IV SA/Wa 2404/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia 28 sierpnia 2023 r., nr DSE1-K0939-4411-1872-3D/23 w przedmiocie odmowy przyznania okresowej pomocy pieniężnej postanawia: odrzucić skargę. D. W. (dalej: Skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Organ) z 28 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania okresowej pomocy pieniężnej. Skarga została nadana - 22 września 2023 r. Również pismem z 18 września 2023 r. (nadanym – 21 września 2023 r.) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od ww. decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z dyspozycją art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.),skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Stosownie zaś do § 2 cyt. przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Stosownie do § 3 jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Podkreślenia wymaga, że celem art. 52 § 3 p.p.s.a. nie było przyznanie stronie możliwości dwutorowej weryfikacji aktów administracyjnych wydawanych przez organy administracji publicznej, lecz prawo wyboru procedury weryfikacji: wniosku albo skargi. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której strona mogłaby wnieść skargę do sądu niejako na wypadek, gdyby wniosek do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został wniesiony skutecznie. Taka argumentacja byłaby niezgodna z literalnym brzmieniem art. 52 § 3 p.p.s.a., który wymaga od strony wyboru trybu domagania się ochrony, a więc decyzji co do tego czy skorzysta z trybu postępowania administracyjnego, czy też z trybu sądowoadministracyjnego. Przy czym konsekwencje tego wyboru obciążają stronę (por. postanowienie NSA z 24 kwietnia 2020 r., II GSK 63/20). Jak wynika bowiem z art. 52 § 3 p.p.s.a, jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Przepis ten dopuszcza zatem możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z dniem doręczenia stronom decyzji termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargi do sądu administracyjnego rozpoczynają biec równolegle, a ustawodawca pozostawił w tym przypadku stronom wybór środka ochrony prawnej. Wybór ten nie może jednakże oznaczać możliwości skutecznego wystąpienia przez tę samą stronę z obydwoma środkami zaskarżenia. Wskazać należy, że organ w zaskarżonej decyzji z 28 sierpnia 2023 r. prawidłowo pouczył stronę o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także o możliwości rezygnacji z tego środka zaskarżenia, tj. o trybie i terminie zrzeczenia się możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w związku z tym o trybie oraz terminie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pouczył stronę także o konsekwencjach zrzeczenia się możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona skarżąca, pismem z 18 września 2023 r. (nadanym - 21 września 2023 r.) złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast następnie pismem z 20 września 2023 r. (nadanym 22 września 2023 r.) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na decyzję z 28 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia więc, że wobec złożenia przez Skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Organ decyzji z 28 sierpnia 2023 r., Skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia, określonego w art. 52 § 3 p.p.s.a. Ponadto, wskazać należy, że jeżeli w toku postępowania administracyjnego jedna ze stron postępowania skorzysta z przysługującego jej uprawnienia polegającego na wyborze środka zaskarżenia, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. bądź art. 52 § 3 p.p.s.a. i złoży wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to w takiej sytuacji procesowej, w odniesieniu do wszystkich stron postępowania zastosowanie znajduje zasada wynikająca z art. 52 § 1 p.p.s.a. i zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega decyzja wydana przez organ administracyjny na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższą regułę potwierdza treść art. 54a § 1 i 2 p.p.s.a., ponieważ jednoczesne złożenie w określonym czasie przez strony postępowania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skargi do sądu administracyjnego na tą samą decyzję administracyjną, wymaga rozpoznania przez organ administracyjny skargi jak wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W art. 54a p.p.s.a. potwierdzono zatem pierwszeństwo drogi administracyjnej, gdyż w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez jedną ze stron skargę do sądu administracyjnego drugiej ze stron należy potraktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że w takiej sytuacji procesowej znajduje zastosowanie ogólna reguła, zgodnie z którą skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie - art. 52 § 1 p.p.s.a.. (postanowienie NSA z 17 stycznia 2019 r., II OZ 3597/18). W przedmiotowej sprawie Skarżący nie mógł skutecznie domagać się rozpoznania skargi, z uwagi na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tak więc w tym stanie rzeczy zastosowanie ma art. 54a § 1 i § 2 p.p.s.a., gdyż przepis ten dotyczy sytuacji zbiegu dwóch pism: skargi i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponieważ wniesienie skargi do Sądu na decyzję de facto "pierwszoinstancyjną" w przedstawionej sytuacji faktycznej i prawnej było niedopuszczalne z powodu złożenia przez Skarżącego wniosku o ponowne, skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.