IV SA/Wa 2416/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2007 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) października 2006 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - skargę oddala - Decyzją z dnia (...) października 2006 r. nr (...) Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia (...) czerwca 2005 r. nr (...) orzekającą o wymeldowaniu K. M. z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Ustalając stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy Wojewoda (...) wskazał następujące okoliczności. J. M. złożyła wniosek o wymeldowanie K. M. z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. argumentując, iż wymieniony od 11 lipca 2001 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z dnia (...) marca 2005 r. Sąd Okręgowy w W. Wydział (...) Cywilny orzekł rozwód związku małżeńskiego zawartego pomiędzy J. M. i K. M. Sąd nie orzekł o sposobie korzystania z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. przez rozwiedzionych małżonków. Nie orzekł również o eksmisji K. M. z przedmiotowego lokalu. Zgodnie z umową najmu lokalu mieszkalnego zawartą w dniu 2 maja 1995 r. przedmiotowy lokal wynajmuje J. M. W aktach znajduje się wyrok z dnia (...) grudnia 2002 r., w którym Sąd Rejonowy dla W. (...) Wydział Karny uznał K. M. za winnego tego, że znęcał się fizycznie i psychicznie nad żoną J. M. Przesłuchana w charakterze strony J. M. oświadczyła, że K. M. większość swoich rzeczy zabrał w asyście Policji. Od 2001 r. ani razu nie był w przedmiotowym lokalu. Jedynie raz wszedł do lokalu podczas nieobecności J. M. i zabrał swoje dokumenty. Przesłuchany K. M. oświadczył, że opuścił lokal ponieważ żona nie wpuszczała go do lokalu. Obecnie mieszka w miejscach gdzie pracuje lub u rodziców. Nadto stwierdził, że nie będzie mieszkał w przedmiotowym lokalu, ale się z niego nie wymelduje . Potwierdził, że uzależnia wymeldowanie od zapewnienia mu przez J. M. innego lokalu. W lokalu znajdują się jego rzeczy osobiste ale kluczy nie posiada. W odwołaniu od decyzji Prezydenta W. z dnia (...) czerwca 2005 r. K. M. podniósł, iż nie opuścił dobrowolnie przedmiotowego lokalu i wystąpił z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Decyzją z dnia (...) sierpnia 2005 r. Wojewoda (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek skargi wniesionej przez K. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lutego 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2032/05) uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż należy wyjaśnić czy powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania wniesione przez K. M. do Sądu Rejonowego dla W. zostało prawomocnie rozstrzygnięte i dopiero wówczas będzie możliwa ocena przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu przez wymienionego. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) października 2006r. ponownie utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. orzekającą o wymeldowaniu z pobytu stałego K. M. z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Wydanie powyższej decyzji poprzedziło postępowanie wyjaśniające. Przesłuchana w dniu 4 lipca 2006 r. J. M. oświadczyła, że w przedmiotowym lokalu było kilka interwencji policji i to policjanci doradzili jej aby nie wpuszczała byłego męża do mieszkania. K. M. zabrał część swoich rzeczy w obecności policji, a pozostałe J. M. wyrzuciła. Nadto podniosła, że były mąż nie może powrócić do przedmiotowego lokalu ponieważ lokal ma powierzchnię 28 m², ona mieszka z córką i synem, a były mąż stanowi dla niej i dzieci zagrożenie. Uzasadniając swoją decyzję Wojewoda (...) podniósł, iż zaistniała przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych bowiem jak wynika z dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, miejscem stałego pobytu K. M. nie jest lokal nr (...) przy ul. (...) w W., co sam podkreślił zeznając do protokołu. Odnosząc się do przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu organ wyjaśnił, że pozew o ochronę naruszonego posiadania złożony przez K. M. w Sądzie Rejonowym dla W. został przekazany do sprawy rozwodowej toczącej się w Sądzie Okręgowym. Sąd ten prawomocnym wyrokiem z dnia (...) marca 2005 r. orzekł rozwód związku małżeńskiego J. i K. M. W orzeczeniu nie zamieszczono rozstrzygnięcia o sposobie korzystania z mieszkania, tym samym Sąd nie uwzględnił powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania, nie orzekł również o eksmisji K. M. Należy więc przyjąć, że K. M. dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal. Wojewoda wskazał, iż ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób – a więc rejestracji stanu faktycznego a nie prawnego. Wobec ustalonego, jak wyżej, stanu faktycznego organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję orzekającą o wymeldowaniu K. M. z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. M. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego a w szczególności art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie, że miejsce zamieszkania w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. nie jest miejscem jego zamieszkania z zamiarem stałego pobytu oraz, że nie przebywanie skarżącego w tym lokalu jest wynikiem jego woli. Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 6-9 kpa poprzez oparcie zaskarżonej decyzji w istocie na oświadczeniach strony wnioskującej o wymeldowanie, a nie zaś na całokształcie materiału zebranego w sprawie, a także niedopuszczenie dowodu z akt spraw sądowych o przywrócenie posiadania oraz z nagrań elektronicznych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z wolą skarżącego miejscem jego stałego pobytu jest lokal przy ul. (...) w W. To J. M. nie wpuszcza go do tego lokalu zamykając drzwi i zmieniając zamki. Skarżący bez przerwy usiłuje zamieszkać w mieszkaniu. Korzystał nawet z pomocy policji przy wchodzeniu do mieszkania. Dwukrotnie występował z powództwem cywilnym o ochronę naruszonego posiadania lokalu. Za pierwszym razem wycofał powództwo, bo wnioskodawczyni wyraziła zgodę na udostępnienie lokalu i wydała klucze. Zatem bez jego zgody został pozbawiony możliwości zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Decyzja, zdaniem skarżącego, nie została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, który winien być zgromadzony w sprawie, a jedynie w oparciu o gołosłowne, nieudowodnione oświadczenia żony skarżącego. Z konieczności zatem skarżący czasowo przebywa w innych miejscowościach w zależności od tego gdzie wykonuje pracę. Skarżący nadto stwierdził, iż organy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, nie wzięły pod uwagę motywów zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), zgodnie z którym orzeczenie o wymeldowaniu w trybie administracyjnym wymaga ustalenia, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu. W orzecznictwie Sądu utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepubl., wyrok NSA z dnia 6 lutego 2002 r., sygn. akt SA/Sz 1278/00 niepubl.). Należy mieć na uwadze, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia pobytu stałego. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa, tj. organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a następnie ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Wynik tej oceny powinien znaleźć prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i § 3 kpa). Dodatkową kwestią istotną w niniejszej sprawie było wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku, w uzasadnieniu którego zostało wyrażone konkretne zalecenie dla organu administracji. Sąd bowiem zlecił wyjaśnienie czy powództwo skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadania zarejestrowane pod sygn. akt (...) w Sądzie Rejonowym dla W. zostało prawomocnie rozstrzygnięte. Ustalenia te będą miały znaczenie przy ocenie dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego. Jak wynika natomiast z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że Wojewoda ponownie rozpoznając odwołanie K. M. od decyzji o wymeldowaniu zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w granicach zakreślonych powołanym wyrokiem WSA. W ocenie Sądu wskazania zawarte w tym wyroku zostały prawidłowo zrealizowane. Stosując się do Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2006 r. Wojewoda (...) przeprowadził postępowanie, z którego wynika, że pozew o ochronę posiadania złożony w Sądzie Rejonowym dla W. (sygn. akt (...)) został przekazany do merytorycznego rozpoznania do Sądu Okręgowego do sprawy rozwodowej (pierwotna sygn. akt (...), a po zmianach organizacyjnych w Sądzie Okręgowym sygn. akt (...). Sąd Okręgowy W. (...) Wydział Cywilny, rozpoznał w/w powództwo orzekając rozwód związku małżeńskiego J. i K. M. Wyrok ten jest prawomocny. W wyroku tym Sąd nie orzekł o sposobie korzystania z mieszkania. Następnie ustalił, że sprawa o ochronę posiadania została zakończona w Sądzie Rejonowym poprzez zakreślenie i nie toczy się żadne postępowanie w tym przedmiocie. Zarzut więc skarżącego, iż organy administracji publicznej nie wzięły pod uwagę, przy ponownym rozpoznaniu, motywów zawartych w uzasadnieniu wyroku, nie zasługuje na uwzględnienie. Trzeba co prawda przyznać, że rozważania organu administracji dotyczące tej materii, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są niezbyt fortunne, wadliwość jednak uzasadnienia w tej części nie czyni wadliwym całego rozstrzygnięcia w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Otóż postępowanie o ochronę naruszonego posiadania zostało zakończone jako samoistne powództwo bowiem sprawa została przekazana zgodnie z obowiązującym wówczas przepisami do wspólnego rozpoznania ze sprawą o rozwód. Nie będzie się ono już toczyć i okoliczność tę ustalił Wojewoda. Nietrafny jest jednak wniosek poczyniony przez organ, że skoro sąd w wyroku rozwodowym nie orzekł o sposobie korzystania z mieszkania , to oznacza, że nie uwzględnił powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. Takie twierdzenie jest nieuprawnione. Nie mniej jednak organ dysponował wiedzą, że takie rozstrzygnięcie nie zapadło, a z jakich powodów to organ administracji nie jest uprawniony oceniać. W takiej sytuacji uprawniony był poczynić ustalenia we własnym zakresie co do dobrowolności opuszczenia lokalu przez K. M., na podstawie tego materiału dowodowego, którym dysponował, co zresztą uczynił. Skarżący K. M. przesłuchany do protokołu w dniu 9 czerwca 2005 r. oświadczył, iż w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. nie mieszka od 11 czerwca 2001 r. Co prawda stwierdził, iż nastąpiło to w skutek działania jego byłej żony, tj. nie wpuszczania go do lokalu, jednakże działania te, w ocenie Sądu, nie mogą stanowić przesłanki do stwierdzenia, iż skarżący nie opuścił trwale i dobrowolnie miejsca stałego pobytu w przedmiotowym lokalu. Z akt administracyjnych wynika bowiem, iż został orzeczony rozwód skarżącego z J. M. co świadczy o tym, że nastąpił między nią a skarżącym trwały rozkład pożycia małżeńskiego, a wyrok z dnia (...) grudnia 2002 r., w którym uznano K. M. za winnego tego, że znęcał się fizycznie i psychicznie nad żoną J. M., świadczy o negatywnych relacjach panujących pomiędzy byłymi małżonkami. J. M. stwierdziła, iż były mąż stanowi dla niej i dzieci zagrożenie wobec czego przebywanie skarżącego w spornym lokalu jest niemożliwe. Wobec powyższego trudno przyjąć aby nadal centrum życiowe skarżącego koncentrowało się w przedmiotowym lokalu. W realiach przedmiotowej sprawy skarżący w spornym lokalu nie mieszka od wielu lat, a lokal ten opuścił dobrowolnie. W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, iż nie chodzi tu o subiektywne przekonanie osoby, która miejsce pobytu opuszcza, lecz o te okoliczności, które z faktem opuszczenia są związane i które mu towarzyszą. Podkreślenia wymaga, iż sam skarżący potwierdził fakt nie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu od 2001 r. Jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji, istotą postępowania w niniejszej sprawie było zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu K. M. Skoro skarżący od wielu lat nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu konieczne było doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencji będzie odpowiadał stanowi faktycznemu. Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.