M. P. z budynku przy ulicy Z. [...] w M. złożyła M. P. (dalej "Skarżąca"), wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r., Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta M. oraz o zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ drugiej instancji nieprawidłowo i bardzo dowolnie ocenił okoliczności podniesione w odwołaniu, w tym bezzasadnie przyjął, że skarżąca nie ma rzeczywistego zamiaru powrotu do spornej nieruchomości. Organ drugiej instancji nie uwzględnił tej okoliczności że rodzice skarżącej zostali pozbawieni posiadania spornego budynku a zatem skarżącej uniemożliwiono w nim pobyt. Ponadto organ drugiej instancji nieprawidłowo przyjął że skoro Burmistrz Miasta M. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. rozpatrzył już kwestię wymeldowania skarżącej i odmówił jej wymeldowania, to R. J. może w tej kwestii składać ponownie wniosek oparty na tych samych przesłankach. Przeto nie zachodziły okoliczności ponownego rozpatrywania przedmiotowej sprawy na wniosek R. J. skoro nie nastąpiła zmiana w stanie faktycznym i prawnym od czasu wydania decyzji przez Burmistrza Miasta M. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wskazać należy, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych jedn. tekst (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając więc skargę na decyzję, Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy, jak również obowiązujący w dacie zaskarżonej decyzji stan prawny, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Materialnoprawną podstawę rozpoznania skargi stanowi więc ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, w szczególności przepis art. 35 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym należy, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Te dwa elementy muszą występować łącznie. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że dany lokali stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu, stosownie do przywołanego przepisu art. 35 tej ustawy, stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że przesłanka opuszczenia lokalu jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Przy czym przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też – jak trafnie wskazał organ w zaskarżonej decyzji – przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie, potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por.: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko wyrażone przez organy, iż jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać również sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. II OSK 127/05, wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA 1424/99, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt SA 3078/00, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11, dostępne j.w.). Przesłanka opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego jest zatem spełniona także wówczas, gdy opuszczenie to ma co prawda charakter wymuszony, ale następnie nie dojdzie do podjęcia przez zainteresowaną stronę kroków prawnych i faktycznych, skutkujących powrotem do mieszkania. Rezygnację z zastosowania tych środków – jak również trafnie wywiódł organ – uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. Z akt niniejszej sprawy wynika, że zostały spełnione przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu. Przede wszystkim wskazać należy, że zaistniała najistotniejsza przesłanka wymeldowania, jaką jest trwałe opuszczenie miejsca zameldowania. Ustalone przez organy orzekające w toku postępowania administracyjnego fakty, nie kwestionowane w istocie przez skarżącą, wskazują że skarżąca wyprowadziła się z budynku mieszkalnego położonego w M. przy ul. Z. [...] w 2010 r. Fakt, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne również nie jest kwestionowany. Jednak istotna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że pomimo uprawomocnienia się w 2013 r. wyroku orzekającego o przywróceniu naruszonego posiadania, skarżąca ani jej rodzice nie podjęli jakichkolwiek kroków prawnych celem jego wyegzekwowania. W świetle tych okoliczności fakt, że skarżąca deklaruje wolę powrotu do lokalu, zdaniem Sądu, nie ma znaczenia dla oceny, że de facto opuściła trwale i dobrowolnie miejsce dotychczasowego pobytu. Przy tym podkreślić tym należy, że zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Zatem zameldowanie jest jedynie rejestracją miejsca faktycznego pobytu i nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, natomiast jedyną przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest ustalenie przez organ faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, ma wyłącznie charakter ewidencyjny i stanowi jedynie poświadczenie stanu faktycznego. Nie kreuje zatem po stronie osoby zainteresowanej jakichkolwiek roszczeń cywilnoprawnych, ani też nie podważa jej uprawnień podmiotowych. Wobec, jak wyżej wskazano, ustalenia istnienia przesłanek do wymeldowania, organ meldunkowy uprawniony był do oceny, że lokal którego dotyczy zaskarżona decyzja nie jest już miejscem koncentracji spraw życiowych skarżącej oraz że taki stan ma charakter trwały. W kontekście przytoczonych wyżej okoliczności odnoszących się do aspektu dobrowolności opuszczenia lokalu uznać należy, że brak podjęcia próby likwidacji stanu niezgodnego z wolą skarżącej nie mógł być przez organ zakwalifikowany jako okoliczność prowadząca do uznania, że opuszczenie mieszkania nie miało cech dobrowolności. Dla jego wykazania konieczne jest bowiem podjęcie kroków prawnych i faktycznych skutkujących powrotem do miejsca zamieszkania, których skarżący nie poczynił. Takimi środkami są roszczenia cywilnoprawne. Nieskorzystanie z nich we właściwym czasie, jak również sytuacja, gdy nie odniosły one zamierzonego skutku (brak wyegzekwowania) powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania, skoro jego przesłanką jest fakt niezamieszkiwania w lokalu. Odnosząc się do oświadczenia skarżącej, że ma ona zamiar powrócić i ponownie zamieszkać w spornym lokalu, należy wskazać, że zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu osoby, ale musi być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów, gdyż jak już wyżej wspominano o stałym pobycie przesądzają dwie łącznie występujące przesłanki – to jest faktyczne przebywanie pod określonym adresem (corpus) i wola pozostania tam na stałe (animus). Podsumowując należy stwierdzić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Organy administracji w sposób prawidłowy dokonały nadto wykładni przepisu prawa materialnego (to jest art. 35 ustawy o ewidencji ludności) mającego zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W związku z powyższym Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Nie znajdując zaś podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zob. art. 134 § 1 p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.