IV SA/Wa 2405/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pisma postanawia: - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 27 września 2009 r. skarżący B. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca oświadczył, że nie jest w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania, ponieważ jednym źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości 1620,03 zł. Skarżący dodał, że posiada nieruchomość rolną o pow. 6,74 ha którą użytkuje syn. Oświadczył, że z uwagi na stan zdrowia wymaga leczenia. Do swoich stałych wydatków wnioskodawca zaliczył opłaty za wodę i energię elektryczną w wysokości 157,42 zł. W związku z tym, że złożone oświadczenie zdaniem referendarza sądowego było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 18 października 2016 r. został on wezwany do nadesłania a) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (jeżeli skarżący nie posiada rachunku bakowego należało nadesłać dokument potwierdzający, że rachunek bankowy, na który były przekazywane mu płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, został zlikwidowany), b) oświadczenia syna wskazującego, czy nadal bezumownie użytkuje należącą do skarżącego nieruchomość rolną o powierzchni 6,64 ha i wskazującego jaką część gospodarstwa użytkuje, c) kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie (energię elektryczną, wodę). W piśmie z 21 listopada 2016 r. skarżący oświadczył, że a) rachunków bankowych nie posiada, b) "oświadczenia nie posiada", c) "faktury za prąd zgubił". Należy podkreślić, ze instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Zdaniem referendarza sądowego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest nieuzasadniony, ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). Z powołanego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Według art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a referendarz sądowy (sąd) na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca oświadczył w formularzu PPF, że jest nie posiada jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. Nie złożył jednak oświadczenia dotyczącego rachunku bankowego, wykorzystywania posiadanej nieruchomości rolnej ani kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość niezbędnych wydatków. W tej sytuacji referendarz sądowy nie był w stanie zweryfikować, czy w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i dlatego odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.