IV SA/Wa 2422/14
WyrokWSA w Warszawie2015-02-10
Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Aneta Dąbrowska, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca wpisany do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych, który faktycznie nie odbierał odpadów na terenie danej gminy w danym okresie, jest zobowiązany do składania sprawozdań kwartalnych i podlega karze pieniężnej za ich nieterminowe złożenie?Ratio decidendi
Obowiązek składania kwartalnych sprawozdań z odbierania odpadów komunalnych dotyczy wyłącznie podmiotów, które faktycznie prowadziły taką działalność w danym okresie sprawozdawczym. Sam wpis do rejestru działalności regulowanej nie tworzy takiego obowiązku, jeśli działalność nie była faktycznie wykonywana. W związku z tym, kara pieniężna za nieterminowe złożenie sprawozdania nie może być nałożona na przedsiębiorcę, który nie odbierał odpadów.Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta nakładającą na M. K. karę pieniężną za nieterminowe złożenie sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych za I i II kwartał 2013 r. M. K. argumentował, że nie odbierał odpadów w tym okresie i dlatego nie był zobowiązany do składania sprawozdań. Organy administracji uznały, że sam wpis do rejestru działalności regulowanej rodzi obowiązek sprawozdawczy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta, stwierdził, że decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego M. K. kwotę 3186 (trzy tysiące sto osiemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] października 2014 r. – zaskarżoną skargą przez M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2013 r., którą wymierzono wymienionemu skarżącemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] w J. karę pieniężną w wysokości [...] złotych za przekazanie po terminie sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie gminy P. w I i II kwartale 2013 r. Stan sprawy przedstawia się następująco: Prezydent Miasta P. pismem z [...] lipca 2013 r. wezwał M. K. - prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] w J. - do złożenia brakującego sprawozdania, o którym mowa w art. 9n ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach [(Dz. U. z 2012 r., poz. 391, ze zm.) – dalej w skrócie: u.u.c.p.g.] za I kwartał 2013 r., natomiast pismem z [...] sierpnia 2013 r. wezwano przedsiębiorcę do złożenia ww sprawozdania za I i II kwartał 2013 r.
W związku z niezłożeniem, mimo dwukrotnego wezwania, przez M. K. powyższych sprawozdań - Prezydent Miasta P. pismem z [...] października 2013 r. zawiadomił wymienionego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za nieterminowe złożenie sprawozdania o odebranych od właścicieli nieruchomości odpadach komunalnych za I i II kwartał 2013 r.
W dniu [...] października 2013 r. wpłynęły do Urzędu Miasta P. "Sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za I, II i III kwartał 2013 r.", do którego złożenia przedsiębiorca był zobowiązany.
Prezydent Miasta P. decyzją z [...] listopada 2013 r. nałożył na M. K. - prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] w J. - karę pieniężną w wysokości [...] złotych za przekazanie po terminie sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie gminy P. w I i II kwartale 2013 r.
Od powyższej decyzji odwołał się M. K. Podniósł, że w związku z faktem, iż w I i II kwartale 2013 r. nie dokonywała zbiórki odpadów to nie był zobowiązany do składania za ten okres sprawozdania, o którym mowa w art. 9n ust. 2 u.u.c.p.g., a co za tym idzie brak jest podstaw do nałożenia grzywny w związku z niezłożeniem sprawozdania w terminie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] października 2014 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 9b ust. 1 u.u.c.p.g., działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz, 672, ze zm.). Formalną podstawą prawną działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest uzyskanie przez przedsiębiorcę wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Z kolei w myśl art. 9c ust. 1 ustawy, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do uzyskania wpisu do rejestru w gminie, na terenie której zamierza odbierać odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Zwrot "zamierza odbierać" świadczy o tym, iż taki wpis przedsiębiorca powinien uzyskać przed rozpoczęciem wykonywania działalności. Taki rejestr prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Zdaniem Kolegium, za podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości należy uznać przedsiębiorcę wpisanego do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b u.u.c.p.g., bez względu na to, czy w późniejszym okresie odbiera on faktycznie odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, czy też nie. Obowiązki sprawozdawcze aktualizują się z momentem wpisu do rejestru, bez względu na to, czy podmiot faktycznie prowadzi działalność w zakresie objętym wpisem i pozostają aktualne do wykreślenia z rejestru (art. 9j u.u.c.p.g.). Delikt administracyjny, o którym mowa w art. 9x ust. 1 pkt 5 u.u.c.p.g., czyli przekazanie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9n tej ustawy penalizuje naruszenie polegające na przekazaniu sprawozdania kwartalnego po upływie ustawowego terminu. W tym przypadku kara wymierzana jest w określonej stawce dziennej, to jest 100 złotych za każdy dzień opóźnienia w przekazaniu sprawozdania. Organ odwoławczy zgodził się z odwołującym, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie określa w sposób jednoznaczny sytuacji podmiotu, który będąc wpisanym do rejestru, o którym była wyżej mowa w danym kwartale nie odbierał odpadów komunalnych z terenu danej gminy, w szczególności zaś nie zawiera regulacji, iż taki podmiot ma obowiązek składania "sprawozdania zerowego", to jednak zwrócił uwagę, że nie reguluje również sytuacji odwrotnej. Nie zawiera też regulacji, z której wynikałoby, że podmiot, który w danym kwartale nie odbierał odpadów komunalnych z terenu danej gminy jest zwolniony z obowiązku składania sprawozdania. Zatem - w ocenie Kolegium - podmiot, który w danym kwartale nie odbierał odpadów od właścicieli nieruchomości ma obowiązek złożyć sprawozdanie zerowe według wzoru j określonego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 15 maja 2012 r. w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach i ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 630), w którym odpowiednie pozycje zawierać wówczas będą wartości zerowe, wykreślenia, względnie inne oznaczenia, z których będzie w sposób niewątpliwy wynikało, iż odpady nie były w ogóle odbierane w danym kwartale. Według organu trzeba mieć na uwadze, że ustawa z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 152, poz. 897, ze zm.), która wprowadziła omawiane regulacje miała na celu uszczelnienie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, eliminację nielegalnych składowisk odpadów oraz skuteczniejsze unieszkodliwianie i odzysk odpadów. Miało to zostać osiągnięte przede wszystkim dzięki obligatoryjnemu przejęciu przez gminy obowiązków właścicieli nieruchomości w zakresie odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych. W tym też celu zobowiązano podmioty odbierające odpady komunalne oraz podmioty prowadzące działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych do sporządzania kwartalnych sprawozdań przekazywanych wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy, a szczegółowy zakres informacji zamieszczanych w sprawozdaniach określono w art. 9n i 9o u.u.c.p.g. Przyjęto, że kontrolę nad przestrzeganiem przepisów nowelizowanej ustawy sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta oraz marszałek województwa w przypadku podmiotu prowadzącego regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych. Określono też kary pieniężne za nieprzestrzeganie przepisów ustawy, w tym m. in za: prowadzenie działalności bez wpisu do odpowiedniego rejestru, nieosiągnięcie określonych poziomów odzysku, mieszanie selektywnie zebranych odpadów komunalnych ze zmieszanymi odpadami komunalnymi oraz transport tych odpadów do instalacji niewskazanej w wojewódzkim planie gospodarki odpadami, a także za opóźnienie w składaniu sprawozdań. Dlatego, gdyby podzielić tok rozumowania odwołującego się, podmiot wpisany do rejestru działalności regulowanej, który nie złożyłby sprawozdania, ponieważ nie odbierał odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości pozostawałby poza jakąkolwiek kontrolą wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, albowiem organy te nie wiedziałyby o powyższym fakcie. W konsekwencji należało uznać, że taki podmiot również ma złożyć sprawozdanie, tyle tylko, że z wartościami zerowymi, bądź innymi oznaczeniami, które będą pozwalały stwierdzić nieprowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w danym kwartale. W przedmiotowej sprawie poza sporem był fakt, że M. K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] w J. był wpisany do właściwego rejestru oraz, że złożył po terminie sprawozdania o odebranych odpadach komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie gminy P. w I i II kwartale 2013 r. Oznacza to, że organ pierwszej instancji zasadnie nałożył na M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] w J. grzywnę za niezłożenie w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9n ust. 1 u.u.c.p.g. w wysokości [...] złotych. M. K. w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] października 2014 r. wniósł o uchylnie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.] i decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 135 P.p.s.a. oraz zasądzenie od organa na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 9x ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 9n u.u.c.p.g. przez błędną wykładnię art. 9n u.u.c.p.g, polegającą na przyjęciu, że podmiot wpisany do gminnego rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, o którym mowa w ww ustawie, ale faktycznie nieświadczący tego rodzaju usług jest obowiązany do sporządzania kwartalnych sprawozdań, o których mowa w tym przepisie, prowadzącą do niewłaściwego zastosowania art. 9x ust. 1 pkt 5 u.u.c.p.g. i wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej mimo braku ku temu podstawy prawnej; art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez bezprawne wymaganie od skarżącego realizacji obowiązków, które nie wynikają z przepisów prawa i bezpodstawne wymierzenie mu kary pieniężnej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 9n u.u.c.p.g. nakłada obowiązek sporządzania kwartalnych sprawozdań na "podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości". W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący nigdy nie odbierał żadnych odpadów komunalnych z terenu Gminy P. Tak zwane "sprawozdanie zerowe" złożył jedynie z ostrożności w oparciu o przekazy informacji pomiędzy przedsiębiorcami, z których wynikało, że Gmina wymaga złożenia sprawozdania oraz wezwań Prezydenta Miasta P. z [...] lipca 2013 r. i [...] sierpnia 2013 r. Według skarżącego wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Kolegium, jakoby za "podmiot odbierający odpady" w rozumieniu art. 9n u.u.c.p.g. należało uznać każdy podmiot wpisany do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa z art. 9b u.u.c.p.g. jest błędne. Zgodnie z art. 9n u.u.c.p.g. składanie sprawozdań dotyczy wyłącznie podmiotów faktycznie odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na terenie danej gminy, a więc czynnie zajmujących się tego rodzaju działalnością na danym terenie, a nie podmiotów tylko zarejestrowanych jako zajmujących się odbieraniem odpadów. W związku z powyższym skarżący nie miał obowiązku ustawowego składania tzw. "sprawozdań zerowych". Sama okoliczność zgłoszenia i uzyskania wpisu danego podmiotu do gminnego rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych, w sytuacji gdy na terenie tej gminy podmiot nie prowadził działalności polegającej na zbieraniu takich odpadów, nie stanowi o obowiązku składania sprawozdań, o jakich mowa w art. 9n ust. 1 u.u.c.p.g. W konsekwencji kara nałożona na skarżącego - na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 5 u.u.c.p.g. - za nieterminowe złożenie sprawozdania nie miała podstaw prawnych. Za taką wykładnią przemawia treść art. 9x ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g. Brzmienie tego przepisu daje podstawę do twierdzenia, że ustawodawca posługując się sformułowaniem "przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości" miał na uwadze podmiot rzeczywiście świadczący tego rodzaju usługi na terenie gminy a nie podmiot jedynie wpisany jako uprawniony do rejestru działalności regulowanej ww ustawą. Skarżący uzyskał jedynie wpis do rejestru, aby móc spełnić kryteria stawiane przez zamawiających w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, jednakże jak już była o tym mowa, nigdy faktycznie nie wystartował w przetargu. Sam wpis do rejestru nie daje podstaw do nałożenia kary na przedsiębiorcę. Wpis ma jedynie charakter deklaratywny, tj. stwierdza, że dany przedsiębiorca jest wpisany do rejestru. Przyjęcie wykładni, iż podmiot wpisany do rejestru prowadzonego przez organ gminy na podstawie art. 9c u.u.c.p.g. automatycznie jest zobowiązany do skłania sprawozdań, o których mowa w art. 9n u.u.c.p.g. powoduje, iż wpis do rejestru skutkuje automatycznym uznaniem takiego przedsiębiorcy za "podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości". Zdaniem skarżącego taka wykładnia jest błędna i w sposób nieuzasadniony rozszerza zakres stosowania przepisów o charakterze sankcyjnym. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie definiują pojęcia "podmiotu odbierającego odpady komunalne". Konieczne jest tu więc dokonanie wykładni językowej wspomnianego pojęcia. Określenie "odbierający" stanowi imiesłów przymiotnikowy czynny wyrazu "odbierać". Określa on podmiot zdania jako wykonawcę innej czynności, równoczesnej z czynnością orzeczenia zdania. Zatem będzie ono równoważne z określeniem "ten który odbiera". Uzasadnione jest więc stwierdzenie, iż użyte w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku określenie "podmiot odbierający" będzie równoważne z określeniem "podmiot, który odbiera" odpady komunalne. Zatem przepis art. 9n u.u.c.p.g. odnosi się tylko do podmiotów, które faktycznie odbierają (w danym okresie sprawozdawczym) odpady od właścicieli nieruchomości. Wpis do rejestru nie może skutkować uznaniem wpisanego tam podmiotu jako "odbierającego odpady". Rejestr powyższy stanowi jedynie formę ułatwienia prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Wpis do niego skutkuje tym, iż zbędne jest przeprowadzanie przez organy administracji postępowania wyjaśniającego, podczas którego ustalana jest zdolność przedsiębiorcy do prowadzenia zamierzonej działalności. Do podobnych wniosków prowadzi wykładnia celowościowa art. 9n w związku z art. 9x u.u.c.p.g. Ustawodawca pragnąc zapewnić realizację obowiązków przez przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości dokonał swego rodzaju "penalizacji" zachowania stojącego w sprzeczności z podstawowymi zasadami gospodarowania odpadami komunalnymi. Należą do nich prowadzenie działalności bez dokonania wpisu do rejestru, mieszanie selektywnie zebranych odpadów komunalnych, składanie nierzetelnych sprawozdań, czy wreszcie składanie prawem wymaganych sprawozdań z niedochowaniem terminu. Takie zachowanie będzie skutkować nałożeniem kary pieniężnej. Posługując się wykładnią celowościową należy tak interpretować przepisy, aby osiągnąć cel ustanowiony przez ustawodawcę. W rozpatrywanej sprawie celem tym jest bez wątpienia wymuszenie na przedsiębiorcach prowadzących działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości postępowania zgodnego z prawem. Niczym nieuzasadnione jest więc stosowanie powyższych przepisów wobec podmiotów, które takiej działalności nie prowadzą. Obowiązek składania sprawozdań kwartalnych, o których mowa w art. 9n u.u.c.p.g. dotyczy tylko tych podmiotów, które faktycznie prowadziły działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. W konsekwencji należy przyjąć, że kara pieniężna, o której mowa w art. 9x ust. 1 pkt 5 u.u.c.p.g. może zostać nałożona tylko na przedsiębiorcę, który miał obowiązek złożenia sprawozdania, o którym mowa w art. 9n uu.c.p.g., czyli faktycznie prowadził działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych. W zakresie naruszenia art. 7 Konstytucji RP skarżący wskazał, że wyrażona w tym przepisie konstytucyjna zasada praworządności obowiązuje organy władzy publicznej, a zatem również organy samorządu terytorialnego (wyrok NSA z 13.11.2009, sygn. II OSK, 1331/09). Oznacza to m. in., że możliwe jest zobowiązanie innych podmiotów do realizacji tylko takich obowiązków, jakie wynikają z obowiązujących przepisów prawa. Tymczasem ani ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, ani wydane na jej podstawie akty wykonawcze w żadnym miejscu nie przewidują składania przez podmiot wpisany do rejestru działalności regulowanej, ale faktycznie nie świadczący usług odbioru odpadów komunalnych, tzw. "sprawozdania zerowego", którego brak legł u podstaw wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej. Domaganie się w takich okolicznościach przez urzędników gminy od przedsiębiorców składania kwartalnych "sprawozdań zerowych" pozbawione jest jakiegokolwiek legitymizacji. Jako takie jest działaniem bezprawnym. Nadto wyrażony w decyzji organu pierwszej instancji pogląd, jakoby źródłem obowiązku składania przez przedsiębiorców wpisanych do rejestru działalności regulowanej lecz faktycznie nie świadczących usług w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości była interpretacja Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwa Środowiska z [...] lutego 2013 r. jest całkowicie chybiony. Pomijając okoliczność, że wspomniany dokument interpretuje prawo rozszerzająco na niekorzyść obywatela (ustawa nie określa, że podmiot nie odbierających odpadów jest zwolniony od składania sprawozdania, a zatem musi je składać), nie przedstawia on jakiegokolwiek argumentu na poparcie tej tezy. Interpretacja ta jest klasycznym przykładem "prawa powielaczowego", które nie ma jakiegokolwiek mocy wiążącej. Zaś art. 87 Konstytucji wymienia źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej i z całą pewnością nie są nimi "interpretacje" ministerialnych departamentów.
Przedstawione stanowisko znajduje pełnie potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w szczególności w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2014 r. (sygn. IV SA/Wa 2773/13).
W tym kontekście na uwagę zasługuje także pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w jednym ze swoich rozstrzygnięć, że: "skoro przepisy prawa wprost nie wskakują na obowiązek składania tzw. sprawozdań zerowych, co więcej, w pojawiających się interpretacjach dopuszcza się złożenie "informacji" o nieodbieraniu odpadów, co nie jest objęte normą prawną określającą delikt administracyjny, nie można - zdaniem Kolegium – przypisać odpowiedzialności finansowej niedopełnienie obowiązków wprosi niewynikających z przepisów prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepisy statuujące kary administracyjne nie mogą być interpretowane rozszerzająco a zasady interpretacyjne wskazują, mając na względzie charakter karny deliktu administracyjnego, przepisy o karach administracyjnych należy interpretować tak, by wszelkie wątpliwości rozstrzygać na korzyść strony" (Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych z 2014 r. nr 1, s. 36-40). Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w odpowiedzi na skargę – wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] października 2014 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2013 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Kontrolowane w sprawie decyzje zostały wydane na podstawie regulacji wynikających z ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach [(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1399 ogłoszony 28 listopada 2013 r.) – dalej w skrócie: "u.u.c.p.g."]. I tak stosownie do art. 9b ust. 1 i ust. 2 u.u.c.p.g., działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej; rejestr działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, [...], prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości – w myśl art. 9c ust. 1 u.u.c.p.g. - jest obowiązany do uzyskania wpisu do rejestru w gminie, na terenie której zamierza odbierać odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Warunki, jakie powinien spełniać podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości określa art. 9d ust. 1 u.u.c.p.g., a obowiązki podmiotu odbierającego odpady komunalne określają przepisy zawarte w art. 9 e i następnych ustawy. Do obowiązków podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości - stosownie do art. 9n ust. 1 u.u.c.p.g. – należy również sporządzanie kwartalnych sprawozdań. Sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy (art. 9n ust. 2 u.u.c.p.g.). Sprawozdanie zawiera: 1) informacje o masie poszczególnych rodzajów odebranych odpadów komunalnych oraz sposobie ich zagospodarowania, wraz ze wskazaniem instalacji, do której zostały przekazane odebrane od właścicieli nieruchomości zmieszane odpady komunalne, odpady zielone oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania; 2) informacje o masie odpadów komunalnych ulegających biodegradacji: a) przekazanych do składowania na składowisku odpadów, b) nieprzekazanych do składowania na składowisku odpadów i sposobie ich zagospodarowania; 3) liczbę właścicieli nieruchomości, od których zostały odebrane odpady komunalne; 4) wskazanie właścicieli nieruchomości, którzy zbierają odpady komunalne w sposób niezgodny z regulaminem (art. 9n ust. 3 u.u.c.p.g.). Wzór sprawozdania jest zawarty w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 maja 2012r. (Dz. U. 2012, poz. 630) wydanego na podstawie delegacji wynikającej z art. 9t u.u.c.p.g. Zgodnie z art. 9x ust. 1 u.u.c.p.g., w przypadku gdy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, naruszy obowiązek określony w art. 9n ust. 2 u.u.c.p.g., czyli przekaże po terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9 n ust. 1 u.u.c.p.g., podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia. Dalej należy powtórzyć za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (wyrok z 27 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2694/13 i 17 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2773/13, publ. cbosa.nsa.gov.pl), że "obowiązki sprawozdawcze odnoszące się do odpadów komunalnych ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada zarówno na podmioty zajmujące się odbieraniem odpadów jak i na organy gminy. Sprawozdania te powinny przedstawiać obraz rzeczywistego postępowania z odpadami. Sprawozdania składane przez poszczególnych przedsiębiorców odbierających odpady w danej gminie są podstawą do wywiązywania się gminy z obowiązku sprawozdawczego jak również z głównych obowiązków wynikających z ustawy, w tym obowiązku zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Nadto gminy dokonują corocznej analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi, w celu weryfikacji możliwości technicznych i organizacyjnych gminy w omawianym zakresie. W związku z tym gminy prowadzą m. in. rejestr działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz ewidencję umów zawartych na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w celu kontroli wykonywania przez właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców obowiązków wynikających z ustawy (art. 3 ust. 3 pkt. 3 ustawy). W tym samym celu, jak również z uwagi na obowiązki organizacyjne gminy odbierają sprawozdania od podmiotów odbierających odpady. Organ gminy sam jest zobowiązany do sporządzania rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi, i w tym celu musi posiadać miarodajne dane pozyskiwane od podmiotów odbierających odpady na terenie jego gminy. Roczne sprawozdanie jest przekazywane marszałkowi województwa i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska w terminie do 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy". Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że skarżący M. K. - prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] w J. został wpisany do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Prezydenta Miasta P., ale nie podjął działalności w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. W związku z przywołaną okolicznością skarżący – wbrew twierdzeniu organów - wywiódł, że nie podlegał obowiązkowi sprawozdawczemu i według Sądu wyrażone przez skarżącego stanowisko należało uznać za trafne. W tym względzie Sąd podzielił dalsze wywody Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowane w wyżej cytowanych wyrokach, a mianowicie, że "celem ustanowienia obowiązku sprawozdawczego było przedstawienie obrazu postępowania z odpadami, ich odzyskiem, recyklingiem, co w przypadku podmiotów nie prowadzących w danej gminie ww działalności jest bezprzedmiotowe - gdyż pozostaje obojętne dla celu zamierzonego przez ustawodawcę. Trzeba też wskazać, że gmina prowadząc tak szczegółową ewidencję dotyczącą gospodarowania odpadami ma pełną wiedzę na temat podmiotów rzeczywiście świadczących usługi na jej terenie, gdyż przeprowadza w tym zakresie obowiązkowe przetargi wyłaniające wykonawców odbierających odpady komunalne, zawiera z nimi umowy i prowadzi dodatkowo rejestr tych umów. Powyższe wskazuje w ocenie Sądu, iż obowiązek składania kwartalnych sprawozdań nie dotyczy podmiotów potencjalnie mogących zawierać umowy z gminą lecz podmiotów faktycznie świadczących ww usługi w oparciu o stosowną umowę. Natomiast sama okoliczność zgłoszenia i uzyskania wpisu danego podmiotu do gminnego rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów, w sytuacji gdy na terenie tej gminy podmiot nie prowadził działalności polegającej na zbieraniu odpadów, nie stanowi o obowiązku składania sprawozdań, o jakich mowa w art. 9n ust. 1 ustawy. W konsekwencji kara nałożona na skarżącego na podstawie art. 9x ust. 1 pkt. 5 ustawy za nieterminowe złożenie sprawozdania nie miała podstaw prawnych. Za taką wykładnią przemawia choćby treść art. 9x ust. 1 pkt. 1 ustawy, według którego przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który odbiera odpady komunalne bez wymaganego wpisu do rejestru działalności regulowanej - podlega karze pieniężnej w wysokości 5 000 zł za pierwszy miesiąc wykonywania działalności bez wymaganego wpisu do rejestru oraz 10 000 zł za każdy kolejny miesiąc wykonywania działalności bez wymaganego wpisu do rejestru. Takie brzmienie ww regulacji daje podstawę do twierdzenia, iż ustawodawca posługując się sformułowaniem "przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości" miał na uwadze podmiot rzeczywiście świadczący tego rodzaju usługi na terenie gminy a nie podmiot jedynie wpisany jako uprawniony do rejestru działalności regulowanej ww ustawą".
Opierając się na przedstawionym stanie sprawy, przytoczonych regulacjach prawnych i poczynionych wywodach, należało stwierdzić, że wpis do rejestru, o którym mowa w art. 9c u.u.c.p.g., nie może skutkować uznaniem wpisanego tam podmiotu jako "odbierającego odpady". Rejestr powyższy stanowi jedynie formę ułatwienia prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Wpis do niego skutkuje tym, iż zbędne jest przeprowadzanie przez organy administracji postępowania wyjaśniającego, podczas którego ustalana jest zdolność przedsiębiorcy do prowadzenia zamierzonej działalności (por. D. Wałkowski, 10 problemów prawnych związanych z nowym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi [w] Prawo i środowisko z 2011 r. nr 4, s. 72-80; wyrok WSA w Lublinie z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 346/14, publ. cbosa.nsa.gov.pl). Wydanie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło więc z naruszeniem wskazanego w skardze prawa materialnego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło