IV SA/Wa 2412/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Joanna Borkowska, Protokolant ref. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę IV SA/Wa 2412/18 UZASADNIENIE Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] lipca 2018 r. po rozpatrzeniu odwołania M. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] września 2017 r. wymierzającą karę pieniężną w łącznej wysokości 1 200,00 zł za brak zaświadczenia o odbytym szkoleniu dla personelu w odniesieniu do wykonywanych czynności polegających na odzysku fluorowanych gazów cieplarnianych z systemów klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych oraz nieprzedłożenie wyspecjalizowanej jednostce w ustawowym terminie przypadającym na [...] lutego 2017 r. sprawozdania dotyczącego stosowania fluorowanych gazów cieplarnianych w stacjonarnych urządzeniach klimatyzacyjnych i chłodniczych oraz niektórych pojazdach silnikowych za rok 2016. Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, zwany dalej "[...] WIOŚ" decyzją z dnia [...] września 2017 r. wymierzył M. J. karę pieniężną w wysokości łącznej 1 200,00 zł za brak zaświadczenia o odbytym szkoleniu dla personelu w odniesieniu do wykonywanych czynności polegających na odzysku fluorowanych gazów cieplarnianych z systemów klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych oraz nieprzedłożenie wyspecjalizowanej jednostce w ustawowym terminie (przypadającym na [...] lutego 2017r.) sprawozdania dotyczącego stosowania fluorowanych gazów cieplarnianych w stacjonarnych urządzeniach klimatyzacyjnych i chłodniczych oraz niektórych pojazdach silnikowych za rok 2016, co było wymagane na mocy z art. 37 ust. 1, art. 39 ust. 2 i 3 oraz art. 40 ust. 2 ustawy. Od ww. decyzji Strona odwołała się, argumentując, jak poniżej: 1) Wskazała na sprzeczność, jaka zachodzi wg Strony między art. 37 ust. 1 ustawy a § 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących wyposażenia technicznego do prowadzenia szkoleń i przeprowadzania egzaminów, wiedzy teoretycznej i doświadczenia praktycznego osób przeprowadzających egzaminy oraz prowadzących szkolenia, wymagań dotyczących przeprowadzania egzaminów, a także wzorów dokumentu potwierdzającego złożenie egzaminu z wynikiem pozytywnym, wniosku o wydanie certyfikatu i certyfikatów dla personelu (Dz.U. z 2015 r. poz. 2317); 2) Poinformowała, że wg informacji uzyskanej przy wręczaniu certyfikatu ( M. J. posiada certyfikat dla personelu grupy [...] nr [...] oraz, prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą [...], certyfikat dla przedsiębiorców nr [...]) po ukończonym kursie w [...] posiada najwyższe z możliwych uprawnienia. Wyjaśnił, że uważa, iż posiadając takie uprawnienia nie musi posiadać dodatkowych uprawnień; 3) Wskazała, że czuje się pokrzywdzona z powodu wprowadzenia w błąd przez podmiot wydający ww. certyfikaty co do zakresu przyznanych na ich mocy usprawnień, nieodstąpienia od kary pieniężnej przez [...] WIOŚ oraz nieudzielenia jej dłuższego terminu niż miesiąc na uzupełnienie posiadanych kwalifikacji; 4) Poinformowała, że ze względu na niewydolny system logowania na stronie Instytutu [...], nie przedłożyła sprawozdania przed dniem [...] lutego 2017 r. w zakresie stosowania [...]. W piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. i kolejnych M. J. poinformował, że złożył sprawozdanie w późniejszym terminie, lecz ze względu na błędy w systemie (jak twierdzi Strona) na wydrukowanych i załączonych do odwołania sprawozdaniach nie widnieje nazwa firmy, data oraz rok za który sprawozdanie zostało złożone; 5) Wskazała na swoją trudną sytuację materialną oraz niezadowolenie z działań WIOŚ zmierzających do egzekucji ww. naruszonych przepisów. Rozpatrując sprawę Główny Inspektor Ochrony Środowiska ustalił co następuje: Posiadany przez Stronę certyfikat dla personelu kategorii [...] wydany przez Urząd Dozoru Technicznego o nr [...] obejmuje: sprawdzenie pod względem wycieków stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła zawierających 3 kg lub więcej fluorowanych gazów cieplarnianych lub substancji kontrolowanych oraz zawierających 6 kg lub więcej fluorowanych gazów cieplarnianych lub substancji kontrolowanych w odpowiednio oznakowanych hermetycznie zamkniętych systemach oraz obejmuje instalowanie, konserwację lub serwisowanie wszystkich stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych oraz odzysk fluorowanych gazów cieplarnianych lub substancji kontrolowanych ze stacjonarnych i ruchomych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła. Nie obejmuje natomiast czynności polegających na odzysku substancji kontrolowanych lub fluorowanych gazów cieplarnianych z systemu klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych. Definicja "niektóre pojazdy silnikowe" oznacza pojazdy samochodowe określone w załączniku nr 2 do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1260) kategorii Ml oraz kategorii NI o masie odniesienia przekraczającej 1305 kg, przy czym masę odniesienia należy rozumieć masę własną pojazdu powiększoną o 100 kg. [...] WIOŚ przeprowadził w dniach od [...] maja do [...] czerwca 2018 r. kontrolę w zakładzie M. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Podczas tej kontroli ustalono, że podmiot prowadził czynności polegające na odzysku fluorowanych gazów cieplarnianych z systemów klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych. W związku z powyższym zgodnie z art. 37 ust.1 ustawy był w ich trakcie zobowiązany do posiadania stosownego zaświadczenia o odbytym szkoleniu, niezależnie od posiadania innych certyfikatów personalnych uprawniających do wykonywania czynności, o których mowa w art. 20 ustawy, a posiadanych przez M. J.. [...] WIOŚ podczas ww. kontroli ustalił także, że Strona nie przekazała w terminie określonym w art. 40 ust. 2 ustawy, tj. do dn. [...] lutego 2017 r., sprawozdania dotyczącego stosowania fluorowanych gazów cieplarnianych za rok 2016. Zgodnie z informacją uzyskaną od pracownika [...] przy Instytucie [...], Baza [...] o [...] i [...] w styczniu oraz lutym 2017 r. działała bez zastrzeżeń, a sprawozdanie firmy [...] za rok 2016 zostało złożone [...] lipca 2017 r. Naruszenia dotyczące art. 37 ust. 1, art. 39 ust 2 i 3 oraz art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych podlegają administracyjnej karze pieniężnej w wysokości określonej w art. 47 ustawy, czyli od 600 do 3000 zł. W ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Stwierdzone naruszenia podlegają sankcjom z art. 47 pkt 11 i pkt 19 ustawy. Zdaniem organu argument o sprzeczności przepisów jest w pełni bezzasadny, ponieważ art. 37 ust. 1 ustawy stanowi wprost obowiązek posiadania ww. zaświadczenia o odbytym szkoleniu niezależnie od wyposażenia technicznego, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących wyposażenia technicznego do prowadzenia szkoleń i przeprowadzania egzaminów, wiedzy teoretycznej i doświadczenia praktycznego osób przeprowadzających egzaminy oraz prowadzących szkolenia, wymagań dotyczących przeprowadzania egzaminów, a także wzorów dokumentu potwierdzającego złożenie egzaminu z wynikiem pozytywnym, wniosku o wydanie certyfikatu i certyfikatów dla personelu. Jednocześnie odnosząc się do argumentacji strony organ stwierdził, że jeśli nawet są to fakty, to nie mogą one mieć wpływu na rozstrzygnięcie organu administracji. Kwestie udzielenia nierzetelnych informacji przez podmioty niebędące organami administracji publicznej nie mają bowiem wpływu na obowiązywanie przepisów prawa oraz na obligatoryjność nakładania sankcji przez organy nadzoru w wypadku ich naruszenia. Należy zatem uznać ww. argument za nieistotny w przedmiotowym postępowaniu. W związku z powyższymi ustaleniami organ odwoławczy stwierdził, że [...] WIOŚ był zobligowany do nałożenia kary. Jednakże zgodnie z art. 51 ust. 5 ustawy, ustalając wysokość przedmiotowej kary w najniższym wymiarze [...] WIOŚ wziął pod uwagę rodzaj stwarzanego zagrożenia dla środowiska i dotychczasową działalność [...] w zakresie objętym przepisami ustawy oraz skutki naruszenia. M. J. złożył skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że naruszono jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu poprzez utrudnienie zapoznania się z materiałem dowodowym. Podkreślił, że organ nie wziął pod uwagę jego wyczerpujących wyjaśnień co do braku wymaganych uprawnień i wskazywanych przeszkód w wykonaniu obowiązku złożenia sprawozdania. Wskazał na nierzetelność dokonanych ustaleń na co wskazuje odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do nieprawidłowej daty przeprowadzonej kontroli. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja z [...] lipca 2018 r. wydana przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, jak też utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa. Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny w zakresie stwierdzonego po stronie skarżącego spółki naruszenia obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Opisując dokonane w sprawie ustalenia faktyczne organ omyłkowo wskazał niewłaściwy okres przeprowadzonej u skarżącego kontroli, jednak ta pomyłka nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż znajdujący się w materiale dowodowym protokół z tej kontroli potwierdza rzeczywisty termin jej przeprowadzenia. Istotne dla wyniku sprawy były dokonane podczas kontroli ustalenia, a nie sam termin kontroli. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1567) zwana dalej ustawą. Skarżący dopuścił się naruszenia obowiązku wynikającego z art. 37 ust. 1 oraz z art. 40 ust. 2 w zw. z art. 39 ust. 1 i art. 39 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy. Stosownie do treści art. 37 ust. 1 ustawy osoba fizyczna wykonująca czynność polegającą na odzysku substancji kontrolowanych lub fluorowanych gazów cieplarnianych z systemów klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych jest obowiązana do posiadania zaświadczenia o odbytym szkoleniu, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 307/2008 z dnia 2 kwietnia 2008 r. ustanawiającego, na mocy rozporządzenia (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, minimalne wymagania w zakresie programów szkoleniowych oraz warunki wzajemnego uznawania zaświadczeń o odbytym szkoleniu dla personelu w odniesieniu do wykorzystywanych w niektórych pojazdach silnikowych systemów klimatyzacyjnych zawierających niektóre fluorowane gazy cieplarniane (Dz. Urz. UE L 92 z 03.04.2008, str. 25), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 307/2008". Według art. 40 ust. 2 ustawy sprawozdania, o których mowa w art. 39 ust. 1, są przekazywane raz w roku do dnia 28 lutego za rok poprzedni. Obowiązek ten dotyczy ze względu na treść art. 39 ust. 3 m.in. także podmiotów: 1) stosujących substancje zubożające warstwę ozonową lub fluorowane gazy cieplarniane, lub pozostałe fluorowane gazy cieplarniane, w rozumieniu definicji stosowania zawartej w rozporządzeniu (WE) nr 1005/2009 w odniesieniu do substancji kontrolowanych i nowych substancji oraz w rozporządzeniu (UE) nr 517/2014 w odniesieniu do fluorowanych gazów cieplarnianych lub pozostałych fluorowanych gazów cieplarnianych, z uwzględnieniem ich stosowania w produkcji produktów i urządzeń, instalowaniu, serwisowaniu lub konserwacji, naprawie i likwidacji urządzeń, a także w innych procesach; 2) prowadzących odzysk, recykling, regenerację lub niszczenie substancji zubożających warstwę ozonową lub fluorowanych gazów cieplarnianych oraz pozostałych fluorowanych gazów cieplarnianych, w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 1005/2009 w odniesieniu do substancji kontrolowanych i nowych substancji oraz rozporządzenia (UE) nr 517/2014 w odniesieniu do fluorowanych gazów cieplarnianych lub pozostałych fluorowanych gazów cieplarnianych. W toku przeprowadzonej w dniach od [...] maja do [...] czerwca 2017 r. kontroli przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska ustalono, ze skarżący wykonywał czynności polegające na odzysku fluorowanych gazów cieplarnianych z systemów klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych bez posiadania zaświadczenia o odbytym szkoleniu, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 307/2008, a także, że nie przekazał w zakreślonym ustawą terminie sprawozdania dotyczącego stosowania fluorowanych gazów cieplarnianych za 2016 r. W ocenie sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy oparty na wynikach przeprowadzonej kontroli i dokonały jego swobodnej, nie zaś dowolnej oceny. Skarżący nie wykazał, że są to nieprawidłowo poczynione ustalenia. Skarżący twierdził w toku postępowania, że skoro posiada certyfikat dla personelu kategorii I wydany przez Urząd Dozoru Technicznego, to nie jest zobowiązany do posiadania zaświadczenia o odbytym szkoleniu. Posiadany przez skarżącego certyfikat obejmuje sprawdzanie pod względem wycieków stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła zawierających 3 kg lub więcej fluorowanych gazów cieplarnianych lub substancji kontrolowanych oraz zawierających 6 kg lub więcej fluorowanych gazów cieplarnianych lub substancji kontrolowanych w odpowiednio oznakowanych hermetycznie zamkniętych systemach oraz obejmujący instalowanie, konserwację lub serwisowanie wszystkich stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych oraz odzysk fluorowanych gazów cieplarnianych lub substancji kontrolowanych ze stacjonarnych i ruchomych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła. Niewątpliwie certyfikat nie obejmuje czynności polegających na odzysku substancji kontrolowanych lub fluorowanych gazów cieplarnianych z systemu klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych, których definicja wynika z załącznika nr [...] do ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Ze względu na treść Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2015/2067 z 17 listopada 2015 r. (Dz.U.UE.L.2015.301.28) certyfikat dla przedsiębiorców wymagany jest także dla czynności związanych z obsługą agregatów chłodniczych samochodów ciężarowych i przyczep chłodni, zawierających fluorowane gazy cieplarniane. Organy administracji obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 37 ust. 1 ustawy. Choć skarżący przekonany jest, że posiada wyższe kwalifikacje, aniżeli są potrzebne dla wykonywania czynności dotyczących innych pojazdów silnikowych, to jednak treść art. 37 ust. 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że podmiot wykonujący czynności polegające na odzysku substancji kontrolowanych lub fluorowanych gazów cieplarnianych z systemów klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych, zanim podejmie tego rodzaju działalność musi odbyć właściwe szkolenie i dopiero uzyskanie stosownego zaświadczenia uprawnia do podjęcia tego rodzaju działalności. Przepisy prawa krajowego nie są w tym zakresie sprzeczne z normami unijnymi. Zakres obowiązków wynikających z art. 29 ustawy (wymóg certyfikatu) i art. 37 ustawy (wymóg zaświadczenia o odbytym szkoleniu) odpowiada obowiązkom określonym we właściwych dla różnych zakresów działalności Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji (UE) 2015/2067 z 17 listopada 2015 r. (Dz.U.UE.L.2015.301.28) oraz rozporządzeniu (WE) nr 307/2008 z dnia 2 kwietnia 2008 r. ustanawiające na mocy rozporządzenia (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady minimalne wymagania w zakresie programów szkoleniowych oraz warunki wzajemnego uznawania zaświadczeń o odbytym szkoleniu dla personelu w odniesieniu do wykorzystywanych w niektórych pojazdach silnikowych systemów klimatyzacyjnych zawierających niektóre fluorowane gazy cieplarniane. Wskazane rozporządzenia wyraźnie odróżniają wymóg posiadania certyfikatu (którego uzyskanie następuje w wyniku złożenia egzaminu, art. 4 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2015/2067 z 17 listopada 2015 r.) i wymóg posiadania zaświadczenia (którego uzyskanie następuje w wyniku odbycia szkolenia, art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 307/2008 z dnia 2 kwietnia 2008 r.). Należy wskazać, że wyjątkiem od obowiązku odbycia odrębnego szkolenia dotyczącego czynności obejmujących systemy klimatyzacyjne w innych pojazdach silnikowych jest sytuacja wskazana w art. 3 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 307/2008. Stosownie do treści tego przepisu w przypadku gdy dotychczas odbyte szkolenie obejmuje minimalny zakres umiejętności i wiedzy określony w załączniku, lecz odpowiednie zaświadczenie nie zawiera informacji określonych w ust. 3 niniejszego artykułu, jednostka wydająca zaświadczenia, o której mowa w ust. 1, może wydać zaświadczenie o odbytym szkoleniu osobie wykwalifikowanej bez konieczności ponownego odbycia szkolenia. Z takiej sytuacji mógł i skorzystał skarżący, uzyskując zaświadczenie o odbytym szkoleniu, wystawione jednak dopiero po wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie i wydaniu decyzji przez organ I instancji (zaświadczenie z [...].04.2018 r.). Okoliczność ta jednak ze względu na treść art. 51 ust. 6 ustawy nie mogła skutkować odstąpieniem przez organ od wymierzenia kary. Stosownie do treści tego przepisu jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że do naruszenia doszło wskutek zdarzeń lub okoliczności, którym podmiot popełniający naruszenie nie mógł zapobiec, właściwy organ odstępuje od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i umarza postępowanie. Okoliczności faktyczne w przedmiotowej sprawie wykluczają ocenę, że do naruszenia ustawowego obowiązku doszło w wyniku zdarzeń lub okoliczności, którym skarżący nie mógł zapobiec. Takiej nadzwyczajnej okoliczności nie stanowi udzielona skarżącemu błędna informacja o zakresie uprawnień wynikających z uzyskanego certyfikatu przez podmiot prowadzący szkolenie lub przeprowadzający egzamin. Skarżący prowadził więc działalność bez posiadania obowiązkowego zaświadczenia o odbytym szkoleniu, co stanowi przesłankę do nałożenia kary. Nie znajduje także potwierdzenia podawana przez skarżącego okoliczność, że istniała obiektywna przeszkoda w terminowym wykonaniu przez niego obowiązku złożenia sprawozdania za 2016 r. Organ I instancji ustalił, że Baza [...] o [...] i [...] w styczniu oraz lutym 2017 r. działała bez zastrzeżeń. Nie ma też wątpliwości, że skarżący złożył sprawozdanie [...] lipca 2017 r., a więc dopiero po przeprowadzeniu kontroli, która wykazała to naruszenie obowiązków. To skarżącego obciąża wykazanie, że istniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca wykonanie obowiązku, co mogłoby stanowić przesłankę do odstąpienia od wymierzenia kary. Jednak nie uczynił tego w przedmiotowym postępowaniu. Racjonalnym i prawidłowym działaniem podmiotu zobowiązanego do złożenia sprawozdania byłoby zgłoszenie braku możliwości złożenia sprawozdania właściwemu podmiotowi prowadzącemu bazę lub organowi i uzyskanie potwierdzenia złożenia takiego zgłoszenia. Tymczasem skarżący próbuje wykazywać, że nie mógł złożyć na czas sprawozdania powołując się na problemy z logowaniem w systemie w lipcu 2017 r. Na marginesie należy także zauważyć, że wskazywane przez skarżącego błędy systemu (nieprawidłowa nazwa podmiotu) nie stanowiły jednak przeszkody do odnotowania w systemie faktu złożenia sprawozdania. Powyższe wskazuje, że skarżący dopuścił się stwierdzonych w wyniku kontroli naruszeń. Organ miał zatem obowiązek zastosować wobec skarżącego wynikające z art. 47 ust. 1 pkt 11 i 19 ustawy kary pieniężne w łącznej wysokości 1200 zł. Kary zostały wymierzone w najniższej wysokości przy uwzględnieniu okoliczności, że było to pierwsze naruszenie obowiązków przez skarżącego. W ocenie sądu organ nie naruszył zasady czynnego udziału skarżącego w tym postępowaniu. Skarżący zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym co potwierdza informacja o udostępnieniu skarżącemu kserokopii akt sprawy. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.