IV SA/Wa 2431/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi S. M., A. B., M. K., P. K., P. M., L. M., B. S., K. S., E. K., R. K., L. G., Z. M., J. W., B. Z., J. B. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2014 r. znak [...] uchylającą w części zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekającą co do istoty sprawy, w pozostałej części utrzymującą w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] znak [...] ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbudowie drogi krajowej Nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od węzła [...] w [...] do granicy województwa [...], z wyłączeniem fragmentu drogi obejmującego istniejącą obwodnicę [...] według wariantu [...] (ze zmianą lokalizacji węzła [...] na węzeł [...])". Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy: Decyzją znak: [...] z dnia [...] listopada 2010 r., Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (zwany dalej: RDOŚ, organ I instancji) ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie drogi krajowej Nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od węzła [...] w [...] do granicy województwa [...], z wyłączeniem fragmentu drogi obejmującego istniejącą obwodnicę [...] według wariantu [...] (ze zmianą lokalizacji węzła [...] na węzeł [...]). Wobec złożonych odwołań od ww. decyzji Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (zwany dalej: GDOŚ, organ odwoławczy) wydał [...] grudnia 2011 r., decyzję w części uchylającą i w tym zakresie orzekającą oraz w pozostałej części utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji (z [...] listopada 2010 r.). Wyrokiem z 15 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 320/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, wskazując w uzasadnieniu, iż zaskarżona decyzja z [...] grudnia 2011 r. została skierowana do osoby nieżyjącej — M. M., który zmarł przed wydaniem tej decyzji, co stanowiło rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.). Uchylając decyzję sąd zaznaczył przy tym, że stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji nie pozwoliło na merytoryczną ocenę zarzutów skargi, niemniej zasygnalizował odniesienie się w nowo wydanej decyzji do zarzutów skargi poszerzonych o argumentację zawartą w załączniku do protokołu rozprawy z [...] marca 2013 r., z uwzględnieniem w szczególności "znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wskazanego na rozprawie opracowania ichtiologa oraz zarzutów tyczących porównania właściwości geologicznych gleby na obszarze objętym wariantem [...] oraz [...], z punktu widzenia wpływu drogi na istniejące zabudowania." Ponownie rozpoznając sprawę GDOŚ działając zgodnie z wytycznymi sądu ustalił spadkobierców po M. M. oraz uszeregował zarzuty odwołania, skarg oraz argumenty zawarte w załączniku do protokołu rozprawy wskazując, iż dotyczą one naruszenia: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez pozbawione podstaw dokonania wyboru wariantu realizacji inwestycji niekorzystnego dla skarżących (mieszkańców osiedla [...] i okolic) oraz poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Raport ooś zawiera nierzetelne, niespójne i niekompletne dane o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko w każdym z zaproponowanych wariantów, w tym porównanie wariantów pod względem koncentracji zabudowy i ilości budynków przeznaczonych do wyburzenia oraz brak szczegółowych i wiarygodnych danych odnośnie wielkości emisji spalin i poziomu hałasu, zarówno w chwili obecnej, jak i przy prognozie na rok 2030. W raporcie ooś występują liczne błędy w zakresie opisu prognoz klimatu akustycznego dla każdego z analizowanych wariantów przebiegu trasy [...], przy zastosowaniu zabezpieczeń akustycznych i w sytuacji ich braku. W raporcie ooś nie określono metodyki prognozowania emisji zanieczyszczeń w roku 2013 i 2030. Ponadto nie dokonano oceny wielkości emisji takich związków jak kadm czy arsen, pochodzących ze ścierania okładzin hamulcowych, nie określono odległości ich migracji, a także nie stwierdzono jaki będzie odsetek ludzi narażonych na negatywne oddziaływanie szkodliwych substancji; 2. art. 66 ust. 1 pkt 15, art. 80 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm., zwana dalej: u.ś.), poprzez nieuwzględnienie wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, nieuwzględnienie opinii Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz błędną ocenę dowodów zawartych w raporcie ooś. Zdaniem skarżących nieliczenie się organu z opinią społeczną będzie generowało liczne konflikty lokalnej społeczności; 3. art. 85 i art. 113 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232, zwana dalej: p.o.ś.) oraz rozporządzeń wykonawczych: rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu, poprzez lokalizację inwestycji powodującej przekraczanie dopuszczalnych poziomów substancji szkodliwych w powietrzu oraz przekraczania dopuszczalnych poziomów hałasu w wariancie najbardziej niekorzystnym dla mieszkańców, w terenie o zwartej zabudowie, przez środek osiedla [...]; 4. art. 8 i 12 k.p.a., bowiem w trakcie analizy materiału dowodowego i wyboru wariantu do realizacji RDOŚ nie rozpatrzył pism, które były kierowane m.in. do Wojewody [...] w okresie przed 15 października 2008 r., tj. przed powstaniem Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska, a w których mieszkańcy osiedla [...] wnioskowali o wydanie decyzji dla planowanej rozbudowy drogi krajowej nr [...] w wariancie [...].; 5. art. 10 § 1 k.p.a., bowiem na etapie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej trasy [...], RDOŚ nie zapewnił stronom czynnego udziału, w szczególności możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem postanowień i wypowiedzenia się, co do zgłoszonych dowodów i żądań. W ocenie skarżących dowody w postaci pism wysyłanych do Wojewody [...] w związku z przedmiotową inwestycją przed utworzeniem Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska powinny być uwzględnione przy wydawaniu decyzji, co w efekcie umożliwiłoby uzupełnienie i rozszerzenie materiału dowodowego, a przez to wpłynęło na wynik sprawy; 6. art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627, zwana dalej: u.o.p.), poprzez brak dostatecznej analizy alternatywnych rozwiązań przebiegu planowanej trasy [...]; 7. art. 107 k.p.a., bowiem RDOŚ streszczając w decyzji wnioski i zarzuty złożone przez mieszkańców osiedla [...] nie przedstawił ich istoty, nie przytoczył ich treści i nie ustosunkował się do nich merytorycznie oraz pominął istotne fakty i dowody; 8. art. 107 k.p.a., bowiem RDOŚ nie odniósł się do zarzutów podnoszonych przez społeczeństwo, dotyczących braku w raporcie ooś informacji na temat zagrożeń dla zdrowia mieszkańców, odwołujący przedstawiają szereg argumentów na korzyść realizacji planowanej trasy [...] w wariancie [...], a nie w wariancie [...]; 9. odwołujący podnoszą, iż zaprojektowanie pomiędzy jezdniami planowanej trasy [...] pasa zieleni o znacznej szerokości, pozwoli w przyszłości na dobudowanie dodatkowych pasów ruchu i przekwalifikowanie jej do parametrów autostrady; 10. w raporcie ooś nie przedstawiono oddziaływania związanego z wystąpieniem poważnej awarii np. katastrofy z udziałem cystern z chlorem bądź amoniakiem oraz nie uwzględniono regularnego transportu substancji radioaktywnych z [...]; 11. w raporcie ooś prezentowane są niespójne podejścia odnośnie terenów obszarów chronionych Natura 2000 "[...]"; 12. wybór wariantu, według którego ma być realizowana trasa [...] został dokonany w oparciu o materiał, w którym przyjęto prymat ochrony walorów przyrodniczych nad ochroną życia i zdrowia ludzkiego; 13. w raporcie ooś przedstawiono wyniki badań dotyczące ichtiofauny rzeki [...], które są nieaktualne i niewiarygodne, gdyż oparte zostały na wynikach badań przeprowadzonych przez B. i in. w 2002 r., a nie w oparciu o obecny stan faktyczny; 14. w raporcie ooś przedstawiono niewiarygodną i nierzetelną metodykę analizy wielokryterialnej sporządzonej dla poszczególnych wariantów drogi [...]; 15. art. 108 k.p.a., poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, skarżący wnieśli o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji RDOŚ z [...] listopada 2010 r. Wypełniając wskazania Sądu, z uwagi na skomplikowany charakter sprawy oraz dezaktualizację niektórych danych zawartych w raporcie ooś organ odwoławczy, działając na podstawie art. 136 k.p.a., pismem z 22 kwietnia 2014 r. (sprostowanym 21 maja 2014 r.) wezwał inwestora (Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad) do uzupełnienia materiału dowodowego: 1) porównania właściwości geologicznych gleby na obszarze objętym wariantem [...] oraz [...], z punktu widzenia wpływu drogi na istniejące zabudowania z uwzględnieniem iłów występujących w rejonie przebiegu planowanej trasy [...]; 2) zaktualizowania prognoz ruchu z wykorzystaniem wyników z przeprowadzonego w 2010 r. Generalnego Pomiaru Ruchu, a w następstwie uwzględnienia tych danych m.in. w prognozach emisji zanieczyszczeń powietrza oraz analizach akustycznych; 3) zaktualizowania informacji w zakresie ilości budynków koniecznych do wyburzenia w związku z budową planowanej trasy [...]; 4) analizy wpływu przedmiotowej inwestycji na znajdujące się w jej sąsiedztwie obszary mające znaczenie dla Wspólnoty: [...] oraz [...], a w szczególności na przedmioty ochrony tych obszarów. W sposób szczególny uwzględnienia kwestii wpływu na ichtiofaunę, a w przypadku realizacji prac w korycie rzeki za niezbędne uznał odniesienie się do zagadnienia oddziaływania przedsięwzięcia na cele środowiskowe dla wód w myśl art. 81 ust. 3 u.ś.; 5) wyjaśnienia oddziaływania planowanej drogi [...] na siedliska rozrodcze płazów; 6) zajęcia stanowiska w sprawie aktualizacji analizy akustycznej w związku z wejściem w życie z dniem 23 października 2012 r. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 października 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. z 2012 r., poz. 1109). Po udzieleniu przez inwestora odpowiedzi (pismo z 7 maja 2014 r., znak: [...], uzupełnionym pismem z 22 maja 2014 r., znak: ...]) i złożeniem dodatkowych materiałów uzupełniających, nowych analiz akustycznych wykonanych w oparciu o normy hałasowe określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 października 2012 r. zmieniającego rozporządzanie w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, organ odwoławczy uznał za konieczne zapewnienie społeczeństwu możliwości zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy. Obwieszczeniem z [...]maja 2014 r., poinformował społeczeństwo o możliwości zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy w terminie od dnia 21 maja 2014 r. do dnia 10 czerwca 2014 r. Odnosząc się do ww. wniosków i uwag zawartych w piśmie mieszkańców [...] osiedla [...], organ odwoławczy za bezpodstawny uznał wniosek stosowania wykładani prawa krajowego i wspólnotowego w toku prowadzonego postępowania, w szczególności Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r., w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. Urz. UE, 28.1.20112. L26/1, zwana dalej dyrektywą 2011/92/UE). Podał w tym zakresie, że dyrektywa 2011/92/UE stanowi ujednoliconą wersję kilkakrotnie zmienianej Dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r., w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne, której to zapisy zostały w pełni przetransponowane do prawodawstwa polskiego w postaci obowiązującej obecnie u.ś. Zaznaczył, że raport ooś sporządzony dla planowanej trasy [...] został wykonany zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 66 u.ś, która implementuje zapisy ww. dyrektywy, to brak jest również podstaw, aby podważać jego zgodność z wymogami wynikającymi z dyrektywy 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko. W raporcie ooś sporządzonym dla przedmiotowej inwestycji została przeanalizowana kwestia wpływu planowanej trasy szybkiego ruchu na poszczególne komponenty środowiska, w tym m.in. na wody podziemne i powierzchniowe, klimat akustyczny, jakość powietrza atmosferycznego, na zdrowie i warunki życia mieszkańców terenów przyległych do planowej [...] ludzi, na powierzchnię ziemi, szatę roślinną, świat zwierzęcy, krajobraz oraz formy ochrony przyrody. Na wysokości ul. [...] zostaną wybudowane ekrany akustyczne (ekran [...] po stronie wschodniej drogi oraz [...] po stronie zachodniej drogi), które zapewnią dotrzymanie standardów jakości środowiska w zakresie hałasu na terenach przyległych do planowanej trasy [...]. GDOŚ za niezasadny uznał wniosek dotyczący naruszenia przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zwadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013, poz. 687, zwana specustawą drogową) podnosząc, iż w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ administracji bazuje na u.ś., która kompleksowo normuje problematykę związaną z oceną skutków, jakie może wywrzeć na środowisko realizacja konkretnych zamierzeń. Również GDOŚ za niezasadny uznał wniosek dotyczący naruszenia przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z dnia 4 lipca 2012 r., w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, zmieniająca, a następnie uchylająca dyrektywę Rady 96/82/WE, w kontekście pozbawienia społeczeństwa przez inwestora prawa do konsultacji społecznych, przed podjęciem decyzji dotyczącej projektu budowy [...]. Uznał bowiem, iż zapisy ww. dyrektywy dotyczą analizy ryzyka wystąpienia poważnych awarii w zakładach przemysłowych na poziomie ich planowania. W stosunku do przedmiotowej inwestycji została przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko, w ramach której organ I instancji Regionalny zapewnił 21-dniowy udział społeczeństwa, umożliwiając tym samym osobom zainteresowanym złożenie uwag i wniosków na temat planowanej inwestycji. Ponadto w raporcie ooś, sporządzonym dla przedmiotowego przedsięwzięcia, została zawarta analiza wystąpienia poważnej awarii na etapie jego budowy i eksploatacji, co wypełnia założenia ww. dyrektywy. Organ odwoławczy wskazał, iż uwzględnił wniosek społeczeństwa o zaprzestanie naruszania Opisu Projektu GDDKiA i RDOŚ i nie odbieranie praw mieszkańcom [...], poprzez używanie określenia "miejscowość [...]", która nie istnieje od ponad pół wieku. Zaznaczył jednak, iż kwestia niejednolitego nazewnictwa w zakresie osiedla [...] w [...], jaka miała miejsce w aktach przedmiotowej sprawy (w niektórych częściach dokumentacji [...] jest traktowana jako miejscowość, a w innych jako osiedle [...] - str. [...] raportu ooś), nie wpłynęła w żaden sposób na prawidłowe zapewnienie zarówno udziału stron, jak i społeczeństwa, w przedmiotowym postępowaniu. Wyjaśnił, iż analiza wariantowa musi zostać przeprowadzona w odniesieniu do poszczególnych komponentów środowiska (przyrodniczych, społecznych i ekonomicznych) i dopiero na tej podstawie może zostać wybrany wariant najkorzystniejszy. Nadto, iż wybór wariantu w granicach osiedla [...] będzie stale poddawany krytyce, co wynika ze sprzecznych interesów mieszkańców poszczególnych rejonów tej części [...]. GDOŚ nie uwzględnił wniosku dotyczącego opracowania nowego raportu ooś, wyjaśniając przy tym, że analiza akt sprawy, w tym raportu ooś wraz z jego uzupełnieniami wykazała, iż dokument ten spełnia wymogi wynikające zarówno z przepisów prawa krajowego — art. 66 u.ś., jak i prawa wspólnotowego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy GDOŚ, wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z [...] września 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. orzekł o uchyleniu w części zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbudowie drogi krajowej Nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od węzła [...] w [...] do granicy województwa [...], z wyłączeniem fragmentu drogi obejmującego istniejącą obwodnicę [...] według wariantu [...] (ze zmianą lokalizacji węzła [...] na węzeł [...])". Po wnikliwym zbadaniu poprawności postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji, GDOŚ uchylił pkt: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] decyzji z [...] listopada 2010 r. i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, w przypadku pkt [...] organ odwoławczy uchylił i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie, natomiast w pozostałej części, po stwierdzeniu braku uchybień i naruszenia prawa, utrzymał ww. decyzję w mocy. W związku ww. zmianą stanu prawnego w zakresie zagadnień akustycznych inwestor (na wezwanie organu) przedłożył nową analizę akustyczną uwzględniającą normy hałasu wynikające z rozporządzenia z 1 października 2012 r. Z analizy przedłożonej dokumentacji wynika, iż parametry ekranów akustycznych zaplanowanych w związku z rozbudową drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od węzła [...] w [...] do granicy województwa [...], z wyłączeniem fragmentu drogi obejmującego istniejącą obwodnicę [...], uległy zmianom. W konsekwencji, organ odwoławczy uchylił pkt [...] z sentencji decyzji z [...] listopada 2010 r., w którym określono parametry ekranów przeciwhałasowych na odcinku planowanej trasy [...] i w tym zakresie ustalił jego nowe brzmienie, czego efektem jest zapis punktu [...] niniejszej decyzji. Rozpatrując przedmiotową sprawę GDOŚ uznał, iż zapis pkt [...] z sentencji zaskarżonej decyzji, w zakresie wyznaczenia okresu lęgowego ptaków, w trakcie którego nie jest dopuszczalne prowadzenie prac związanych z wycinką drzew wymaga reformacji. Analizując przedmiotową sprawę organ drugiej instancji zwrócił także uwagę na parametry przejść dla zwierząt, a zwłaszcza dla zwierząt dużych (wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji). W ww. rozstrzygnięciu określono m.in., iż w przypadku budowy przejść dolnych dla zwierząt dużych w km 34+400, 40+000, 54+450 ich wysokość ma wynosić 4 m (pkt [...], [...], [...] decyzji), a przejść zlokalizowanych w km 20+500 i 63+080 (pkt [...] i [...] decyzji) ma być równa 4,5 m. Z informacji zawartych w raporcie ooś wynika, iż ww. przejścia mają zapewnić swobodną migrację zwierząt dużych, w tym łosia. Organ odwoławczy, uznał, iż wysokość przejść dolnych zlokalizowanych w km 20+500, 34+400, 40+000, 54+450 i 63+080 powinna zostać zmodyfikowana i wynosić minimum 4,5 m, co znalazło odzwierciedlenie w pkt [...] sentencji niniejszej decyzji. GDOŚ za konieczne uznał dokonanie korekty pkt [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] sentencji zaskarżonej decyzji, związanej z doprecyzowaniem wymiarów stref dostępnych do migracji zwierząt przy budowanych konstrukcjach przepraw przez poszczególne cieki wodne. Ustalił także, iż w celu zabezpieczenia herpetofauny przed kolizjami z pojazdami poruszającymi się jezdnią, należy zastosować ogrodzenia między zbiornikiem a drogą na długości min. 100 m z każdej strony w stosunku do granicy zbiornika. Organ odwoławczy za konieczne uznał doprecyzowanie kwestii zabezpieczenia szlaków migracyjnych zwierząt, o których mowa w pkt [...] sentencji zaskarżonej decyzji. Stwierdził, iż obiekty umożliwiające migracje zwierząt muszą mieć zachowany współczynnik ciasnoty względnej, który gwarantować będzie wykorzystanie tego rodzaju konstrukcji przez faunę. Jednocześnie przy obiektach umożliwiających migrację zwierząt na drogach serwisowych nie określono potrzeby montażu ogrodzeń. Powyższa kwestia została uwzględniona w pkt [...] sentencji decyzji. Odnosząc się do zarzutów (odwołań, skargi i załącznika do protokołu rozprawy) GDOŚ wyjaśnił, iż nie doszło przy wydawaniu decyzji z [...] listopada 2010 r. do rażącego naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. GDOŚ wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy po uzupełnieniu przez inwestora materiału dowodowego została wyjaśniona kwestia ilości budynków przeznaczonych do wyburzenia w związku z rozbudową drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej. Inwestor wyjaśnił, iż na etapie sporządzania raportu ooś dla przedmiotowej inwestycji, inwentaryzując budynki do wyburzenia przyjął jako jeden budynek na działce, całe zespoły budynków wzajemnie połączonych. Ilość ta uległa zwiększeniu na obecnym etapie postępowania, gdyż przy liczeniu budynków przeznaczonych do wyburzenia oparto się na dokładnych mapach projektowych, na których wszystkie budynki zostały zidentyfikowane pojedynczo. Uzyskane wyniki są proporcjonalnie większe w stosunku do danych przedstawionych w raporcie ooś. W raporcie wskazano, iż wyburzeniom ulegną następujące ilości budynków: w wariancie [...] -162, w wariancie [...] — 92, w wariancie [...] — 96, w wariancie [...] — 90, w wariancie [...] - 97, w wariancie [...] — 94. Po weryfikacji wartości te uległy zwiększeniu: w wariancie [...] -263, w wariancie [...] — 149, w wariancie [...] — 156, w wariancie [...] — 146, w wariancie [...] — 157, w wariancie [...] — 152. Przedstawione dane jednoznacznie wskazują zdaniem GDOŚ, iż pomimo zwiększenia ilości budynków przeznaczonych do wyburzenia została zachowana właściwa proporcja tego wskaźnika, co nie podważyło przedstawionej w raporcie ooś oceny poszczególnych wariantów planowanej trasy [...] względem tego kryterium. W uzupełnieniu do raportu ooś datowanym na maj 2014 r. zostały także przedstawione prognozy emisji hałasu oraz zanieczyszczeń powietrza z planowanej trasy [...], uwzględniające wyniki Generalnego Pomiaru Ruchu z 2010 r. Ponadto analiza akustyczna została sporządzona z uwzględnieniem norm hałasu wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 października 2012 r. W związku ze zwiększeniem przez ustawodawcę wartości poziomów dopuszczalnych hałasu w środowisku, znaczącym zmianom uległy parametry ekranów akustycznych zaplanowanych w związku z planowaną inwestycją. Do oszacowania emisji zanieczyszczeń powietrza pochodzących od transportu drogowego zastosowano model i program komputerowy COPERT III, stosując kategorie zgodnie z klasyfikacją Europejskiej Komisji Gospodarczej (UNECE). W modelu uwzględniono wiek pojazdów oraz pojemność i technologię silników (rodzaj paliwa). Natomiast do prognozy wielkości imisji zanieczyszczeń oraz ich przestrzennego rozkładu zastosowano program OpaCaBm. Przedstawione obliczenia wykonano dla dwóch horyzontów czasowych — roku 2018 i 2033 (załącznik nr [...] do uzupełnienia raportu ooś z maja 2014 r.), natomiast dla roku 2033 na poziomie 10 % wartości dopuszczalnej. GDOŚ nie uznał także stanowiska stron co do celowego pominięcia w dokumentacji sprawy lokalizacji szkoły podstawowej przy ul. [...], uznając, iż bez znaczenia jest fakt, jaki rodzaj zabudowy znajduje się w okolicy planowanego przedsięwzięcia. Organ wskazał, że zgodnie z pkt [...] zaskarżonej decyzji inwestor został zobligowany do wykonania analizy porealizacyjnej m.in. w zakresie zanieczyszczeń powietrza w terminie 12 miesięcy od dnia oddania drogi do użytkowania i przedstawienia jej wyników właściwemu organowi w terminie 18 miesięcy od dnia oddania drogi do użytkowania. Celem jej jest porównanie charakteru i wielkości prognozowanych oddziaływań zidentyfikowanych i opisanych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko oraz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z oddziaływaniami, które wystąpiły w rzeczywistości po realizacji przedsięwzięcia. GDOŚ podał, iż z przedstawionych przez inwestora danych dotyczących zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł innych niż spalanie paliw w silnikach pojazdów, a mianowicie podnoszonego przez skarżących, ścierania okładzin hamulcowych wynika, że w chwili obecnej nie są znane wiarygodne metody prognozowania wyników badań z tego typu źródeł, gdyż emisje tego rodzaju mają charakter niezorganizowany i nieprzewidywalny. Wskazał, iż uwzględniająca wyniki Generalnego Pomiaru Ruchu z 2010 r., prognoza klimatu akustycznego została sporządzona w odniesieniu do norm wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 października 2012 r. Dla przedmiotowego zadania wykonano trzy analizy akustyczne: dla węzła [...], dla odcinka węzeł [...] - początek obwodnicy [...] oraz dla odcinka koniec obwodnicy [...] - granica województwa. W wyniku uaktualnienia prognoz hałasu zmianie uległy lokalizacje i parametry ekranów akustycznych wskazanych w sentencji decyzji z [...] listopada 2010 r. Z racji przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu w rejonie planowanej trasy [...] przebiegającej m.in. przez osiedle [...], zostały zaplanowane ekrany akustyczne, mające na celu zabezpieczyć okolicznych mieszkańców przed ponadnormatywnym hałasem. Wskazywana przez skarżących konieczność przeprowadzenia pomiarów hałasu w odległości 500 m od osi jezdni, nie znajduje uzasadnienia zarówno w przepisach prawa dotyczących prowadzenia pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku, jak również w świetle przedmiotowej sprawy. GDOŚ wyjaśnił, iż w raporcie na stronach 252-253 ww. dokumentu, w rozdziale nr 15 zatytułowanym "konflikty społeczne", jego autorzy przeanalizowali kwestie wariantowego przebiegu trasy [...] i związanych z nimi kontrowersji wśród lokalnych społeczności, zatem dyspozycja wynikająca z art. 66 ust. 1 pkt 15 została dopełniona. Podał dalej, że każda z zaproponowanych w raporcie propozycji przebiegu planowanej drogi ekspresowej [...] będzie budziła wiele kontrowersji wśród lokalnej społeczności. Wzdłuż planowanego odcinka trasy ekspresowej [...], która w dużej części będzie przebiegała po pierwotnym szlaku drogi krajowej [...], zaznacza się gwałtowny rozwój zabudowy mieszkaniowej i usługowo-przemysłowej. Podał, iż duże kontrowersje wzbudza przebieg trasy [...] na odcinku przejścia przez osiedle [...]. W raporcie, na ww. odcinku wyznaczono trzy różne przebiegi trasy [...], z czego warianty [...] i [...] powstały na wyraźne życzenie różnych grup mieszkańców. Według organu wybór wariantu w granicach osiedla [...] będzie stale poddawany krytyce, co wynika ze sprzecznych interesów mieszkańców z poszczególnych rejonów tej części [...]. Zaznaczył, iż w toku prowadzonego przez RDOŚ postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, organ ten zgodnie z wymogami ustawowymi, dwukrotnie zapewnił 21-dniowy udział społeczeństwa (od [...] marca 2010 r. do [...] kwietnia 2010 r. oraz od [...] sierpnia 2010 r. do [...] września 2010 r.) w postępowaniu, o czym informował społeczeństwo obwieszczeniem z [...] lutego 2010 r. i [...] sierpnia 2010 r. Do uwag i wniosków zgłoszonych w trakcie ww. okresu RDOŚ ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji na stronach [...]. Fakt, iż nie zostały one rozpatrzone zgodnie z intencją stron, nie jest przesłanką do stwierdzenia nieprawidłowości postępowania. Podał, iż Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (PWIS) w [...] w dniu [...] lutego 2010 r. zaopiniował pozytywnie w zakresie wymagań sanitarno-higienicznych ww. przedsięwzięcie. Swoje stanowisko PWIS w [...] podtrzymał pismem z dnia [...] września 2010 r., znak: [...]. Stanowisko organu opiniującego, aczkolwiek nie wiążące RDOŚ zostało uwzględnione przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W celu dotrzymania standardów jakości środowiska RDOŚ w zaskarżonej decyzji nałożył na inwestora szereg warunków, którymi zobowiązał go do zabezpieczenia środowiska przed ewentualnymi negatywnymi oddziaływaniami planowanego przedsięwzięcia na etapie jego realizacji i eksploatacji. W przypadku przedmiotowej inwestycji inwestor wykazał w raporcie ooś, iż wpływ projektowanej drogi na stan sanitarny powietrza atmosferycznego, który został określony na podstawie modelowych obliczeń, nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych norm w otoczeniu drogi, bez względu na wybrany wariant inwestycyjny. Ponadto zobowiązał inwestora do przeprowadzenia monitoringu i oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, m.in. w zakresie zanieczyszczeń powietrza. Ponadto w pkt [...] nałożył na inwestora obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w formie pomiarów kontrolnych także w zakresie zanieczyszczeń powietrza. Organ wskazał, iż opracowana analiza powinna obejmować pomiary kontrolne wykonane w sąsiedztwie przedmiotowej inwestycji w rejonie zarówno zabudowy mieszkalnej, jak i upraw rolnych. Odnosząc się do kwestii analizy oddziaływania przedmiotowej inwestycji na klimat akustyczny w jej sąsiedztwie, organ GDOŚ wskazał, że analizy te zostały sporządzone z uwzględnieniem norm akustycznych wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 października 2012 r. Z racji podwyższenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, znacznemu zmniejszeniu uległ zasięg negatywnego oddziaływania akustycznego od planowanej trasy [...]. W konsekwencji zmniejszyła się także ogólna długość i powierzchnia ekranów przeciwhałasowych koniecznych do wybudowania w celu dotrzymania standardów jakości środowiska w rejonie przedmiotowej inwestycji w wariancie realizacyjnym. W chwili obecnej funkcjonująca droga krajowa nr [...] generuje znaczne przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Podobnie jak w kwestii oceny wpływu zamierzonej trasy [...] na stan powietrza atmosferycznego, nałożono na inwestora obowiązek prowadzenia monitoringu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie hałasu przez okres minimum 3 lat od momentu oddania drogi do eksploatacji (pkt [...] w decyzji) oraz obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie hałasu (pkt [...]). Analiza ta powinna zostać sporządzona po upływie 1 roku od dnia oddania obiektu do użytkowania i przedstawiona organowi w terminie 18 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. W przypadku niedotrzymania standardów jakości środowiska inwestor będzie musiał zastosować odpowiednie dodatkowe zabezpieczenia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 i art. 12 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie pism kierowanych m.in. do Wojewody [...] w okresie przed 15 października 2008 r., tj. przed powstaniem Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska, a w których mieszkańcy osiedla [...] wnioskowali o wydanie decyzji dla planowanej rozbudowy drogi krajowej nr [...] w wariancie [...], organ odwoławczy podał, że nie stwierdził uchybień, które mogłyby wskazywać na naruszenie ww. przepisów prawa procesowego, a tym samym pozwoliłyby na przyznanie racji skarżącym. W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 34 ust. 1 u.o.p., poprzez brak dostatecznej analizy alternatywnych rozwiązań przebiegu planowanej trasy [...], GDOŚ stwierdził jego niezasadność. Wyjaśnił, iż niniejszym przypadku w pobliżu inwestycji zlokalizowane są dwa obszary wchodzące w skład ww. sieci: 1) obszar mający znaczenie dla [...] i 2) obszar mający znaczenie dla [...]. Oba obszary zostały zatwierdzone przez Komisję Europejską i uzyskały statut "obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty na mocy decyzji Komisji z dnia 10 stycznia 2011 r. w sprawie przyjęcia na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG czwartego zaktualizowanego wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty składających się na kontynentalny region biogeograficzny (2011/64/UE). W piśmie z 7 maja 2014 r., dotyczącym m.in. tej kwestii inwestor w sposób wyczerpujący odniósł się do problematyki oddziaływania planowanej rozbudowy drogi krajowej nr [...] na położone w pobliżu obszary Natura 2000. Rozpatrując oddziaływanie na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...] zauważył, iż do kolizji z tym terenem dochodzi dwukrotnie, tj. w km 11+100 oraz ok. km 12+500 — 14+000. Mimo naruszenia obszaru wariant przyjęty do realizacji nie koliduje z żadnym siedliskiem czy gatunkiem stanowiącym przedmiot ochrony [...]. Dodatkowo inwestycja będzie realizowana w wariancie istniejącego śladu drogi, nie będzie zatem wiązała się z wytworzeniem nowej bariery i obejmie tereny, które już w chwili obecnej znajdują się pod oddziaływaniem drogi krajowej nr [...]. Zaznaczył, iż tego typu oddziaływanie generować będzie wariant [...]. Poprowadzony jest on zupełnie nowym śladem, w związku z czym zakres i powierzchnia niszczonych siedlisk przyrodniczych oraz stanowisk zwierząt jest o wiele większa niż przy wariancie wybranym do realizacji. Co więcej poprowadzenie trasy ekspresowej tym szlakiem spotęguje efekt barierowy dla obszaru, a także znacząco zagrozi jego integralności i spójności. Wszystkie te czynniki przesądzają o znacząco negatywnym oddziaływaniu jaki wywoła wariant [...] na obszar [...]. Prowadzić to musi do wniosku, iż ten wariant nie jest możliwy do realizacji, gdyż nie spełnia on przesłanek wymienionych w art. 34 u.o.p., w tym zwłaszcza braku rozwiązań alternatywnych. Odnosząc się do szeregu argumentów dotyczących korzyści realizacji planowanej trasy [...] w wariancie [...], a nie w wariancie [...] (korzystniejsza budowa geologiczna oraz mniejsze oddziaływanie w zakresie zanieczyszczeń powietrza) organ odwoławczy podał, że procedura oceny oddziaływania na środowisko jest jednym z podstawowych narzędzi zarządzania ochroną środowiska w procesach inwestycyjnych, wpisującym się w zasadę zrównoważonego rozwoju. W celu ochrony przed przemieszczaniem się zanieczyszczeń z drogi, organ I instancji, zobowiązał inwestora do zaprojektowania i wykonania, tam gdzie to jest możliwe, pasów zieleni izolacyjnej i dogęszczającej składających się z gatunków posiadających właściwości fitoremediacyjne (pkt 1.3.4 decyzji). Zobowiązał także inwestora do przeprowadzenia analizy porealizacyjnej w zakresie m.in. zanieczyszczeń powietrza, w trakcie której zostaną wykonane pomiary zanieczyszczeń powietrza w rejonie zabudowy mieszkalnej i upraw rolnych (pkt [...] decyzji). Organ wywiódł, iż przeprowadzona przez organ I instancji analiza w zakresie drgań wykazała, iż niekorzystny wpływ wibracji na etapie budowy planowanej trasy [...] będzie miał charakter krótkotrwały i będzie on głównie wynikał z wykonywania prac ziemnych i robót związanych z ustawianiem pali pod obiekty mostowe. Natomiast na etapie eksploatacji wpływ wibracji na przyległe tereny zostanie zminimalizowany poprzez zastosowanie nowoczesnych konstrukcji nawierzchni wykonanych zgodnie z najlepszą technologią. W celu określenia rzeczywistego oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na tereny położone w zasięgu ewentualnych uciążliwości wibracyjnych oraz zweryfikowania skuteczności zastosowanych nawierzchni, organ I instancji nałożył na inwestora obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej także w zakresie wibracji (pkt [...] decyzji). GDOŚ podał, iż w celu ustalenia wpływu właściwości gleb występujących na trasie wariantu [...] oraz [...] z punktu widzenia wpływu drogi na istniejące zabudowania, dokonano stosownej analizy. Jej wyniki wykazały, iż w przypadku usytuowania drogi blisko budynków, najistotniejszym czynnikiem wpływającym na wzbudzane drgania przez pojazdy jest stan techniczny drogi, a w szczególności stan nawierzchni drogi. W sytuacji, gdy nawierzchnia ta jest równa, poziom wzbudzanych drgań przez pojazdy jest bardzo niski i jedynie w wyjątkowych przypadkach drgania mogą powodować uszkodzenia budynków. Im bardziej jest wytrzymała podbudowa nawierzchni, tym lepsza jest droga z uwagi na niski poziom wzbudzanych drgań. W konsekwencji zarzut dotyczący wpływu rodzaju gleby występujących na trasie wariantu [...] oraz [...] z punktu widzenia wpływu drogi [...] na istniejące zabudowania, według organu nie ma merytorycznego uzasadnienia. Odnosząc do kwestii, że zaprojektowanie pomiędzy jezdniami planowanej trasy [...] pasa zieleni o znacznej szerokości, pozwoli w przyszłości na dobudowanie dodatkowych pasów ruchu i przekwalifikowanie jej do parametrów autostrady, organ wyjaśnił, że trasa na odcinku [...] – [...] – [...] jest przewidziana jako droga ekspresowa, a nie autostrada. Jednocześnie GDOŚ podał, iż skarżący nie wskazali konkretnych aktów prawnych, w których znajdowałyby się zapisy zakazujące prowadzenia tras szybkiego ruchu i autostrad przez tereny osiedli mieszkaniowych czy miejscowości. Organ odwoławczy stwierdził dalej, iż w art. 66 ust. 1 pkt 6 u.ś. wskazano, iż raport ooś powinien zawierać m.in. określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Ryzyko wystąpienia nadzwyczajnych zagrożeń środowiska w trakcie eksploatacji przedmiotowej drogi, na skutek awarii bądź kolizji pojazdów przewożących materiały niebezpieczne, nie tylko z NCBJ, może mieć zatem miejsce na każdym jej fragmencie. Autorzy raportu ooś wskazali m.in. jakie awarie, mające rangę poważnych, mogą mieć miejsce na szlaku komunikacji drogowej, jakie czynniki mają decydujący wpływ na prawdopodobieństwo ich wystąpienia oraz rozmiar awarii oraz jakie mogą być skutki takich awarii. Ponadto wskazano, iż do pośrednich działań minimalizujących ryzyko wystąpienia poważnych awarii na drodze nr [...], można zaliczyć: bariery ochronne (na łukach i nasypach), rozdzielający pasy ruchu pas zieleni, właściwe oznakowanie drogi oraz ułożenie nawierzchni o dobrej przyczepności, a także system odwodnienia drogi z wykorzystaniem urządzeń podczyszczających ścieki deszczowe i urządzeń odcinających niekontrolowany zrzut do odbiorników powierzchniowych. Organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut dotyczący niespójnego podejścia odnośnie terenów obszarów chronionych Natura 2000 [...]. Obszar [...] został decyzją Komisji Europejskiej z dnia 10 stycznia 2011 r. wyznaczony jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, o ściśle określonych granicach oraz przedmiotach ochrony wymienionych w Standardowym Formularzu Danych (SDF). Inwestor uzupełniając materiał dowodowy przedstawił niebudzącą wątpliwości ocenę odnośnie oddziaływania, jakie planowana droga będzie wywierała na obszar [...], w której niezbicie wykazano, iż przyjęty do realizacji wariant jest najlepszym z możliwych, a wariant [...] jako jedyny będzie stanowił realne zagrożenie dla przedmiotów i celu ochrony tego terenu. Stwierdził zatem, że z punktu widzenia oddziaływania na obszary Natura 2000 wariant określony zaskarżoną decyzją jest najlepszy i nie spowoduje strat w przedmiotach ochrony obszarów Natura 2000 oraz nie naruszy integralności i spójności obszaru. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska stron, iż wybór wariantu, wg którego ma przebiegać planowana trasa [...] (wariant [...]), został dokonany w oparciu o materiał, w którym przyjęto prymat ochrony walorów przyrodniczych nad ochroną życia i zdrowia ludzkiego, przedstawiając obszerne wyjaśnienia poparte analiza raportu. Odpowiadając na zarzut dotyczący oceny wpływu wariantów przedsięwzięcia na ichtiofaunę, organ odwoławczy podał, że planowana trasa ekspresowa przekraczać będzie szereg cieków wodnych, z których najważniejsze znaczenie środowiskowe (ze względu m.in. na stan ichtiofauny) mają rzeki [...] i [...]. O wpływie na ichtiofaunę decyduje przede wszystkim zakres ingerencji przedsięwzięcia w koryto cieku. Wszystkie działania budowlane powodujące wzburzenie osadów rzecznych, wycinkę roślinności na- i podwodnej, umocnienie czy budowa jakichkolwiek konstrukcji w korycie rzeki generują negatywne oddziaływanie na zespół ryb zasiedlający dany ciek wodny. Przedstawione dodatkowe informacje w sposób całościowy pozwalają na weryfikację i ocenę oddziaływania poszczególnych wariantów przedsięwzięcia na ichtiofaunę. Dodał, że analiza niniejszej problematyki prowadzi przede wszystkim do wniosku, iż przejście przez cieki wodne, zarówno przez [...] jak i [...] będzie miało postać obiektów posadowionych poza korytami ww. rzek. Nie dojdzie zatem do bezpośredniej ingerencji w środowisko bytowania ryb, co należy uznać za decydujące w niniejszej kwestii, bowiem eliminuje to największe i najbardziej znaczące negatywne oddziaływanie, jakie może wywierać ten typ inwestycji na ichtiofaunę. Dodatkowo zapisy zaskarżonej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach gwarantują, że zaplecza budowy, park maszynowy i miejsca składowania materiałów budowlanych nie będą zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie cieków wodnych, zatem również one nie będą stanowiły zagrożenia dla ichtiofauny bytującej w przedmiotowych rzekach. Równocześnie organ I instancji zagwarantował właściwe rozwiązania techniczne i technologiczne związane z odbiorem i oczyszczaniem zanieczyszczonych wód, aby nie przedostały się one do rzek. Zaznaczył, iż zwrócił się do inwestora o analizę oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na cele środowiskowe dla wód, o których mowa w art. 81 ust. 3 u.ś. Organ podkreślił, iż planowana inwestycja nie naruszy bezpośrednich siedlisk ichtiofauny i czynników warunkujących ich stan, a także nie będzie negatywnie oddziaływać na bytujące w rzece [...] gatunki. W związku z tymi bezspornymi ustaleniami nie jest konieczne wykonanie badań ichtiologicznych, bowiem planowane w ramach przedsięwzięcia działania budowlane nie będą ingerować w koryto [...] i nie będę prowadzić do zagrożenia bytujących aktualnie w tej rzece przedstawicieli ichtiofauny. Odnosząc się do zarzutu podważającego wiarygodność i rzetelność przedstawionej w raporcie ooś metodyki analizy wielokryterialnej sporządzonej dla poszczególnych wariantów drogi [...] oraz sposobu porównania oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko i gołosłownego uznania za najkorzystniejszy wariantu [...], GDOŚ podał, że celem analiz wielokryterialnych, wykorzystywanych w raportach ooś, jest wybór rozwiązania optymalnego z zaproponowanych rozwiązań wariantowych ocenianych wg różnych, trudnoporównywalnych ze sobą kryteriów. Zaznaczył, że przedstawiona przez inwestora analiza, wraz z przyjętymi w niej kryteriami, jest weryfikowana i oceniana przez właściwy organ administracji na etapie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w związku z oceną zgromadzonego w danej sprawie materiału dowodowego. W przypadku analizowanej sprawy do oceny zaproponowanych wariantów inwestycyjnych (wariant 1a, 2a, 1b, 1c, 1d, 2b oraz wariant "0"), posłużono się uproszczoną metodą bonitacyjną, w której zastosowano trzystopniową skalę oceny poszczególnych jej elementów. Jako kryteria przyjęto następujące wskaźniki: wpływ na wody podziemne i wody powierzchniowe, utratę gleb chronionych, głównie organicznych, utratę i przekształcenie powierzchni terenu m.in., ze względu na budowę obiektów inżynieryjnych czy trasowanie drogi przez tereny o urozmaiconej rzeźbie, bilans mas ziemnych, zajętość ekosystemów leśnych i łąkowych, fragmentację siedlisk leśnych i łąkowych, zagrożenie chronionych siedlisk i gatunków roślin, zagrożenie chronionych gatunków zwierząt, ograniczenie w przemieszczaniu się zwierząt, wpływ na obszar Natura 2000 "[...]", długość odcinka przebiegającego przez obszary chronione, zajętość nowych wrażliwych fragmentów obszarów chronionych, przecięcie jednostek osadniczych ograniczające ich rozwój, obszary mieszkaniowe zagrożone ponadnormatywnym hałasem, liczbę niezbędnych do wykupu i wyburzeń budynków, obszary mieszkaniowe narażone na zanieczyszczenia powietrza oraz wpływ planowanego przedsięwzięcia na zabytki. Na podstawie przeprowadzonego porównania wariantów inwestycyjnych autorzy raportu ooś wskazali, iż najkorzystniejszym do realizacji pod względem funkcjonalności, przy relatywnie najmniejszych negatywnych oddziaływaniach na mieszkańców oraz mało konfliktowy dla środowiska przyrodniczego, jest wariant [...], a w dalszej kolejności wariant [...]. Jako najbardziej niekorzystny, głównie ze względu skali wpływu na szatę roślinną i zwierzęta oraz na obszary chronione (obszar Natura 2000 "[...]"), został wykazany wariant [...]. W rezultacie jak podał GDOŚ przeprowadzona analiza wykazała, iż najbardziej korzystnym dla środowiska, w całościowym jego zakresie, jest wariant [...]. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 108 k.p.a., GDOŚ wyjaśnił, iż postanowieniem znak: [...] z [...] czerwca 2011 r., organ odmówił wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla planowanej trasy [...] uznając, iż brak ku temu podstaw. Odnosząc się do kwestii, iż z racji upływu znacznego okresu czasu (5 lat) od sporządzenia raportu ooś dla planowanej inwestycji do chwili obecnej, organ odwoławczy w aktualnie prowadzonym postępowaniu odwoławczym wezwał inwestora do zaktualizowania informacji na temat planowanych wyburzeń na trasie projektowanej [...]. W odpowiedzi inwestor przedłożył stosowne dane wraz wyjaśnieniami na temat zaistniałych różnic (str. 75-76 uzupełnienia raportu ooś z maja 2014 r.). Skargi na powołaną decyzję do sądu administracyjnego złożyli – A. B., M. K., P. K., P. M., L. M., B. S., K. S., E. K., R. K., L. G., Z. M., J. W., B. Z., J. B., S. M. (zwani dalej: skarżący) wnioskując o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wydanej decyzji zarzucili rażące naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.: 1. art. 66 ust. 1 pkt 15, art. 80 ust. 1, pkt 1, 2 i 3 u.ś., poprzez nieuwzględnienie wyników postępowania z udziałem społeczeństwa i możliwych konfliktów społecznych oraz poprzez błędną ocenę dowodów zawartych w raporcie ooś; 2. art. 85, art. 113 p.o.ś. oraz rozporządzeń wykonawczych (rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu), poprzez lokalizowanie inwestycji powodującej przekroczenie dopuszczalnych poziomów substancji szkodliwych w powietrzu oraz przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu, w wariancie najbardziej niekorzystnym dla mieszkańców, w terenie o gęsiej zabudowie, przez środek Osiedla [...]; 3. art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., poprzez nierozpoznanie sprawy przez GDOŚ w sposób wszechstronny i wyczerpujący; 4. art. 80 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady swobodnej oceny dowodów; 5. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia w sposób jasny i zrozumiały przesłanek jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, szczątkowe uzasadnienie decyzji oraz brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszechstronnego rozważenia przez GDOŚ wszystkich przepisów i okoliczności związanych z planowaną inwestycją; 6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy, jak wyżej. Uzasadniając złożony środek zaskarżenia skarżący podali, iż organ odwoławczy w wielu kwestiach nie odniósł się do istoty zarzutów mieszkańców osiedla [...]. Nie przeprowadził własnych ustaleń, czy korzystniejsze dla środowiska jest przeprowadzenie drogi ekspresowej [...] w wariancie [...] przez tereny niezamieszkałe czy w wariancie [...] przez środek osiedla [...]. Organ oparł się w całości na raporcie ooś zawierającym nierzetelne, niepełne i niespójne dane o oddziaływaniu planowanej inwestycji na środowisko, oraz na wyjaśnieniach inwestora, które obarczone są dużą dozą subiektywizmu, nie próbując w najmniejszym stopniu zweryfikować danych, kwestionowanych w zarzutach skarżących, np. zlecając niezależnej firmie lub instytucji przeprowadzenie badań odnośnie wielkości emisji szkodliwych związków do powietrza i wielkości natężenia hałasu. Organ odwoławczy nie dokonał oceny ilości emisji takich związków jak kadm, arsen, które wydzielane są z okładzin ściernych, węglowodorów alifatycznych i węglowodorów aromatycznych, a poziom tlenków azotu NOx i No2 powinny być liczone oddzielnie, a nie razem jako dwutlenek azotu. Nie określił również odległości ich migracji oraz jaki będzie odsetek ludzi narażonych na negatywne oddziaływanie szkodliwych substancji. Nie określił także metodyki prognozowania emisji zanieczyszczeń w 2013 i w 2030 r. W ocenie skarżących, ustalenia przyjęte w decyzji, na podstawie danych raportu ooś nie pozwalają na jednoznaczną ocenę, iż poziom hałasu na etapie eksploatacji inwestycji, przy zastosowaniu projektowanych urządzeń służących ochronie akustycznej, nie będzie przekraczać dopuszczalnych prawnie poziomów. Również uzupełnienie raportu ooś z 2014 r. w zakresie zleconym przez GDOŚ nie zawiera pomiarów oddziaływania akustycznego planowanej inwestycji. Tym samym nie skorygowano niewiarygodnych danych zawartych w raporcie ooś , dotyczących nieprzekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w porze dziennej i w porze nocnej, co podnoszono w odwołaniu od decyzji. Powyższe uchybienia powodują, że raport nawet po jego uzupełnieniu ma niską wartość dowodową i nie powinien stanowić podstawy do wydania decyzji środowiskowej, bez jego gruntownej weryfikacji z uwzględnieniem obecnych wniosków oraz wcześniejszych uwag i wniosków do raportu, które całkowicie zlekceważono lub nie odniesiono się w żaden sposób. Według skarżących niedokonanie pomiarów obecnego poziomu hałasu w obrębie [...], oraz nie przedstawienie w sposób jasny i przejrzysty metodyki określenia wielkości hałasu przy natężeniu ruchu 80 tys. samochodów na dobę i maksymalnej prędkości 130 km/h, poważa raport. Zlecenie inwestorowi przez organ II instancji uzupełnienia Raportu częściowo we wnioskowanym przez skarżących zakresie, które nie rozstrzygają wątpliwości podnoszonych przez skarżących nie można uznać za dokonanie własnych ustaleń organu w tym zakresie. Zarzucili podanie nieprawdziwych danych co do ilości domów do wyburzenia w poszczególnych wariantach. Skarżący wskazali, iż zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 15 u.ś. raport ooś powinien uwzględniać analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Mieszkańcy od początku postępowania tj. od 2007 r. żądali wybudowania obwodnicy osiedla (wariant [...]) wyrażając swoje stanowisko w licznych pismach do GDDK, wojewody i innych organów. Ponadto GDOŚ nie ustosunkował się również do opinii PWIS, który w pkt 5 negatywnie zaopiniował przebieg drogi ekspresowej przez tereny zwartej zabudowy. Wskazał jedynie, że opinia ta nie ma charakteru wiążącego dla organu wydającego rozstrzygniecie w zakresie oceny oddziaływania na środowisko. Organ nie wziął pod uwagę struktury geologicznej terenu, który w wariancie [...] jest terenem o podłożu gliniastym i wysokim poziomie wód gruntowych. Na takim gruncie posadowione są budynki usytuowane wzdłuż przebiegu trasy [...] w wariancie [...], a część z nich to budynki kilkudziesięcioletnie. Zdaniem skarżących istnieje duże zagrożenie pękaniem ścian budynków położonych najbliżej planowanej drogi ekspresowej nie tylko w wyniku samej eksploatacji [...], ale również w wyniku prowadzonych prac przy jej budowie, w szczególności przy budowie 300 m wiaduktu i ekranów dziwiękochłonnych. Skarżący podnieśli zarzut braku dokonania rzetelnego porównania oddziaływania planowanej inwestycji w poszczególnych wariantach przebiegu drogi ekspresowej, wskazując przy tym, że w wariancie [...] projektowana trasa omija osiedle [...] od strony wschodniej i przebiega przez tereny nie zamieszkałe, podczas gdy w pozostałych wariantach przebiega przez tereny o skoncentrowanej zabudowie. Wybór wariantu [...] wiąże się z największymi uciążliwościami dla mieszkańców oraz negatywnym oddziaływaniem na zdrowie ludzi. W promieniu pół kilometra gdzie oddziaływanie drogi ekspresowej jest największe - w wariancie [...], znajduje się 320 budynków, w tym w odległości 100 m szkoła podstawowa, natomiast w wariancie [...] - kilkanaście budynków. Przyjęcie tego wariantu generuje większe koszty jej wykonania niż wariantu [...]. W wariancie [...] jak projekt zakłada wybudowanie 300 metrowego wiaduktu, 500 metrowego odcinka ekranów dźwiękochłonnych, oraz wybudowania dróg lokalnych wzdłuż drogi ekspresowej. Wskazali, iż organ odwoławczy całkowicie zignorował wskazywane przez skarżących zagrożenia np. awarii cystern z chlorem lub amoniakiem lub transportu substancji radioaktywnych z Narodowego Centrum Badań Jądrowych zlokalizowanego w odległości 300 m od planowanego przebiegu trasy [...] przez osiedle [...] w wariancie [...]. Za nieprawdziwe skarżący uznają twierdzenie decyzji, że organ merytorycznie ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji do uwag i wniosków złożonych przez mieszkańców osiedla [...]. W decyzji organu I instancji (str. 25-26) odniesienie do uwag jest ogólnikowe, bez odniesienia się do zarzutów dotyczących kwestionowania prognozowanego oddziaływania akustycznego, poziomu zanieczyszczeń powietrza, czy ilości domów do wyburzenia. Ponadto organy obu instancji całkowicie nie odniosły się do wniosków mieszkańców osiedla [...], którzy domagali się wybudowania obwodnicy poprzez realizację wariantu [...]. W decyzji nie uwzględniono wyników konsultacji społecznych przeprowadzonych w dniu [...] października 2008 r. w formie tajnego głosowania, z zachowaniem wszelkich procedur jak dla lokalnego referendum gminnego, które przyniosło poparcie 75% głosujących dla wariantu [...], natomiast za wariantem [...] było 14% głosujących. Za nie do przyjęcia uznali także stanowisko organu, że nie miał on możliwości zapoznania się z pismami kierowanymi do innych organów przed powstaniem GDOŚ, gdyż organ I instancji przejął kompetencje w zakresie wydawania decyzji środowiskowych od Wojewody [..] i zobowiązany był zapoznać się z całością dokumentacji w tej sprawie. W zakresie oddziaływania planowanej inwestycji na obszar Natura 2000 skarżący podali, że autorzy raportu ooś prezentują niespójne podejście odnośnie obszarów chronionych Natura 2000 "[...]" stwierdzając w podsumowaniu na stronie XX, Streszczenia Raportu, że najbardziej konfliktowy i najmniej korzystny przebieg w stosunku do tego obszaru jest wariant [...]. Skarżący przedstawili także swoje uwagi w zakresie siedlisk ichtiofauny i czynników warunkujących ich stan, kwestionując analizę dokonaną w uzupełnieniu raportu w maju 2014 r. Zdaniem skarżących badania autorów raportu ooś są niewiarygodne i nieaktualne, ponieważ oparte są na wynikach badań przeprowadzonych przez B. i in. w 2002 r. (str.67), a nie w oparciu o obecny stan faktyczny. Uzupełnienie Raportu w tym zakresie również nie daje podstaw do uznania, że dane w nim zawarte są rzetelne i wiarygodne. W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wydana decyzja środowiskowa dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbudowie drogi krajowej [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od węzła "[...]" w [...] do granicy województwa [...], z wyłączeniem fragmentu drogi obejmującego istniejącą obwodnicę [...] według wariantu [...] (ze zmianą lokalizacji węzła "[...]" na węzeł "[...]")". W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 15 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 320/12 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego (z 2 grudnia 2011 r.) z uwagi na skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która zmarła przed wydaniem decyzji. W wytycznych dotyczących dalszego sposobu załatwienia sprawy Sąd zalecił GDOŚ prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania w odniesieniu do osób, które złożyły odwołanie z dnia 27 grudnia 2010 r. lub ich następców prawnych, zapewniając im udział w postępowaniu odwoławczym i doręczając podjętą w sprawie decyzję. Zalecił także odniesienie się do zarzutów skargi, poszerzonych o argumentację zawartą w załączniku do protokołu rozprawy z dnia 15 marca 2013 r., z uwzględnieniem w szczególności znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wskazanego na rozprawie opracowania ichtiologa oraz zarzutów dotyczących porównania właściwości geologicznych gleby na obszarze objętym wariantem [...] oraz [...], z punktu widzenia wpływu drogi na istniejące zabudowania. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Analizując zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, iż w postępowaniu prowadzonym po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 marca 2013 r. organ odwoławczy prawidłowo wykonał zalecenia określone ww. orzeczeniem. Podstawą do uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia były przepisy ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, ze zm., dalej "ustawa o udostępnianiu informacji" lub "u.ś"). Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia jest podejmowana w postępowaniu administracyjnym związanym z oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a jej podstawy materialne, procesowe i kompetencyjne regulują przepisy art. 71-87 ustawy o udostępnianiu informacji. Zgodnie z art. 71 ust. 2 tej ustawy uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Zakres i rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Status strony poza podmiotem podejmującym realizację przedsięwzięcia w sprawach wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych posiadają podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia oraz inne posiadające inne prawa rzeczowe. Oddziaływanie obejmuje również te miejsca, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa lub decyzje na ich podstawie wydane. Ocena oddziaływania przedsięwzięcia obejmuje w szczególności weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień oraz zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu. W ramach oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko analizie i ocenie polegają: bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami, dostępność do złóż kopalin. Ponadto możliwość oraz sposoby zapobiegania i zmniejszenia negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i wymagany zakres monitoringu (art. 62). Oceny tej dokonuje się na podstawie przedstawianego w toku postępowania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Przepisy art. 66 u.ś. określają jakiego rodzaju elementy analizy powinien zawierać raport. Są nimi: 1. Opis planowanego przedsięwzięcia a w szczególności: a) charakterystyka całego przedsięwzięcia i warunki użytkowania terenu w fazie budowy i eksploatacji lub użytkowania, b) główne cechy procesów produkcyjnych; c) przewidywane rodzaje i ilości zanieczyszczeń wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia; 2. Opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko; 3. Opis istniejących w sąsiedztwie zabytków chronionych; 4. Opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku nie podejmowania przedsięwzięcia; 5. Opis analizowanych wariantów w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego; 6. wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru; 7. Określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej; 8. Uzasadnienia proponowanego przez wnioskodawcę wariantu ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko; 9. Opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko; 10. Opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczenie lub kompensację przyrodniczą. Ponadto w zależności od rodzaju przedsięwzięcia inne ustalenia, które nie dotyczą niniejszej sprawy albo nie były kwestionowane przez organ. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. W szczególności organ powinien ustalić, czy opracowany raport zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych oraz społecznych. Obowiązkiem organu jest również weryfikacja materiałów stanowiących podstawę sporządzonego raportu. Raport jest dokumentem prywatnym, opracowywanym na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją określonej inwestycji. Posiada on szczególną moc dowodową. Wyjątkowy charakter raportu wynika z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych i organizacyjnych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą. Rzeczą organu jest rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena raportu oraz ewentualnych innych dowodów, przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, zwłaszcza oceny czy raport uwzględnia wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyraża się pogląd, stwierdzający, że zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, aby nie były uznane za gołosłowne powinny zostać poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje wady raportu. Podważenie ustaleń raportu, co do zasady, mogłoby nastąpić jedynie poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora (por.: wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2032/13). Zaznaczenia wymaga także, że choć raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko podlega ocenie organu prowadzącego postępowanie w sprawie o środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia, to ocena ta z pewnych koniecznych względów musi być ograniczona, gdyż organ nie dysponuje odpowiednią specjalistyczną wiedzą, aby móc w pełni ocenić wszystkie jego aspekty (por.: wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2032/13). Kwestionowana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach spełnia wymogi przewidziane w art. 82 ust. 1 ustawy, albowiem zawiera wszystkie elementy tam określone. Załącznikiem do decyzji jest charakterystyka przedsięwzięcia, która jest odzwierciedleniem Karty informacyjnej przedsięwzięcia (art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy), a zawierającej podstawowe informacje o przedsięwzięciu. W decyzji określono szczegółowo warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji i użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków. Ustalono również wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 ustawy ooś. Stwierdzono konieczność wykonania badań monitoringowych określając jednocześnie ich zakres. Nałożono także obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie poziomu hałasu oraz zanieczyszczeń powietrza, wód powierzchniowych i podziemnych. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, orzekającemu w sprawie organowi nie można zarzucić, iż nie dołożył należytej staranności przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Należy pamiętać, że zaskarżona decyzja wydawana jest przez organ orzekający w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, podstawowym dokumentem w oparciu o który orzeka organ jest raport oddziaływania inwestycji na środowisko. W rozpoznawanej sprawie co należy podkreślić organ kilkakrotnie zwracał się do inwestora o dokonanie wyjaśnień w zakresie danych zawartych w raporcie zarówno wskazanym przez Sąd, jak i podnoszonym przez odwołujących się. Sąd nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń stanu faktycznego, ponieważ to na organach administracji ciąży obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd jedynie dokonuje oceny czy stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powyższych reguł i zasad, Sąd uznał ją za zasadną. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi dotyczących przekroczenia dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń Sąd uznaje je za niezasadne. Stwierdzić należy, iż w uzupełnieniu raportu ooś z maja 2014 r. przedstawiono prognozy emisji hałasu oraz zanieczyszczeń powietrza z planowanej trasy [...], uwzględniające wyniki Generalnego Pomiaru Ruchu z 2010 r. Analiza akustyczna została sporządzona z uwzględnieniem norm hałasu wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 października 2012 r. Wpływ planowanego przedsięwzięcia na jakość powietrza atmosferycznego został przedstawiony na str. 61-70 uzupełnienia do raportu ooś z maja 2014 r. Dodatkowo wyjaśnić należy, że w uzupełnieniu raportu ooś opisano metodykę prognozowania emisji zanieczyszczeń w roku 2018 i 2011. Do oszacowania emisji zanieczyszczeń powietrza pochodzących od transportu drogowego zastosowano model i program komputerowy COPERT III, a w załączniku Nr 3 i 4 uzupełnienia raportu ooś z 2014 r. wskazano dane co do tła zanieczyszczeń dla roku 2018 w oparciu o zaktualizowane informacje uzyskane od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w kwietnia 2014 r. Za słuszne należy uznać stanowisko organu wskazujące, że dla kwestii emisji zanieczyszczeń bez znaczenia pozostaje rodzaj zabudowań, szkoła, czy inne zabudowania. Również w uzupełnieniu do raportu ooś inwestor odniósł się do kwestii związanej z zanieczyszczeniami pochodzącymi ze źródeł innych niż spalanie paliw w silnikach pojazdów, tj. podnoszonych przez skarżących: ścierania okładzin hamulcowych. Inwestor podał, że nie są znane wiarygodne metody prognozowania wyników badań z tego typu źródeł, gdyż emisje tego rodzaju mają charakter nieprzewidywalny. Takie badania nie były prowadzone w ostatnich latach, były wykonywane w latach 90-tych ubiegłego wieku, zaś inwestor zaznaczył, że metale te nie przenoszą się na dalekie odległości. W rezultacie organ odwoławczy uznał, iż nie widzi podstaw, by uznać za zasadny zarzut skarżących. Podzielając stanowisko organu zgodzić należy się z postawioną tezą skutkująca stwierdzeniem, że podważając dokonane ustalenia, odwołujący (skarżący) nie wykazali się aktywnością w przedstawieniu własnej opinii negującej badania i analizy wywiedzione w raporcie. Podkreślić przy tym należy, ze organ w celu ochrony przemieszczania się zanieczyszczeń z drogi zobowiązał inwestora do zaprojektowania i wykonania w możliwych miejscach pasów zieleni izolacyjnych i dogęszczającej składających się z gatunków posiadających właściwości fitoremediacyjne. W odniesieniu do zarzutów skargi stwierdzić należy, że raport ooś zawiera również odniesienie się do ryzyka wystąpienia nadzwyczajnych zagrożeń środowiska w trakcie eksploatacji drogi, na skutek awarii bądź kolizji pojazdów przewożących materiały niebezpieczne. Ryzyko wystąpienia nadzwyczajnych zagrożeń środowiska w trakcie eksploatacji przedmiotowej drogi, na skutek awarii bądź kolizji pojazdów przewożących materiały niebezpieczne, nie tylko z NCBJ, może mieć miejsce na każdym fragmencie drogi i ze stanowiskiem tym w ocenie Sądu należy się zgodzić. Odnosząc się do powyższej kwestii autorzy raportu ooś wskazali jakie awarie mogą występować na szlaku komunikacji drogowej, jakie czynniki mają decydujący wpływ na prawdopodobieństwo ich wystąpienia oraz rozmiar awarii oraz jaki mogą być skutki awarii. W raporcie wskazano, iż do działań pośrednich minimalizujących ryzyko wystąpienia awarii zaliczyć można bariery ochronne na łukach i nasypach, rozdzielające pasy ruchu – pasy zieleni, właściwe oznakowanie drogi, dobrą nawierzchnię drogi, system odwodnienia drogi z wykorzystaniem urządzeń podczyszczających ścieki deszczowe. Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki. Zatem podniesiony zarzut jest niezasadny. Na marginesie powyższych rozważań dodać tylko należy, że regulacja przewożenia materiałów niebezpiecznych zawarta jest w odrębnych przepisach dotyczących uprawnień osób do przeprowadzania takiego transportu, konwojowania, pojazdów specjalistycznych czy prędkości, a także pory poruszania się na drogach. W znacznym stopniu argumenty skargi skoncentrowane były na przekroczeniu dopuszczalnego poziomu hałasu. Zatem wyjaśnić należy, że organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do przekroczenia poziomu hałasu na wysokości [...], w odniesieniu do norm wynikających z Rozporządzenia Ministra Środowiska z 1 października 2012 r. Dla przedmiotowego zadania wykonano trzy analizy akustyczne, zaś w wyniku uaktualnienia prognoz hałasu zmianie uległy lokalizacje i parametry ekranów akustycznych wskazanych w sentencji decyzji z [...] listopada 2010 r. Szczegółowe dane zostały zawarte w załączniku Nr 2 uzupełnienia raportu. Wskazać przy tym należy, że do obliczeń poziomów hałasu posłużono się francuską metodą obliczeniową NMPB Routes-96, która jest zgodna z załącznikiem II Dyrektywy 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europy. Do modelowania hałasu wykorzystano pakiet Sound Plan. Z racji przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w rejonie trasy przebiegającej przez osiedle [...] zostały zaplanowane ekrany akustyczne, mające zabezpieczyć okolicznych mieszkańców przed ponadnormatywnym hałasem. Jednocześnie zauważyć należy, że wobec faktu uzupełnienia postępowania dowodowego, dezaktualizacji uległy zarzuty skarżących w zakresie prognoz klimatu akustycznego. Zaznaczyć także należy, w kontekście zarzutów skargi, że zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 5 u.ś. organ nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia analizy porealizacyjnej w terminie 12 miesięcy od oddania przedmiotowej drogi do użytkowania w zakresie poziomu hałasu, wibracji, zanieczyszczeń powietrza, gleby, wód powierzchniowych i podziemnych. Z racji podwyższenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku znacznemu zmniejszeniu uległ zasięg negatywnego oddziaływania akustycznego od planowanej trasy [...], co spowodowało, że zmniejszyła się ogólna długość i powierzchnia ekranów przeciwhałasowych. Zwrócić należy także uwagę, że RDOŚ nałożył na inwestora obowiązek prowadzenia monitoringu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie hałasu przez okres minimum 3 lat od momentu oddania drogi do eksploatacji, oraz nałożył wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie hałasu. Strona skarżąca negowała dane zawarte w raporcie, tym samym stanowisko organu, podnosząc brak rzetelności raportu, czy nielogiczną prognozę znacznego zwiększenia hałasu. Negowała również ustalenia i ocenę przedstawioną w uzupełniającym raporcie z maja 2014 r., podnosząc, iż uzupełnienie raportu nie rozstrzyga wątpliwości skarżących. Niemniej w ocenie Sądu sama negacja raportu, nie poparta specjalistyczną opinią w tej dziedzinie nie skutkuje wadliwością raportu, zwłaszcza po jego uzupełnieniu w związku z normami wynikającymi z Rozporządzenia Ministra Środowiska z 1 października 2012 r. Strona skarżąca nie udokumentowała wad raportu, nie podważyła jego ustaleń poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu) sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą. W tej sytuacji zgodzić należy się z GDOŚ nie podzielających zasadności zarzutów zawartych w odwołaniu, a powielonych w skardze. Również wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy odniósł się do kwestii wibracji i drgań, które będą występowały na etapie budowy planowanej trasy [...] przy czym będzie to okres krótkotrwały wynikający z wykonywania prac ziemnych i robót związanych z ustawieniem pali pod obiekty mostowe. Na etapie eksploatacji wpływ wibracji zostanie zminimilizowany przez zastosowanie nowoczesnych konstrukcji nawierzchni wykonanych zgodnie z najlepszą technologią. Zauważyć należy, że w celu określenia rzeczywistego oddziaływania przedsięwzięcia na tereny położone w zasięgu ewentualnych uciążliwości wibracyjnych, a także zweryfikowania skuteczności zastosowanych nawierzchni organ I instancji nałożył na inwestora obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie wibracji (pkt [...] decyzji). Zasygnalizowania wymaga, że odnośnie wpływu drogi na zabudowania, to przeprowadzona przez inwestora analiza wykazała, że w przypadku usytuowania drogi blisko budynków, najistotniejszym czynnikiem wpływającym na drgania przez pojazdy jest stan techniczny drogi, a w szczególności stan nawierzchni. Jeśli nawierzchnia jest równa, poziom drgań jest niski, w wyjątkowych wypadkach drgania mogą powodować uszkodzenia budynków. Strona skarżąca podnosi argument zagrożenia pękania ścian budynków położonych najbliżej drogi expressowej, przy czym nie jest on poparty żadną opinią ani fachową ekspertyzą. Za niezasadne uznać należy zarzuty skargi dotyczące ilości budynków do wyburzenia, zwłaszcza po uzupełnieniu raportu w maju 2014 r. Przypomnieć należy zatem, że według GDOŚ na etapie sporządzania raportu ooś dla przedmiotowej inwestycji, inwentaryzując budynki do wyburzenia przyjęto jako jeden budynek na działce - całe zespoły budynków wzajemnie połączonych. Natomiast na obecnie ilość budynków do wyburzenia przyjęto na dokładnych mapach projektowych, na których wszystkie budynki zostały zidentyfikowane pojedynczo. W raporcie ooś wskazano, iż wyburzeniom ulegną następujące ilości budynków w wariantach: 162 – [...], 92 – [...], 96 – [...], 90 – [...], 97 – [...], 94 – [...]. Po weryfikacji na obecnym etapie postepowania dane te uległy zmianie (zwiększeniu), i wynoszą: 263 budynki w wariancie [...], 149 budynki w wariancie [...], 156 budynki w wariancie [...], 146 budynki w wariancie [...], 157 budynki w wariancie [...], 152 budynki w wariancie [...]. Przedstawione dane jak podaje GDOŚ, wskazują, iż pomimo zwiększenia ilości budynków przeznaczonych do wyburzenia została zachowana właściwa proporcja tego wskaźnika, co nie podważyło przedstawionej w raporcie ooś oceny poszczególnych wariantów planowanej trasy [...] względem tego kryterium. Nie jest prawdą zatem jak podnoszą skarżący, że nie wskazano danych co do ilości budynków przeznaczonych do wyburzenia czy też, że są to nieprawdziwe dane. Jeśli chodzi o wpływ wariantów przedmiotowej inwestycji na ichtiofaunę wskazać należy, że najważniejsze znaczenie środowiskowe na stan ichtiofauny mają rzeki [...] i [...]. O wpływie na ichtiofaunę decyduje przede wszystkim zakres ingerencji przedsięwzięcia w koryto cieku (rzeki). Po uzupełnieniu raportu ooś w maju 2014 r. przedstawione dodatkowe informacje w sposób całościowy pozwalają na weryfikację i ocenę oddziaływania poszczególnych wariantów na ichtiofaunę. Zaplecza budowy, park maszynowy, miejsca składowanych materiałów budowalnych nie będą zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie cieków wodnych, zatem nie będą stanowiły zagrożenia dla ichtiofauny bytującej w przedmiotowych rzekach. Planowana inwestycja nie naruszy bezpośrednich siedlisk ichtiofauny i czynników naruszających ich stan, a także nie będzie negatywnie oddziaływać na bytujące w rzece [...] gatunki. Organ podzielił dokonaną analizę w tym zakresie mając na uwadze rozporządzenia Ministra Środowiska z 9 listopada 2011 r. Wbrew zarzutom skargi wyjaśniona została kwestia wpływu właściwości gleb występujących na trasie wariantu [...] oraz [...] z punktu widzenia wpływu drogi na istniejące zabudowania. Wyniki analizy wykazały, że najistotniejszym czynnikiem wpływającym na wzbudzane drgania przez pojazdy jest stan techniczny drogi – stan nawierzchni drogi. Również nie jest zasadny zarzut, że zaprojektowanie pomiędzy jezdniami planowanej trasy [...] pasa zieleni o znacznej szerokości, pozwoli w przyszłości na dobudowanie dodatkowych pasów ruchu i przekwalifikowanie jej do parametrów autostrady. W tym zakresie organ wyjaśnił, że trasa na odcinku [...] – [...] — [...] jest przewidziana jako droga ekspresowa, a nie autostrada. Zaznaczyć także należy w nawiązaniu do zarzutu braku oceny opinii Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (PWIS) w [...], że organ inspekcji sanitarnej pozytywnie zaopiniował przedsięwzięcie w zakresie wymagań sanitarno- higienicznych co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Opinia ta została uwzględniona przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, przy czym jako opinia nie miała charakteru wiążącego, co słusznie wskazał GDOŚ. Przepis art. 77 ust. 1 powoływanej ustawy wprowadził wyraźnie rozróżnienie pomiędzy uzgodnieniem a opinią, w postaci organu współdziałającego w ich wydaniu. Uzgodnienie jest formą o znaczeniu stanowczym, wiąże bowiem organ administracyjny. Odnosząc się do kwestii używania określenia "miejscowość [...]", organ odwoławczy zaznaczył, iż okoliczność niejednolitego nazewnictwa w zakresie osiedla [...] w [...], czy w niektórych częściach dokumentacji [...] jako miejscowość, a w innych jako osiedle [...] – (str. 252 raportu ooś), nie wpłynęła w żaden sposób na prawidłowe zapewnienie zarówno udziału stron, jak i społeczeństwa, w przedmiotowym postępowaniu. Ze stanowiskiem powyższym należy się zgodzić, bowiem nie jest błąd który miałby wpływ na wynik sprawy. W art. 33 ustawy o udostępnianiu informacji wprowadzono instrumenty prawne, mające zagwarantować społeczeństwu z jednej strony udział w postępowaniu w konkretnej sprawie, a z drugiej strony zakończenie postępowania w rozsądnym terminie. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że katalog środków gwarantujących udział społeczeństwa ma charakter zamknięty. Należy wskazać, że choć prawo udziału społeczeństwa w postępowaniach dotyczących wydania decyzji środowiskowej, postrzegane jest w orzecznictwie szeroko, nie jest to jednak prawo nieograniczone. Przepisy ustawy o udostępnianiu informacji nakazują bowiem jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu oraz umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków. Nie nakładają natomiast obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia (por.: wyrok NSA z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2031/13). W przedmiotowej sprawie w ocenie sądu w sposób należyty zapewniono społeczeństwu udział w postępowaniu, zgodnie z treścią art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji poprzez zawiadomienie o decyzjach i obwieszczenia. Po zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego, ze względu na przedłożenie przez inwestora nowych analiz akustycznych wykonanych w oparciu o normy hałasowe określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 października 2012 r. zmieniającego rozporządzanie w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, organ odwoławczy zapewnił społeczeństwu możliwości zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy, więc obwieszczeniem z [...] maja 2014 r., poinformował społeczeństwo o możliwości zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy w terminie od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] czerwca 2014 r. W wyznaczonym terminie wpłynęło pismo mieszkańców [...] — osiedla [...] ze zbiorowymi uwagami i wnioskami w sprawie, opatrzone 398 podpisami. Również analizując przedmiotowe postępowanie pod kątem udziału w nim społeczeństwa sąd doszedł do przekonania, że organ I instancji wypełnił dyspozycję art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji, który nakłada na organ administracji przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach obowiązek zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postepowaniu, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Słuszne jest stanowisko organu w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 i art. 12 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie pism kierowanych m.in. do Wojewody [...] w okresie przed 15 października 2008 r., tj. przed powstaniem Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska, a w których mieszkańcy osiedla [...] wnioskowali o wydanie decyzji dla planowanej rozbudowy drogi krajowej nr [...] w wariancie [...]. Prawidłowo organ odwoławczy podał, że nie skutkowało to uchybieniem, które mogłyby wskazywać na naruszenie ww. przepisów prawa procesowego, a tym samym pozwoliłyby na przyznanie racji skarżącym. W przedmiotowej sprawie co zaznaczyć należy, inwestor złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowej w dniu 25 września 2009 r., czyli już w okresie obowiązywania u.ś. RDOŚ jako organ właściwy w przedmiotowej sprawie, po zbadaniu poprawności złożonego wniosku, obwieszczeniem z [...] października 2009 r., zawiadomił strony iż prowadzi postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. inwestycji. Zasadne jest stanowisko organu wskazujące, iż w okresie przed 15 listopada 2008 r., tj. do momentu wejścia w życie u.ś. przed Wojewodą [...] nie toczyło się postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej trasy [...], zatem organ ten nie był zobligowany do przekazywania pism, które wpłynęły do niego w tym okresie, zgodnie z kompetencjami wynikającymi z zapisu art. 153 ust. 1 u.ś. Wbrew zarzutom skargi za niezasadny uznać należy zarzut dotyczący niespójnego podejścia odnośnie terenów obszarów chronionych Natura 2000 [...]. Obszar [...] został decyzją Komisji Europejskiej z dnia 10 stycznia 2011 r. wyznaczony jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, o ściśle określonych granicach oraz przedmiotach ochrony wymienionych w Standardowym Formularzu Danych (SDF). Inwestor uzupełniając materiał dowodowy przedstawił niebudzącą wątpliwości ocenę odnośnie oddziaływania, jakie planowana droga będzie wywierała na obszar [...], w której niezbicie wykazano, iż przyjęty do realizacji wariant jest najlepszym z możliwych, a wariant [...] jako jedyny będzie stanowił realne zagrożenie dla przedmiotów i celu ochrony tego terenu. Stwierdził zatem, że z punktu widzenia oddziaływania na obszary Natura 2000 wariant określony zaskarżoną decyzją jest najlepszy i nie spowoduje strat w przedmiotach ochrony obszarów Natura 2000 oraz nie naruszy integralności i spójności obszaru. Sąd nie podziela także argumentów skargi wskazujących, że ustalenia organów wskazywały, iż dokonano wyboru wariantu w oparciu o materiał, w którym przyjęto prymat walorów przyrodniczych nad ochroną życia i zdrowia ludzkiego. Wreszcie, stwierdzić należy, że w szerokim zakresie wbrew zarzutom skargi organy odniosły się do analizy wielokryterialnej, przedstawiając szczegółowe uzasadnienie. Reasumując wskazać należy, że dokonując kontroli zgodności decyzji zarówno w zakresie podniesionych zarzutów, jak również z urzędu, sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji czy też stwierdzeniem jej nieważności. Mając na uwadze powołane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.