IV SA/Wa 2419/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-27
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Wanda Zielińska – Baran, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budynku letniskowego, wydane z powodu naruszenia zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od rzeki, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jest zgodne z prawem. Organ prawidłowo ustalił, że teren inwestycji znajduje się w pasie 100 m od rzeki, a planowany budynek letniskowy nie spełnia przesłanek do zastosowania odstępstw od zakazu zabudowy, w szczególności nie stanowi uzupełnienia zwartej zabudowy ani nie jest związany z gospodarką rolną, leśną lub rybacką.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), które utrzymało w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku letniskowego. Odmowa uzgodnienia wynikała z naruszenia zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od rzeki, ustanowionego w rozporządzeniu w sprawie obszarów chronionego krajobrazu. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów postępowania, błędną ocenę dowodów oraz wadliwą wykładnię prawa materialnego, kwestionując m.in. charakter cieku wodnego oraz możliwość zastosowania odstępstw od zakazu zabudowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV SA/Wa 2419 /16 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2017 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I.M – N i J. N. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] 2016 roku numer [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę
I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej "GDOŚ"), po rozpatrzeniu zażalenia I. M. i J. N. (dalej "skarżących") na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej "RDOŚ") z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...], odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku letniskowego nietrwale związanego z gruntem wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną na działce ewidencyjnej nr [...], w miejscowości [...], gmina [...], utrzymał postanowienie RDOŚ w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez GDOŚ zaskarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] lipca 2016 r., przedstawia się następująco:
1. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], Burmistrz [...] (dalej także "Burmistrz") zwrócił się do RDOŚ o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku letniskowego nietrwale związanego z gruntem wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną na działce ewidencyjnej nr [...], w miejscowości [...], gmina [...].
2. Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. RDOŚ odmówił uzgodnienia przedmiotowego projektu decyzji, stwierdzając niedopuszczalność realizacji planowanej inwestycji w świetle zakazu zabudowy, przewidzianego w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] poz. [...], z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że na przedmiotowym obszarze chronionym zakazuje się lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Jednocześnie okoliczności przedmiotowej sprawy nie pozwalają na zastosowanie żadnego z odstępstw od ww. zakazu, dopuszczonych rozporządzeniem.
3. Pismem z dnia 23 maja 2016 r. skarżący wnieśli do GDOŚ zażalenie na w/w postanowienie RDOŚ z dnia [...] maja 2016 r., podnosząc iż: (-) w sąsiedztwie terenu planowanej inwestycji znajdują się budynki zlokalizowane w pasie 100 m od brzegu rzeki, (-) teren inwestycji znajduje się w zwartej zabudowie, o czym świadczy zabudowa na działkach sąsiednich, (-) odmawiając uzgodnienia projektu decyzji, organ winien określić warunki, jakie powinien spełniać budynek rekreacji indywidualnej, aby jego realizacja na przedmiotowej działce mogła być uzgodniona pozytywnie.
III. Zaskarżonym obecnie postanowieniem [...] lipca 2016 r., GDOŚ rozpatrzył zażalenie skarżących na postanowienie RDOŚ z dnia [...] maja 2016 r., utrzymując to postanowienie w mocy.
Uzasadniając w/w rozstrzygniecie, GDOŚ wskazał w szczególności, co następuje:
1. W niniejszej sprawie zachodziła konieczność wyjaśnienia, czy planowana inwestycja nie stoi w sprzeczności z regulacjami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651), wynikającymi z utworzenia [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu, w szczególności w kontekście obowiązujących na tym obszarze zakazów związanych z ochroną przyrody. Enumeratywny katalog zakazów obowiązujących na ww. obszarze chronionym został wyartykułowany w § 3 ust. 1 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu.
2. Z akt sprawy wynika, iż teren przeznaczony pod inwestycję na działce ewidencyjnej nr [...] znajduje się w całości w pasie 100 m od rzeki [...], przepływającej w granicach działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Lokalizację rzeki potwierdzają mapy wektorowe Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] oraz mapy dostępne na stronie www.geoportal.gov.pl. O tym, iż przedmiotowy ciek stanowi rzekę [...] informuje również pismo WZMiUW w [...], Oddział w [...], z dnia [...] stycznia 2015 r. dostępne w aktach sprawy.
3. Nie jest możliwym w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie odstępstw od ww. zakazu, dotyczących urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Planowany budynek nie jest urządzeniem wodnym, ponadto inwestycja ta nie może być zaliczona w poczet inwestycji związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej bądź rybackiej, na co wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 759/09: "Przez obiekty służące racjonalnej gospodarce rolnej leśnej lub rybackiej należy więc rozumieć obiekty przeznaczone wyłącznie do prowadzenia tego rodzaju gospodarki." Budynek letniskowy, będący przedmiotem uzgodnienia, nie stanowi obiektu służącego prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej.
4. Zgodnie z § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych nie dotyczy obszarów zwartej zabudowy miast i wsi w granicach określonych w studiach uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, planach miejscowych i decyzjach lokalizacyjnych, gdzie dopuszcza się uzupełnienie zabudowy mieszkaniowej i usługowej, pod warunkiem wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy od brzegów, zgodnie z linią występującą na przyległych działkach. Ww. odstępstwo ma zastosowanie tylko wtedy, gdy spełnione zostaną kumulatywnie następujące przesłanki. Po pierwsze, teren przeznaczony pod inwestycję położony jest w obszarze zwartej zabudowy, co musi wynikać ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Po drugie, kiedy planowana inwestycja ma stanowić uzupełnienie zabudowy mieszkaniowej i usługowej pod warunkiem wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy od brzegów, zgodnie z linią występującą na przyległych działkach.
Z części graficznej i tekstowej Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] wynika, iż przedmiotowa działka nie znajduje się w obszarze zwartej zabudowy. Obszar przedmiotowej działki zlokalizowany jest w granicach terenu zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej. W związku z powyższym, nie jest spełniona pierwsza przesłanka zastosowania odstępstwa z § 3 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia. Tylko dla porządku należy dodać, iż nie zachodzi również druga przesłanka ww. odstępstwa. Z załącznika graficznego projektu decyzji o warunkach zabudowy wynika, iż działki przyległe do przedmiotowej działki są niezabudowane. Aby móc zastosować omawiane odstępstwo przynajmniej dwie przyległe działki muszą być zabudowane (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 484/11). Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie nie ma możliwości wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy od brzegów, zgodnie z linią występującą na przyległych działkach, jak również przedmiotowa inwestycja nie będzie stanowiła uzupełnienia zabudowy mieszkaniowej i usługowej, gdyż działki przyległe są niezbudowane.
5. Odstępstwo określone w § 3 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia stanowi, iż zakaz 100 m nie dotyczy działek siedliskowych - w zakresie uzupełnienia istniejącej zabudowy o obiekty niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego, pod warunkiem nieprzekraczania dotychczasowej linii zabudowy od brzegu. Zdaniem Organu II instancji ww. odstępstwo odnosi się do sytuacji, gdy na danej działce znajdują się obiekty budowlane związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, których sposób użytkowania związany jest z produkcją rolną. W takim wypadku możliwe byłoby uzupełnienie ww. zabudowy o obiekty niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego, a więc np.: o budynki gospodarcze. W związku z tym, iż budynek letniskowy, będący przedmiotem uzgodnienia, nie jest obiektem niezbędnym do prowadzenia gospodarstwa rolnego, a także biorąc pod uwagę fakt, iż przedmiotowa działka jest niezabudowana, w niniejszej sprawie nie można zastosować omówionego odstępstwa.
6. Odstępstwo określone w § 3 ust. 4 pkt 3 Rozporządzenia nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż zgodnie z ustaleniami Organu I instancji, przedmiotowa działka nie była przeznaczona pod zabudowę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzjach lokalizacyjnych, obowiązujących w dniu wejścia w życie Rozporządzenia, tj. 1 czerwca 2006 r.
7. Ponadto planowana do realizacji inwestycja nie dotyczy wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa, prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem powszechnym, a także realizacji inwestycji celu publicznego, w związku z czym nie zachodzi żadne z odstępstw wymienionych w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody.
8. Poruszonej przez skarżących kwestii istnienia zabudowy na działkach sąsiednich należy ewentualnie do materii innych, odrębnych postępowań uzgodnieniowych i nie może być brana pod uwagę w niniejszej sprawie.
9. Odnosząc się do postulatu określenia warunków, jakie powinien spełniać budynek rekreacji indywidualnej, aby mógł zostać uzgodniony na przedmiotowej działce, wskazać należy, iż w aktualnym stanie prawnym i faktycznym na przedmiotowej działce nie może zostać uzgodniony budynek rekreacji indywidualnej, z uwagi na naruszenie zakazu z § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia. Przedmiotem postępowania uzgodnieniowego jest konkretny projekt decyzji o warunkach zabudowy, który podlega ocenie organów ochrony przyrody w takiej postaci, w jakiej został im przedłożony do uzgodnienia. Organ ochrony przyrody uzgadnia bądź odmawia uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 770/08, LEX nr 487279; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1582/07, LEX nr 392587 i z dnia 19 listopada 2013 r" sygn. akt IV SA/Wa 2056/13).
10. Obowiązujące na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu zakazy zostały wprowadzone przez Wojewodę [...] i są powszechnie obwiązującym prawem miejscowym. To prawodawca lokalny (obecnie Sejmik Województwa [...]) odpowiada za zakres zakazów w Obszarze Chronionego Krajobrazu i jest uprawniony do ich zmiany m.in. poprzez wprowadzenie dodatkowych wyjątków. Regionalny Dyrektor i Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, przestrzegając zasady praworządności, nie mogą odmawiać ich stosowania oraz dokonywać ich oceny pod kątem zgodności z Konsytuacją (m. in. w kontekście ich proporcjonalności). Ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być natomiast w pełni dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis został zastosowany (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt: OPK 13/00).
11. W związku z tym, iż projekt decyzji narusza zakaz określony w § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, a także nie jest możliwe zastosowanie odstępstw od tego zakazu, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stoi na stanowisku, iż należy utrzymać zaskarżone postanowienie Organu I instancji w mocy.
IV. Pismem z dnia 8 sierpnia 2016 r. skarżący wnieśli do tut. Sądu skargę na postanowienie GDOŚ dnia [...] lipca 2016 r., zarzucając temu orzeczeniu:
1. naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniającego, w szczególności zaniechanie przez organ podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego w zakresie charakteru przyrodniczego cieku znajdującego się w granicach działek nr [...] i [...] i jego parametrów hydrograficznych, a w efekcie bezpodstawnym uznaniu, iż sporny ciek jest rzeką [...] i tym samym ciekiem naturalnym, podczas gdy w rzeczywistości ciek te stanowi rów opaskowy dla zbiornika wodnego [...],
2. naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, opartą na niekompletnym i nie w pełni rozpatrzonym materialne dowodowym, a w konsekwencji uznanie, iż teren przeznaczony pod inwestycję nie znajduje się w obszarze zwartej zabudowy,
3. naruszenie prawa materialnego, a to §3 ust. 4 pkt. 1 Rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, iż odstępstwo od zakazu zawartego w powyższym przepisie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie przesłanki określone w §3 ust. 4 zostaną spełnione kumulatywnie.
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] z dnia [...] lipca 2016 r. na okoliczność ustalenia, iż przedmiotowy ciek jest rowem opaskowym nr [...] Zbiornika Wodnego [...] (Sąd wniosek ten uwzględnił).
Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazali w szczególności, co następuje:
1. Orzekające w sprawie organy nie wykazały w oparciu o przekonujące dowody, że wzięty przez nie pod uwagę przy ustalaniu stanu faktycznego ciek wodny jest ciekiem naturalnym. Organy uznały, iż teren planowanej inwestycji znajduje się w całości w pasie 100 m od rzeki [...], przepływającej w granicach działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Zdaniem organu lokalizację tej rzeki potwierdzają: 1) mapy wektorowe Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], 2) mapy dostępne na stronie www.geoportal.gov.pl oraz 3) pismo WZMiUW w [...], Oddział w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Z powyższych dowodów nie wynikają jednakże okoliczności, które zostały ustalone przez organ.
Pismo z Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] w swej treści odnosi się do cieku przepływającego przez obszar zabudowany wsi [...]. WZMiUW nie wskazał przy tym żadnych parametrów hydrograficznych świadczących o tym, iż jest to ciek naturalny. Organ powołując się na ww. pismo z dowolnie przyjął, iż dotyczy ono cieku znajdującego się w obszarze 100 m od przedmiotowej działki nr [...], w [...]. Nadto organ nie podjął żadnych czynności, aby rzetelnie sprawdzić czy po pierwsze omawiany ciek jest rzeką [...] (jak wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia), i po drugie czy jest to ciek naturalny czy sztuczny.
Uchybiając w/w przepisom, bez zasięgnięcia jakiejkolwiek ekspertyzy hydrologicznej, organ dowolnie i bezpodstawnie uznał, iż jest to rzeka [...]. Nadto organ nie odniósł się żadnym zakresie do treści pisma Burmistrza [...] z dnia 20 lutego 2014 r., w którym to Burmistrz wskazuje, iż ciek płynący wzdłuż granicy działki nr [...] stanowi rów opaskowy zbiornika [...] i w odniesieniu do niego nie mają zastosowania przepisy Rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu. W celu potwierdzenia powyższej okoliczności skarżący zwrócili się do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] z siedzibą w [...] o udzielenie stosownej informacji. Pismem z dnia 29 lipca 2016 r., RZGW [...] jednoznacznie stwierdził, iż ciek przepływający w granicach działek ewidencyjnych nr [...] i [...], a znajdujący się w pasie 100 m od działki ewidencyjnej nr [...], w rzeczywistości jest rowem opaskowym nr. [...] Zbiornika Wodnego [...], a zatem nie jest ciekiem naturalnym. Rów ten został wykonany w czasie budowy zbiornika [...] w latach [...], a jego zadaniem jest odprowadzanie wód z sąsiednich terenów oraz przesiąków z zapory czołowej zbiornika. Do powyższego pisma została dołączona mapa sytuacyjna, która dokładnie obrazuje przedstawione stanowisko.
2. Orzekające w sprawie organy nie uwzględniły faktu, że norma zawarta w przepisie § 3 ust.5 rozporządzenia Wojewody wykracza poza upoważnienie zawarte w przepisach ustawy o ochronie przyrody. Przepis art. 24 ust 1 pkt 8 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przewiduje, że na obszarze chronionego krajobrazu może być wprowadzony zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie o szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Z naruszeniem granic w/w upoważnienia ustawowego przepis § 3 ust.5 rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. rozszerzył stosowny zakaz, uwzględniający przedmiotowe upoważnienie, zawarty w § 3 ust.1 pkt 2, o lokalizowanie obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegowej "innych cieków naturalnych".
2.1. W art. 24 ust. 1 pkt 1 - 9 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca określił zamknięty katalog zakazów, jakie mogą być wprowadzone na terenie obszaru chronionego krajobrazu lub jego części. W katalogu tym brak jest zakazu możliwości lokalizowania obiektów budowlanych w pasie o szerokości 100 m od linii brzegów innych cieków naturalnych (niż rzeki), a w szczególności strug, potoków i strumieni. Katalog zakazów wprowadzanych dla danej formy ochrony przyrody nie może być poszerzony o inne zakazy, których nie przewiduje ustawa o ochronie przyrody, a wszelkie ograniczenia w postaci zakazów wprowadzane aktem prawa miejscowego muszą mieć podstawę ustawową i mieścić się w ramach katalogu zakazów określonego w art 24 ww. ustawy (wyr. WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1507/11 oraz wyr. WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1760/14). Zakaz przewidziany w art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody dotyczy linii brzegów rzek. Rozszerzenie tego zakazu na inne rodzaje cieków wodnych jest wykładnią rozszerzającą zakres przepisu, która w efekcie w sposób nieuzasadniony ingeruje w prawo własności skarżących.
3. Z ostrożności procesowej podnieść należy dowolność przyjęcia przez organ, że teren inwestycji nie znajduje się w obszarze zwartej zabudowy. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. (znak: [...]) Burmistrz [...], ustosunkowując się RDOŚ stwierdził, iż teren planowanej inwestycji znajduje się w obszarze zwartej zabudowy miasta [...], co wynika z ogólnego zagospodarowania terenu oraz Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...].
4. Zakładając nawet, iż teren inwestycji znajduje się w pasie szerokości 100 m od linii brzegu rzeki, wadliwym jest przyjmowanie iż odstępstwo od zakazu określonego w § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy spełnione zostaną kumulatywnie dwie przesłanki: 1) teren przeznaczony pod inwestycję musi być położony w obszarze zwartej zabudowy, 2) planowana inwestycja ma stanowić uzupełnienie zabudowy mieszkaniowej i usługowej pod warunkiem wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy od brzegów, zgodnie z linią występującą na przyległych działkach. Prawodawca w przywołanym przepisie przewidział dwie odrębne okoliczności, uzasadniające odstąpienie od zakazu zabudowy. Pierwszy dotyczy obszarów zwartej zabudowy miast i wsi w granicach określonych w studium, natomiast drugi dotyczy uzupełnień zabudowy mieszkaniowej pod warunkiem wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy. Podobne stanowisko przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 stycznia 2013 r. (sygn. akt: II OSK 1775/11) "wykładnia organu uznająca, iż do zastosowania powyższego przepisu konieczne jest wystąpienie kumulatywnie wszystkich wymienionych przesłanek nie jest możliwa do zaakceptowania. Otóż przepis powyższy przewiduje dwie niezależne od siebie okoliczności wyłączające zakaz zabudowy (...)".
5. Odnosząc się do wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. Pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...], podnieść należy, iż przedmiotowe pismo nie zostało złożone w postępowaniu przed organem administracji, gdyż skarżący nie posiadali wiedzy o takim dowodzie i zwrócili się o jego doręczenie już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. W ocenie skarżących obowiązek przeprowadzenia niezbędnych czynności zmierzających do zebrania kompletnego materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, spoczywał na organie.
V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 13 września 2016 r., GDOŚ, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Stosownie do art.120 p.p.s.a w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektor Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2016 r. nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
VII. Kontrola legalności zaskarżonego do Sądu postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2016 r. prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, w którym w II instancji orzekł zaskarżonym postanowieniem GDOŚ, było uzgodnienie projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku letniskowego nietrwale związanego z gruntem wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną na działce ewidencyjnej nr [...], w miejscowości [...], gmina [...], planowanej na obszarze objętym formą ochrony przyrody, ustanowioną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. ochronie przyrody (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz.1651 z późn.zm.), tj. na obszarze [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu. Zgodnie bowiem z art.53 ust.4 pkt 8 w związku z art.60 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) decyzję o ustaleniu warunków zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska – w odniesieniu do innych niż park narodowy i otulina tego parku – obszaru objętego ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody.
2. Orzekając w sprawie, organy obu instancji dokonały szczegółowej oceny dopuszczalności realizacji planowanej inwestycji w świetle obostrzeń związanych z funkcjonowaniem w/w formy ochrony przyrody, tj. [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu, wykluczając ostatecznie tę dopuszczalność z racji obowiązywania zakazu, ustanowionego w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] poz. [...], z późn. zm.), tj. zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Jednocześnie trafnie przyjęły organy, iż warunki do stosowania odstępstw od w/w zakazu, dopuszczonych przepisem § 3 ust.4 rozporządzenia, nie zostały w sprawie spełnione. W świetle tych okoliczności orzeczona odmowa uzgodnienia przedłożonego projektu znajduje w pełni uzasadnienie, a zarzutów skargi nie można podzielić.
3. Skonfrontowanie treści zaskarżonego orzeczenia GDOŚ z dnia [...] lipca 2016 r. z materiałem dowodowym sprawy prowadzi orzekający w niniejszej sprawie Sąd do wniosku o całkowitej prawidłowości zarówno ustaleń faktycznych, jak i ocen prawnych, sformułowanych w zaskarżonym postanowieniu. Wbrew zarzutom skargi orzeczeniu nie można postawić zarzutu niezgodności z art. 6, 7 i 8 k.p.a. Odnotować przy tym należy, że treść złożonej przez organ odpowiedzi na skargę (pismo organu z dnia 13 września 2016 r.) w pełni odnosi się do zarzutów skargi. Pozytywny wynik szczegółowej kontroli prawidłowości sformułowanego tam stanowiska organu upoważnia Sąd do przyłączenia się do tego stanowiska w pełni i potraktowania go jako własne. Stosownie do powyższego:
4. Nietrafnie podnosi skarga, że orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły, czy ciek wodny, którego istnienie uznały za przeszkodę do inwestowania na terenie inwestycji, jest rzeką [...]. Wbrew stanowisku skargi wystarczającą podstawą do poczynienia takiego ustalenia był dowód z pisma Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z dnia 15 stycznia 2015 r. oraz mapy wektorowej, odwzorowującej przebieg rzeki). Z dokumentów tych jednoznacznie wynika, iż ciek płynący w odległości mniejszej niż 100 m od terenu inwestycji jest rzeką [...]. Przyjąć należy, że w toku postępowania administracyjnego nie ujawniły się żadne okoliczności, podważające w/w wnioski. Wprawdzie skarga powołuje się na pismo Burmistrza [...] z dnia 20 lutego 2014 r., sugerujące że przedmiotowy ciek ma charakter nie naturalny a sztuczny, tj. jest rowem opaskowym Zbiornika [...] (wykonanym wraz z samym zbiornikiem na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych XX w.), niemniej dokument ten nie został przedłożony do akt postępowania administracyjnego, w związku z tym nie mógł być przedmiotem analiz organów. Pomijając w/w aspekt formalny przyjąć jednakże należy, że pismu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], jako dokumentowi pochodzącemu od organu wyspecjalizowanego, należy przypisać wyższą wiarygodność w odniesieniu do spornej kwestii aniżeli pismu Burmistrza. Ustaleń poczynionych przez organy nie podważa również treść pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] z dnia [...] lipca 2016 r., przedłożonego przy skardze, również sugerującego, że przedmiotowy ciek stanowi rów opaskowy Zbiornika Wodnego [...]. Przesądza bowiem o tym sprzeczność tych twierdzeń z załączoną do pisma mapą sytuacyjną, na której przedmiotowy ciek jest oznaczony jako [...] (podpis "[...]" na mapie odnosi się odcinka cieku znajdującego się w sąsiedztwie inwestycji).
5. W świetle legalnej definicji rzeki zawartej w art. 5 pkt 16a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, za nieistotne dla wyniku sprawy uznać należy zastrzeżenia skargi do legalności przepisu §3 ust.5 rozporządzenia (rozszerzenie zakazu z ust.1 pkt 2 na inne cieki naturalne). W myśl w/w definicji przez rzekę należy bowiem rozumieć każdy ciek naturalny w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1c ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, czyli mi.in. strugi, strumienie i potoki.
6. Przepis § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Wojewody [...] przewiduje odstępstwo od zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych w odniesieniu do obszarów zwartej zabudowy miast i wsi w granicach określonych w studiach uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, planach miejscowych i decyzjach lokalizacyjnych, gdzie dopuszcza się uzupełnienie zabudowy mieszkaniowej i usługowej, pod warunkiem wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy od brzegów, zgodnie z linią występującą na przyległych działkach. Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że w/w odstępstwo ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wskazane w przepisie przesłanki zostaną spełnione kumulatywnie, co oznacza, że: 1) teren planowanej inwestycji musi być położony w obszarze zwartej zabudowy, co musi wynikać ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, 2) planowana inwestycja musi stanowić uzupełnienie zabudowy mieszkaniowej i usługowej pod warunkiem wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy od brzegów, zgodnie z linią występującą na przyległych działkach.
Teren planowanej inwestycji nie jest położony na obszarze zwartej zabudowy, wyznaczonej postanowieniami studium. Wbrew sugestiom skargi, w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. (znak: [...]) Burmistrz [...] nie stwierdził, iż teren planowanej inwestycji znajduje się w obszarze zwartej zabudowy miasta [...], co miałoby wynikać ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...]. Burmistrz wskazał tam natomiast, iż zgodnie ze Studium przedmiotowa działka zlokalizowana jest w obszarze terenów zainwestowanych o przewadze funkcji mieszkalnej, czego nie można utożsamiać z położeniem w obszarze zwartej zabudowy. Materiał dowodowy sprawy (mapy, materiały zdjęciowe) wskazuje przy tym jednoznacznie, że jakkolwiek w pewnym oddaleniu od terenu inwestycji znajduje się zabudowa szeregowa osiedla mieszkaniowego (a w bliższym sąsiedztwie pojedyncze obiekty wolnostojące), niemniej teren ten znajduje się w wyraźnie wyodrębnionym (za pomocą ciągów komunikacyjnym) rozległym obszarze zielonym, w zdecydowanie przeważającej części pozbawionym zabudowy. Niespełniony jest także drugi z koniecznych do odstępstwa warunków, tj. możliwość realizacji na terenie inwestycji zabudowy w formie uzupełnienia zabudowy okolicznej (z uwagi na brak zabudowy na działkach przylegających do terenu inwestycji).
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło