IV SA/Wa 2442/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.),, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz T. B. kwotę 355,-( trzysta pięćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Wojewoda [...] utrzymał mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2005r. orzekającą o wymeldowaniu T. B. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne: Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 93, poz. 887 e zm.) organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podczas postępowania wyjaśniającego ustalono, że głównym najemcą lokalu była A. B., która obecnie przebywa za granicą. Wraz z nią zamieszkiwał tam m.in. T. B. A. B. początkowo regulowała należności związane z zajmowaniem lokalu, następnie zaś czynsz opłacany był przez R. L. - córkę A. B. 31 marca 2003r lokal został opróżniony przez R. L. i przekazany do dyspozycji administracji. Od 1992 r. w w\w lokalu zamieszkiwała R. L. wraz z córką P. O. Według ustaleń dokonanych przez organ T. B. od 22 czerwca 2001 r. przebywa w Zakładzie Karnym. Lokal nr [...] opuścił w [...] r. Ustalenia w tym zakresie zostały poczynione na podstawie zeznań świadków G. G., A. F., M. J. Zebrane na tę okoliczność informacje od Policji wskazują, że w\w ok. 2 lata przed zatrzymaniem nie przebywał na stałe w miejscu stałego zatrzymania lecz sporadycznie odwiedzał mieszkającą pod tym adresem siostrę. Kontrola meldunkowa w miejscu zamieszkania potwierdziła, że po opuszczeniu lokalu przez T. B. wynajmujący – Miejski Zakład Gospodarki Mieszkaniowej przejął niezamieszkały lokal i obecnie jest on zamieszkiwany przez rodzinę J. Organ ustalił także, że T. B. nie zamieszkiwał w lokalu również w czasie przerw w odbywaniu kary pozbawienia wolności, co zostało potwierdzone przez świadka R. O. ( obecnie L.) – jego siostrę. W tej sytuacji organ przyjął, że T. B. zerwał więzi z przedmiotowym lokalem, nie partycypował w kosztach jego utrzymania, a opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. O powyższym świadczy – w ocenie organu również zawarcie związku małżeńskiego z I. B. dnia 14.08.2001 r. W październiku 2001 r. wszystkie rzeczy osobiste w\w zostały zabrane przez żonę i przewiezione do jej miejsca pobytu stałego tj. P. ul. [...] m [...]. 17 marca 2003 r. I. B. - żona T. B. złożyła wniosek do Urzędu Miasta P. o zawarcie z nią umowy najmu lokalu przy ul [...] m [...] jednakże uzyskała negatywną opinię w tym zakresie. Co do zamieszkiwania T. B. w lokalu organ dodatkowo ustalił, że zatrzymanie T. B. nastąpiło dnia 22 czerwca 2001r. o godz. 7.30 w miejscu zameldowania. W Zakładzie Karnym w P. w\w przebywał w okresie: 24.02.1997 r. – 23.12.1999 r., 5.11.2000 r.- 15.11.2000 r.,14.12.2000r. – 26.01.2001 r. oraz od 22.06. 2001 r. do chwili obecnej. Koniec kary przypada na 22 listopada 2008r. W okresie przerw w odbywaniu kary nie wracał do miejsca stałego pobytu ani nie korzystał w odpowiednim czasie ze środków ochrony prawnej w celu dochodzenia swoich praw w okresie przerwy w wykonywaniu kary. Oceniając wszystkie te okoliczności organ odwoławczy uznał, że T. B. świadomie i dobrowolnie opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] zatem spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. T. B. złożył skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. wnosząc o jej uchylenie jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący zaprzeczył, ażeby opuszczenie przez niego lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Podniósł, iż w okresie przerw w odbywaniu kary wracał do tego lokalu, o czym świadczy fakt, że 22 czerwca 2001r. właśnie w tym lokalu został aresztowany. Podniósł także sprzeczności w ustaleniach poczynionych przez Wojewodę, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, że T. B. opuścił lokal w 1999 r. a następnie ustalił, że do 23.12.1999r. przebywał w Zakładzie Karnym w P. Obie te okoliczności wzajemnie się wykluczają. Zaprzeczył także ażeby kiedykolwiek wyprowadził się z lokalu z zamiarem stałego opuszczenia go. Dodatkowo w piśmie z dnia 9 marca 2006 r. pełnomocnik skarżącego – wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz uiszczonego wpisu sądowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 153 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 1 marca 2005 r. w sprawie IISA\Wa 95\04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku sąd ocenił, że organy rozpoznające sprawę nie wyjaśniły w dostateczny sposób przyczyn i okoliczności opuszczenia lokalu przez T. B. w szczególności tego czy to opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny czy też spowodowane było jedynie koniecznością odbywania kary pozbawienia wolności. Uzasadnione wątpliwości Sądu budziło to czy została spełniona przesłanka wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd wskazał także, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien uzupełnić i ponownie ocenić materiał dowodowy sprawy w tym, w razie potrzeby, przeprowadzić nowe dowody z przesłuchania świadków, mieszkańców budynku, w którym znajduje się sporny lokal. Rozpoznając ponownie sprawę o wymeldowanie T. B. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. organ I instancji w ramach prowadzonego przez siebie postępowania wyjaśniającego zwrócił się do Komendy Miejskiej Policji o podanie informacji dotyczących aresztowania T. B. i jego miejsca pobytu przed aresztowaniem. Dodatkowo przesłuchał w charakterze świadków: G. K., A. F. i M. J. (obecnego najemcę lokalu). Na podstawie zeznań świadków: G. K. i A. F. oraz informacji Policji organ ustalił, że T. B. opuścił przedmiotowy lokal około 2 lata przed aresztowaniem tj. w 1999 r. Po tym okresie sporadycznie odwiedzał siostrę zamieszkująca w tym lokalu i dlatego też z tego lokalu został aresztowany, co wynika z pisma Komendy Miejskiej Policji w P. z 21.07.2005 r. Na tej podstawie organ uznał, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy. Trafny jest zarzut skarżącego, co do tego, że organy administracji wbrew obowiązującej zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, nakazującej organom administracji podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli jak też obowiązkowi wynikającemu z art. 77§1 i 80 kpa – nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W szczególności wskazać należy, że zeznania świadków, na podstawie których organy poczyniły ustalenia faktyczne co do daty wyprowadzenia się skarżącego z lokalu są nader lakoniczne. Świadkowie zgodnie wprawdzie zeznali, że T. B. wyprowadził się w 1999 r. jednakże zeznania te pozostają w sprzeczności z informacją uzyskaną z Centralnego Zarządu Służby Więziennej. Z tej ostatniej wynika wszak, że w okresie od 24.02.1997 r. do 23.12.1999 r. T. B. przebywał w Zakładzie Karnym. Nie mógł zatem wyprowadzić się z lokalu w 1999 r. w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dowolne – w ocenie Sądu – są ustalenia organu co do tego, że w okresie przerw w odbywaniu kary skarżący nie mieszkał w przedmiotowym lokalu. Zgodnie z treścią art. 107§3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Nieuprawnione są -w ocenie Sądu- twierdzenia organu odwoławczego, że "bezspornym pozostaje fakt, że T. B. z przedmiotowego lokalu wyprowadził się jeszcze przed aresztowaniem a więc opuszczenie nie nastąpiło w związku z jego pobytem w Zakładzie Karnym" Z treści złożonego przez skarżącego odwołania wynika, że jest to okoliczność sporna i już na tym etapie postępowania była kwestionowana przez odwołującego się. Co więcej na tę okoliczność T. B. złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań szeregu świadków. Organ odwoławczy w żaden sposób do wniosku tego nie ustosunkował się. Nie wskazał także przyczyn, dla których nie przeprowadził zawnioskowanego dowodu. Powyższe stanowi naruszenie dodatkowo zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 i 138 kpa, która nakazuje organom administracji dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie spawy (w razie wniesienia środka odwoławczego) a to oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji organu I instancji, ale ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 marca 2005r. wskazał na obowiązek ustalenia przez organ daty wyprowadzenia się skarżącego z lokalu i na tej podstawie oceny czy T. B. nie przebywał w lokalu dopiero od chwili pozbawienia go wolności czy też dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania jeszcze przed aresztowaniem go. W ocenie Sądu zebrany przez organ materiał dowodowy nie daje podstawy do przyjęcia za prawidłowe ustaleń organu co do tego, że T. B. wyprowadził się z lokalu jeszcze przed aresztowaniem go. Jak wyżej wskazano zeznania świadków przesłuchanych na tę okoliczność są nader lakoniczne i pozostają w sprzeczności z informacją dotyczącą okresów odbywania kar pozbawienia wolności. Podstawą ustalenia powyższego nie mogła również stanowić informacja z Komendy Miejskiej Policji w P. z dnia 21 lipca 2005 r. odnosząca się do tej okoliczności. Nie została ona bowiem poparta żadnym wiarygodnym dowodem. Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że rzeczy osobiste skarżącego pozostawały w spornym lokalu i zostały zabrane przez jego żonę dopiero w październiku 2001 r. tj. wtedy, gdy ten przebywał już w Zakładzie Karnym. Jedną z podstawowym zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym jest zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 80 kpa i wskazująca, że organ administracji publicznej ocenia czy dana okoliczność jest udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Organy orzekające wbrew w\w obowiązkowi jak i wskazaniom zawartym w uzasadnieniu wyroku Sądu z dnia 1 marca 2005 r. w niniejszej sprawie nie oceniły w należyty sposób zebranych dowodów. Konsekwencją powyższego było uznanie przez Sąd, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, 77§1, 15, 138, 80, 107§3 kpa oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to koniecznością uchylenia w\w decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ponownie ocenić materiał dowodowy, w razie potrzeby uzupełniając go. W szczególności obowiązkiem organu będzie ustalenie okoliczności, które mają być potwierdzone zeznaniami świadków zawnioskowanych przez skarżącego w odwołaniu i ocena konieczności przeprowadzenia tych dowodów. Celowym będzie również przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka I. B. - żony T. B. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że świadek została przesłuchana w dniu 7 listopada 2005 r. tj. już po wydaniu zaskarżonej decyzji a zeznania jej nie potwierdziły ustaleń poczynionych przez organy orzekające w sprawie co do tego, że skarżący wyprowadził się z lokalu znacznie przed aresztowaniem. Mając powyższe na uwadze – na mocy art. 145 §1 pkt 1 lit. c, art. 135 oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 w/w ustawy, przy czym Sąd przyjął, że reprezentujący w postępowaniu sądowym pełnomocnik skarżącego – adw. S. L. był pełnomocnikiem z wyboru a nie – jak w sprawie IISA\Wa 95\04 – z urzędu. W niniejszej sprawie skarżący nie składał wszak wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w tym również w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Natomiast pełnomocnictwo z dnia 12.09.2005 r. obejmowało umocowanie tylko do prowadzenia sprawy IISA\Wa 95\04. W tej sytuacji pozbawione podstawy prawnej jest żądanie pełnomocnika skarżącego zasądzenia wskazanych przez niego kosztów postępowania sądowego bezpośrednio na jego rzecz.