IV SA/Wa 2406/14

WyrokWSA w Warszawie2015-02-17

Skład orzekający: Piotr Korzeniowski, Katarzyna Golat, Marta Laskowska-Pietrzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający w postępowaniu o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca, może zgłosić sprzeciw, opierając się na przepisach ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, nawet jeśli ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie określa merytorycznych przesłanek takiego sprzeciwu?
Ratio decidendi
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organ współdziałający w postępowaniu o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca, ma prawo zgłosić sprzeciw, opierając się na przepisach ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Ocena ta powinna uwzględniać interes społeczny, rozumiany jako wspieranie gospodarstw rodzinnych prowadzonych przez rolników indywidualnych, co jest zgodne z polityką państwa w zakresie ustroju rolnego. Nawet jeśli ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie precyzuje merytorycznych przesłanek sprzeciwu Ministra Rolnictwa, jego działanie jest uzasadnione jego ustawową właściwością i koniecznością ochrony gruntów rolnych oraz kształtowania ustroju rolnego państwa.
Stan faktyczny
Spółka K. z o.o. złożyła wniosek o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw, uznając, że planowane wykorzystanie nieruchomości przez spółkę (sprzedaż samochodów) jest sprzeczne z jej rolniczym charakterem i interesem rolnictwa. Spółka argumentowała, że planowana działalność będzie prowadzona na już posiadanej nieruchomości zabudowanej, a nabycie nowej działki ma służyć poszerzeniu działalności. Sąd administracyjny oddalił skargę spółki na postanowienie Ministra.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na nabycie własności nieruchomości rolnej - oddala skargę - Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] września 2014 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lipca 2014 r. nr [...] o zgłoszeniu sprzeciwu na wydanie pozwolenia na nabycie przez K. sp. z o. o. w R. własności nieruchomości rolnej nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej we wsi K. w gminie R. w woj. [...], stanowiącej własność małż. W. i. A. D. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy. K. sp. z o. o. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości rolnej. Stosownie do przepisów o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców Minister Spraw Wewnętrznych zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zajęcie stanowiska w tej sprawie. Postanowieniem z [...] lipca 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia na nabycie przez K. sp. z o. o. przedmiotowej nieruchomości wskazując m. in. na to, że planowany sposób jej użytkowania będzie sprzeczny z jej rolniczym charakterem, w związku z czym nabycie gruntu rolnego w celu wykonywania na nim działalności gospodarczej niezwiązanej z produkcją rolną stoi w sprzeczności z interesem rolnictwa. Spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem Ministra wskazując, że nabyła już wcześniej od państwa D. nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym i trzema budynkami gospodarczymi. Działalność polegająca na sprzedaży samochodów, furgonetek i maszyn rolniczych będzie prowadzona na tej, uprzednio nabytej nieruchomości. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister utrzymał w mocy własne postanowienie podnosząc w uzasadnieniu, że jak wynika z pism Wnioskodawcy z [...] grudnia 2013 r. i z [...] lutego 2014 r. skierowanych do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, wskazywał on, że nabywana nieruchomość "przyczyni się do poszerzenia działalności" Spółki oraz że na przedmiotowej nieruchomości zamierza on "wybudować bazę i magazyn, gdyż planuje tam prowadzić sprzedaż samochodów, furgonetek i maszyn rolniczych". Powyższe stoi w sprzeczności z podnoszonymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że działalność polegająca na sprzedaży samochodów, furgonetek i maszyn rolniczych będzie prowadzona jedynie na zakupionym już wcześniej gruncie, przy wykorzystaniu istniejących zabudowań. Zmiana sposobu wykorzystania przedmiotowej nieruchomości nastąpiła już po zgłoszeniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprzeciwu w przedmiotowej sprawie. Ponadto wskazano, że - jak wynika z decyzji z [...] maja 2013 r. nr [...] ustalającej warunki zabudowy m. in. dla przedmiotowej nieruchomości - teren ten przeznaczony jest co prawda pod budowę dwóch budynków gospodarczych oraz dwóch wiat gospodarczych na maszyny rolnicze, ale w ramach zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, żeby Wnioskodawca prowadził gospodarstwo rolne. Organ stwierdził, że [...] Izba Rolnicza pismem z 29 maja 2014 r. nr [...] negatywnie zaopiniowała przedmiotową transakcję wskazując, że w pierwszej kolejności z możliwości nabycia nieruchomości powinni skorzystać miejscowi producenci rolni. Dalej organ podniósł, że z przywołanych okoliczności faktycznych wynika, że planowany sposób użytkowania nieruchomości oznaczonej działką nr [...] będzie sprzeczny z jej rolniczym charakterem, a nabycie gruntu rolnego w celu wykonywania na nim działalności gospodarczej niezwiązanej z produkcją rolną stoi w sprzeczności z interesem rolnictwa. Zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 803, ze zm.) podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne, osobiście prowadzone przez rolnika indywidualnego. Za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. Wobec powyższego w interesie rolnictwa jest, aby sprzedawane grunty były nabywane w celu prowadzenia na nich produkcji rolnej. Organ skonstatował, że K. sp. z o. o. nie spełnia wymogów przewidzianych w powyższej ustawie, ponieważ nie zamierza wykorzystać przedmiotowej nieruchomość w celu prowadzenia na niej działalności rolniczej. K. sp. z o. o. w R. wniosła do Sądu skargę na postanowienie z [...] września 2014 r. zarzucając mu naruszenie: 1. art. 1a ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.), 2. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, 3. art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a., art. 12 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 107 K.p.a. poprzez uznanie, że cudzoziemiec niebędący rolnikiem nie może nabyć nieruchomości rolnej, tymczasem preferencja odnośnie rolnika indywidualnego przy nabywaniu nieruchomości rolnych nie oznacza niemożności nabycia takiej nieruchomości przez inne niż rolnik podmioty. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka podniosła, iż nabyła już nieruchomość zabudowaną od państwa W. i. A. D. i to właśnie te nieruchomości, tj. budynek mieszkalny i trzy budynki gospodarcze, przeznaczyła na działalność gospodarczą, a działalność opisana we wniosku złożonym do Ministra Spraw Wewnętrznych, tj. sprzedaż samochodów, furgonetek i maszyn rolniczych, będzie prowadzona na zakupionym już gruncie przy wykorzystaniu już istniejących zabudowań. Spółka podkreśliła, że do wniosku do Ministra Spraw Wewnętrznych załączyła kopię decyzji o warunkach zabudowy znak: [...], z której wynika, że przedmiotowa działka została objęta zamierzeniem inwestycyjnym pn.: "Budowa dwóch budynków gospodarczych". Zadeklarowała, że nie zamierza wykorzystywać działki na cele niezgodne z jej przeznaczeniem, a jako właściciel i następca prawny chciała realizować warunki tej decyzji o warunkach zabudowy. Argumentowała, że z informacji uzyskanych od obecnych właścicieli zarząd Spółki wiedział, że dla przedmiotowej działki są wydane warunki zabudowy, tj. że można na niej zrealizować budowę dwóch budynków gospodarczych oraz dwóch wiat gospodarczych na maszyny rolnicze, bez konieczności uzyskania zgody na zmianę gruntów rolnych na cele nierolnicze oraz bez konieczności wyłączenia gruntu z produkcji rolnej pod projektowaną zabudowę. Odnosząc się do postanowienia z [...] września 2014 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie skarżąca wskazała, że brak jest przepisów, z których wynikałby zakaz nabywania nieruchomości rolnych przez przedsiębiorców, natomiast stanowisko właściwego ministra w zakresie zgody na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca powinno opierać się jedynie na takich okolicznościach, jakie zostały przewidziane w granicach ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Zarzuciła, że w uzasadnieniu postanowienia Minister przytoczył jedynie stan faktyczny sprawy oraz uznał, iż w takim stanie faktycznym zastosowanie może mieć wyłącznie zasada preferencyjnego traktowania rolnika indywidualnego, nie wskazując jednocześnie przyczyn zastosowania tej zasady. W ocenie Spółki Minister - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 K.p.a. - nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wyważenia pierwszeństwa, w tej konkretnej sprawie, interesu społecznego i słusznego interesu strony. Skarżąca podniosła, że wynikająca z art. 23 Konstytucji RP zasada uznania za podstawę ustroju rolnego gospodarstwa rodzinnego nie wyłącza możliwości prowadzenia gospodarstw rolnych w innej niż gospodarstwo rodzinne formie, a jedynie zobowiązuje władze do prowadzenia polityki z jej uwzględnieniem. Brak jest przepisów, z których wynikałby zakaz nabywania nieruchomości przez przedsiębiorców, niebędących rolnikami indywidualnymi. Ponadto wskazała, że zamiar nabycia nieruchomości przez Spółkę wiąże się z planowanymi nakładami inwestycyjnymi, co pociąga za sobą znaczne koszty po jej stronie oraz ogromne korzyści dla gminy w postaci zwiększenia ilości miejsc pracy i aktywizacji gospodarki. Skarżąca argumentowała ponadto, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył zasadę słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, bowiem planowana inwestycja przyczyni się do zmniejszenia bezrobocia w gminie. Szeroko rozumiany interes społeczny zostałby zaspokojony ze względu na utworzenie nowych miejsc pracy. W tej sytuacji Spółka uznała sprzeciw za poważną szkodę dla gospodarki krajowej, a w szczególności dla przyszłego rozwoju gminy. Zaakcentowała, że organ naruszył granice swobodnego uznania podczas wydawania zaskarżonego postanowienia, nie wyjaśniając w sposób należyty zasadności przesłanek, którymi się kierował wydając zaskarżone postanowienie i nie odnosząc się do kwestii związanych z utworzeniem nowych miejsc pracy oraz powstania nowego źródła dochodów budżetowych. Zwróciła uwagę, że warunki udzielania zezwoleń na nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców są sformułowane w sposób nieostry, w związku z czym nie stanowią obiektywnych i przejrzystych kryteriów, jakimi powinny kierować się organy decydujące o udzielaniu zezwoleń, co stanowi naruszenie prawa wspólnotowego. Zaskarżone postanowienie, mimo powoływania przez organ jako podstawy wniesionego sprzeciwu art. 7 k.p.a. jest niezgodne z tym przepisem w związku z art. 1 pkt 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Nadto Spółka sprostowała, że zamierza prowadzić działalność tylko na tych nieruchomościach, które już posiada, a nie jest możliwe prowadzenie działalności gospodarczej na nieruchomości oznaczonej działką nr [...], gdyż ma ona charakter rolniczy. Spółka złożyła tylko wniosek o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości, nie zaś na zmianę jej charakteru wykorzystania. Należy rozróżnić nabycie nieruchomości od uzyskania prawnych możliwości jej późniejszego wykorzystania w konkretnym celu. Spółka spełniła wszystkie przesłanki na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca. Wobec tego nie może być traktowana odmiennie, niż inne podmioty krajowe przy nabywaniu nieruchomości. Wywodziła, że stanowisko Ministra w zakresie zgody na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca powinno dotyczyć tylko takich okoliczności, jakie zostały przewidziane w granicach ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, zaś sprzeciwianie się nabyciu nieruchomości z innych przyczyn, niż wskazane w powołanej ustawie stanowi dyskryminację cudzoziemców. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego gospodarstwo rolne powinno być prowadzone zgodnie z racjonalną gospodarką. W ocenie Spółki nie ma podstaw, aby sądzić, że rolnik indywidualny zapewni racjonalną gospodarkę w większym stopniu, niż cudzoziemiec będący przedsiębiorcą. Nabycie przez Skarżącą nieruchomości rolnej leży nie tylko w jej słusznym interesie, ale także w interesie społecznym, gdyż wiąże się z poczynieniem licznych nakładów inwestycyjnych, co przyniesie wiele korzyści dla regionu i doprowadzi do zwiększenia przychodów. Nadto skarżąca zwróciła uwagę, że Minister Rolnictwa, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 K.p.a., nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wyważenia pierwszeństwa w tej konkretnej sprawie interesu społecznego i słusznego interesu strony. Obowiązku tego nie wyczerpuje ogólne odwołanie się do uregulowań ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, a przede wszystkim do zapisu, że podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne prowadzone przez rolnika indywidualnego. Odwołanie się do interesu społecznego wyłącznie na gruncie rozwiązań ustawowych, bez rozważenia realiów konkretnej sprawy, a zwłaszcza stanowiska władz lokalnych najlepiej zorientowanych w potrzebach regionu i rzeczywistej działalności strony czyni dowolnym uznanie administracyjne w zakresie którego działał organ. Spółka dodała, że sam fakt nabycia określonej nieruchomości nie stanowi upoważnienia do realizowania zamierzeń budowlanych. Uprawnienia takie zainteresowany może nabyć dopiero po przeprowadzeniu właściwych i odrębnych postępowań administracyjnych, które nie są przedmiotem niniejszego postępowania. Zaakcentowała, że preferencja rolnika indywidualnego przy nabywaniu nieruchomości rolnych nie oznacza niemożności nabycia takiej nieruchomości przez inne niż rolnik podmioty. Wnioskodawca jest podmiotem powstałym na gruncie i w zgodzie z polskim prawem, nie powinien być zatem przez nie dyskryminowany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust 1 powoływanej wyżej ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie jest wydawane, w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Sprzeciw jest wyrażany w ramach współdziałania organów, o którym mowa w art. 106 k.p.a., w formie postanowienia (art. 1 ust. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców). Postanowienia art. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zawierają przesłanek uzasadniających wniesienie sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Przepisy ww. ustawy nie wskazują na merytoryczny zakres oceny Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jednakże w orzecznictwie sądowych jednoznacznie wywodzi się, iż ocena ta dotyczyć powinna tych aspektów sprawy, które wiążą się z zadaniami organu orzekającego czyli szeroko pojętymi zagadnieniami z zakresu ukształtowania ustroju rolnego państwa (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 maja 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 696/08 lex nr 532747). Niewątpliwie zakres działania organu zdeterminowany jest jego rzeczową właściwością. W związku z tym zakres badania wniosku przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi określa art. 23 ust 1 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. Nr 159 z 2003 r., poz. 1548, ze zm.), zgodnie z którym dział "rozwój wsi" obejmuje m.in. sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne. Minister zobligowany jest zatem dokonać oceny planowanej transakcji pod kątem leżących w jego kompetencjach ustawowych uprawnień (kształtowania ustroju rolnego państwa i ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne). Przepis art. 1a ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców określa przesłanki do udzielenia zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemców, a orzekanie w tym przedmiocie należy – zgodne z art. 1 ust. 1 ustawy – do ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie regulują zakresu merytorycznej oceny wniosku cudzoziemca o nabycie nieruchomości rolnej położonej w Polsce przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który jako organ współdziałający, powinien przestrzegać zakresu własnych zadań, wynikającego z powołanych przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz ustawy o działach administracji rządowej. Dlatego też do skutecznego zgłoszenia sprzeciwu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca nie jest wymagane wykazanie, że cudzoziemiec nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 1a ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Przyjęcie przeciwnego poglądu oznaczałoby nie tylko pominięcie przepisów rozróżniających rzeczową właściwość organów, ale również uznanie, że postanowienie wydane w postanowieniu wpadkowym na podstawie art. 106 k.p.a., może zastąpić rozstrzygnięcie kończące postępowanie główne. Zbędnym byłoby wówczas wydawanie decyzji przez Ministra Spraw Wewnętrznych, stąd takie wnioskowanie nie może być przyjęte. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozstrzygając sprawę kieruje się ogólną dyrektywą wynikającą z art. 7 k.p.a., zatem powinien uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywatela. Rozstrzygnięcie to nie może być jednak dowolne, a ocena czy sprzeciw Ministra nie naruszył art. 7 k.p.a. wymaga w tym konkretnym wypadku zdefiniowania pojęcia interesu społecznego. Winno to, zdaniem Sądu, odbyć się z uwzględnieniem treści ww. art. 23 ustawy o działach administracji rządowej. Z kolei zasady kształtowania ustroju rolnego, zgodnie z art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, uwzględniają konieczność poprawy struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałania nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewniają prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Jest też bezsporne, iż z art. 23 Konstytucji RP wynika, iż podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego za gospodarstwo rodzinne uważa się gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika indywidualnego, w którym łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, a art. 6 ust. 1 tej ustawy wskazuje, iż za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną, będącą właścicielem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych nieprzekraczającej 300 ha, prowadzącą osobiście gospodarstwo rolne, posiadającą kwalifikację rolnicze, zamieszkałą w gminie, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa. Wbrew twierdzeniom Spółki istnieją zatem podstawy do podmiotowego rozróżnienia nabywców nieruchomości rolnych i uznania gospodarstwa rodzinnego za najbardziej pożądany przez ustawodawcę model działalności rolniczej. Mając na uwadze tak zdefiniowany interes społeczny oraz informację, że na terenie gminy istnieje zapotrzebowanie na grunty rolne (pismo [...] Izby Rolniczej z 29 maja 2014 r. negatywnie opiniujące zamiar przedmiotowego zakupu), jak również okoliczność, iż z akt administracyjnych niniejszej sprawy nie wynika, by można było uznać, że zostały spełnione pozytywne przesłanki z art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, stwierdzić należy, że organ nie naruszył granic uznania administracyjnego zgłaszając sprzeciw na nabycie przedmiotowych nieruchomości, i prawidłowo – wbrew twierdzeniom skarżącej - zastosował art. 7 k.p.a. poprzez uwzględnienie interesu lokalnej społeczności, o którym mowa w tym piśmie. Odnosząc się do argumentacji skargi stwierdzić należy, że wskazywana przez Spółkę skierowana do W. D. decyzja Wójta Gminy R. ustalająca warunki zabudowy z [...] maja 2013 r. dla budowy dwóch budynków gospodarczych nie stanowi przesądzającej informacji o planowanym przez Spółkę sposobie wykorzystania przedmiotowej nieruchomości, zważywszy zarówno na zakres jej działalności (polegającej na sprzedaży samochodów, furgonetek i maszyn rolniczych), jak i na prawny wymiar decyzji ustalającej warunki zabudowy. Decyzja taka stanowi bowiem wyłącznie informację o tym, że na przedmiotowym terenie można wznieść budynki gospodarcze. Spółka podnosi, że jej wniosek obejmował jedynie wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości, nie zaś na zmianę charakteru jej wykorzystania i że zasadnym jest odróżnienie nabycia nieruchomości od uzyskania prawnych możliwości jej późniejszego wykorzystania w konkretnym celu. Jednak w piśmie z 17 lutego 2014 r. Spółka wyjaśniła, że dzięki nabyciu przedmiotowej nieruchomości Spółka będzie mogła wybudować bazę i magazyn, gdyż planuje tam prowadzić sprzedaż samochodów, furgonetek i maszyn rolniczych. Ponadto Spółka planuje zająć się sprzedażą części samochodowych, dlatego potrzebuje miejsca na ich magazynowanie. Z kolei we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka wskazała, że nabyła już nieruchomość zabudowaną od państwa W. i. A. D. i to właśnie te nieruchomości, tj. budynek mieszkalny i trzy budynki gospodarcze, przeznaczyła na działalność gospodarczą, a działalność opisana we wniosku złożonym do Ministra Spraw Wewnętrznych, tj. sprzedaż samochodów, furgonetek i maszyn rolniczych, będzie prowadzona na zakupionym już gruncie przy wykorzystaniu już istniejących zabudowań. Należy zwrócić uwagę, że organy nie przesądziły, w jaki konkretny sposób będzie wykorzystywana przedmiotowa nieruchomość, uznając że Spółka nie zamierza wykorzystać tej nieruchomości w celu prowadzenia na niej działalności rolniczej. W ocenie Sądu ta konstatacja po pierwsze odpowiada stanowi faktycznemu (bowiem Spółka nie wykazała, że zamierza wykorzystywać grunt rolniczo), po drugie brak dostatecznego wykazania zamiaru prowadzenia rolniczej działalności, w świetle nieprowadzenia w ogóle takiej działalności przez Spółkę nie może prowadzić do wniosku o niezasadności zaskarżonego postanowienia, mającego na celu ochronę gruntów rolnych przez ich rolnicze wykorzystanie. Reasumując stwierdzić należy, że stanowisko organu zgłaszającego sprzeciw nie przekroczyło granic uznania administracyjnego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający na podstawie art. 1 ust 1 i 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, jest uprawniony na podstawie art. 7 k.p.a. do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, zgodnie z którą preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie, na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej. Tak więc Sąd aprobuje stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że za sprzeciwem przemawia interes społeczny i polityka kształtowania ustroju rolnego. Podnoszona przez Spółkę kwestia pozytywnego wpływu na lokalne zatrudnienie nie może zadecydować do odmiennej ocenie zaskarżonego postanowienia, bowiem interes społeczny w przedmiotowej sprawie ma przede wszystkim wymiar związany z działalnością rolniczą, a Minister nie rozważa innych kwestii, co uwarunkowane jest tak zakresem jego działania, jak i ratio legis konstrukcji sprzeciwu, o czym była wyżej mowa. W sprawie nie naruszono również zarzucanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło