IV SA/Wa 2424/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.),, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r.; II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2004 r.; III. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz B.S. kwotę 455 ( czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Bank Spółdzielczy w H. w dniu [...] listopada 2005 r. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2005 r. utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2005 r. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Wnioskiem z dnia 27 maja 2004 r. Bank Spółdzielczy w H. z siedzibą przy ul. [...] zwrócił się do Burmistrza Miasta H. o wyrażenie zgody na wycięcie drzewa (świerku) rosnącego przed budynkiem Banku. Wskazano, że usuniecie drzewa jest niezbędne z uwagi na planowaną instalację bankomatu i wytyczenie dojścia do niego z parkingu przed budynkiem. W piśmie uzupełniającym wniosek wskazano, że drzewo znajduje się w złym stanie sanitarnym -pochylenie, nadmierne opadanie igieł, wielopędowość. Jako powód usunięcia drzewa podano także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa klientów Banku korzystających z bankomatu. Decyzją dnia [...] lipca 2004 r. Burmistrz Miasta H. zezwolił Bankowi Spółdzielczemu w H. na usunięcie świerku kłującego, odmiana srebrna o obwodzie pnia mierzonego na wysokości 130 cm - 39 cm oraz ustalił opłatę za usunięcie tego drzewa w wysokości 7 262,97 zł. Bank [...] odwołał się od powyższej decyzji i wniósł o zmianę lub uchylenie decyzji w części ustalającej wysokość opłaty i zwolnienie Banku od obowiązku wnoszenia opłaty. W wyniku odwołania złożonego przez Bank Spółdzielczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że w sprawie istnieją poważne rozbieżności co do ustalenia rodzaju i gatunku drzewa. Bowiem z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 18 czerwca 2004 r. wynikało, że usunięty miał zostać świerk pospolity, natomiast w decyzji przedmiotowe drzewo zostało opisane jako świerk kłujący - odmiana srebrna. Rodzaj i gatunek drzewa ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, ponieważ w zależności od tego ustala się różne opłaty. Wskazano również, że organ I instancji nie przeprowadził stosownej analizy pod kątem odstąpienia od pobierania opłaty. Rozpatrując ponownie sprawę przeprowadzono oględziny w celu ustalenia rodzaju i gatunku drzewa i stwierdzono, że drzewo zostało usunięte i był to świerk kłujący odmiana srebrna. Wówczas Burmistrz Miasta H. decyzją z dnia [...] października 2005 r. umorzył postępowanie dotyczące wydania zezwolenia na usunięcie drzewa, świerku kłującego odmiana srebrna i ustalenia opłaty za usunięcie wymienionego drzewa – jako bezprzedmiotowe. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Burmistrz Miasta H. wymierzył Bankowi Spółdzielczemu w H. karę pieniężną w wysokości 12 644, 27 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa - świerku kłującego odmiana srebrna. Decyzja ta została następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., a postępowanie I instancji zostało umorzone (decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r.). W czerwcu 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wszczęło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta H. z dnia [...] października 2004 r. o umorzeniu postępowania dotyczącego usunięcia drzewa i ustalenia opłaty, które zostało zakończone decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdzającą nieważność tej decyzji. Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2004 r. i decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. uchyliło tę decyzję i utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta H. z dnia [...] lipca 2004 r. W ocenie Kolegium w tej sprawie pojawiły się przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, tj. ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Za nową okoliczność w sprawie Kolegium uznało bezsporne wskazanie gatunku drzewa poprzez prawidłowe ustalenie, iż jest to świerk kłujący-odmiana srebrna. Organ odwoławczy, rozpatrując przedmiotowa sprawę, powziął wątpliwość co do gatunku wyciętego drzewa, a co za tym idzie do prawidłowości (wysokości) nałożonej opłaty za wycięcie drzewa. Podkreślił przy tym, że po wydaniu decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa i ustalającej opłatę w wysokości 7 262, 97 zł Bank wyciął drzewo nie czekając na uprawomocnienie się decyzji, co oznacza, że zgodził się z jej treścią. Na skutek wniosku Banku Spółdzielczego w H. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wydało decyzję z dnia [...] października 2005 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze Bank Spółdzielczy wniósł o uchylenie powyższych decyzji w części nakładającej na Bank Spółdzielczy w H. opłatę za usunięcie drzewa. Na rozprawie pełnomocnik Banku zweryfikował wniosek zawarty w skardze w przedmiocie uchylenia zaskarżonych decyzji w ten sposób, że wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. W skardze zarzucono ponadto nieodniesienie się przez Kolegium w decyzji do zarzutów Banku odnośnie zwolnienia go z obowiązku ponoszenia opłaty za usunięcie drzewa na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje. Podstawową kwestią dla rozpoznania sprawy jest problematyka związana ze wznowieniem postępowania, a w szczególności trafność zastosowanego w sprawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną w przepisach prawa procesowego art. 145 § 1 Kpa (W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu", W-wa 1983 r. s. 242; B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne" Wyd. Naukowe PWN, W-wa 1992 r., s. 214). Wznowienie postępowania następuje z urzędu z wyjątkiem art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145 a Kpa lub na żądanie strony. W rozpoznanej sprawie wznowione zostało postępowanie z urzędu. Wszczęcie postępowania o wznowienie postępowania rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym (instancyjnym), którego datę określa się na zasadzie art. 61 Kpa. Enumeratywne wymienione podstawy wznowienia postępowania w art. 145 § 1 Kpa nakazują organom dokonywanie ich precyzyjnej interpretacji, zwłaszcza że wznowienie postępowania jest szczególnym nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Podstawą wznowienia w sprawie był art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, bowiem w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. za nową okoliczność w sprawie uznać należy bezsporne wykazanie gatunku drzewa poprzez prawidłowe ustalenie, iż jest to świerk kłujący - odmiana srebrna. Kolegium wyjaśniło, że w postępowaniu odwoławczym powzięło wątpliwość co do gatunku wyciętego drzewa, a co za tym idzie - prawidłowości (wysokości) nałożonej opłaty za wycięcie drzewa. I dopiero podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 20 października 2004 r. ustalono - w sposób nie budzący wątpliwości - że gatunek drzewa to świerk kłujący odmiana srebrna, co oznaczało że Burmistrz Miasta H. prawidłowo ustalił, w swojej decyzji z dnia [...] lipca 2004 r., opłatę za usunięcie drzewa. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie «nowych okoliczności faktycznych)), «nowych dowodów» w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że «nowe okoliczności faktyczne», «nowe dowody» nie były znane organowi, który wydał decyzję". Pojęcie dowodu wynika przy tym z art. 75 Kpa. Przez okoliczności faktyczne należy natomiast rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej wykładni prawa. Wystarczą przy tym nowe okoliczności faktyczne, na co wskazuje B. Adamiak (w:) Komentarz, 1998 r., s. 718 (por. wyrok NSA z dnia 7 września 1982 r., SA/Kr 588/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 83). Z powyższych ustaleń wynika, że nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezspornym w sprawie jest, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpoznając sprawę w wyniku odwołania Banku Spółdzielczego zauważyło rozbieżność pomiędzy ustaleniami co do rodzaju i gatunku drzewa, które miało zostać usunięte, pomiędzy materiałem dowodowym a decyzją zezwalającą na usunięcie drzewa i ustalającą opłatę. W protokole oględzin przeprowadzonych w dniu 18 czerwca 2004 r. wynikało, że usunięty miał zostać świerk pospolity, natomiast w decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. przedmiotowe drzewo opisane zostało jako świerk kłujący - odmiana srebrna. Taki stan rzeczy nakazywał Kolegium wyjaśnienie rozbieżności. Kolegium jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazało art. 138 § 2 Kpa, co oznacza, że przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nastąpiło z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Należy zwrócić uwagę, iż Kolegium uznało, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, które skutkowały wznowieniem postępowania, ale na poparcie istnienia tych nowych okoliczności Kolegium wskazało na nowy dowód, a mianowicie protokół oględzin z dnia 20 października 2004 r. Należy wyjaśnić, że na gruncie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem. Jeżeli Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uważa, że w sprawie pojawił się nowy dowód w postaci protokołu oględzin, to dowód ten nie może być podstawą wznowienia postępowania, gdyż nie istniał w momencie wydawania decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. Jeśli zaś Kolegium stoi na stanowisku, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, to okolicznością taką nie może być sam fakt sporządzenia protokołu oględzin, lecz co najwyżej twierdzenia z protokołu wynikające. Jednakże sam fakt przeprowadzenie dowodu z oględzin w celu usunięcia rozbieżności pomiędzy materiałem dowodowym a decyzją jest wynikiem wskazań Kolegium jako organu odwoławczego odnośnie wątpliwości które należało usunąć. Z tych też przyczyn brak jest jakichkolwiek przesłanek, aby przyjąć, iż organowi nie były znane okoliczności dotyczące rodzaju i gatunku drzewa, jeżeli rozstrzygnięcie w tym zakresie zawierała decyzja Burmistrza Miasta H. będąca przedmiotem rozpoznania Kolegium, a w postępowaniu odwoławczym zakończonym decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Kolegium również rozważało te okoliczności. "Ujawnienie" tych okoliczności, najogólniej rzecz ujmując, w ponownym postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ I instancji nie może stanowić przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, bowiem nie są to dla organu nowe okoliczności w rozumieniu tego przepisu. Z tego też względu uzasadniony jest wniosek, że Kolegium nie miało podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, bowiem nie są to dla organu nowe okoliczności w rozumieniu tego przepisu i w tym znaczeniu już w tej fazie postępowania organ pierwszej instancji naruszył ww. przepis w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Dlatego zarówno decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2005 r. jak i decyzję z [...] sierpnia 2005 r. należało wyeliminować z obrotu prawnego. Mając na względzie przepis art. 135 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchyleniu podlega również decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2004 r. W myśl bowiem tego przepisu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie Bank Spółdzielczy w H. wnosząc odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta H. z dnia [...] lipca 2004 r. zakwestionował jedynie drugi punkt decyzji - ustalający wysokość opłaty i zwolnienie Banku od obowiązku jej wnoszenia. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku rozpoznania tego odwołania orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jak podaje się w orzecznictwie w razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek -obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony (wyrok NSA z 2001.07.24 IV SA 1091/99 LEX nr 78924). Wobec powyższego należało więc stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając decyzję w całości orzekło poza żądaniem strony. Uznając zasadność wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.