IV SA/Wa 2444/17
WyrokWSA w Warszawie2019-11-13
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Kaja Angerman, Grzegorz Rząsa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia może zostać wydana bez analizy zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeśli planowana inwestycja obejmuje budowę linii tramwajowej, która jest elementem drogi publicznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis wyłączający obowiązek stwierdzenia zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ponieważ linia tramwajowa, będąca elementem drogi publicznej, stanowi nierozerwalną całość z istniejącym układem komunikacyjnym. Pomimo drobnych uchybień w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, które nie miały wpływu na wynik sprawy, sąd uznał, że raport o oddziaływaniu na środowisko spełniał wymogi ustawowe, a decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była prawidłowa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla budowy trasy tramwajowej. Skarżące stowarzyszenie zarzucało organom uchybienia proceduralne i materialnoprawne, w tym brak analizy zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz wadliwość raportu o oddziaływaniu na środowisko. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję SKO za prawidłową.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę
IV SA/Wa 2444/17
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań: B. i A. B., Stowarzyszenia [...], Stowarzyszenia [...], Stowarzyszenia [...] i Stowarzyszenia [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016r. Nr [...] ustalającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie trasy [...] na [...] na odcinku Al. [...] w [...] i [...], w ramach którego nastąpi realizacja przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko tj.: budowa linii [...] wraz z towarzyszącą infrastrukturą, budowa drogi o nawierzchni twardej o całkowitej długości powyżej 1 km i mostu w ciągu drogi o nawierzchni twardej oraz przebudowa/rozbudowa zrealizowanych przedsięwzięć: instalacji do przesyłu gazu o długości mniejszej niż 40 km i ciśnieniu większym niż 0,5 MP, instalacji do przesyłu pary wodnej i ciepłej wody, drogi o powierzchni twardej o całkowitej długości przedsięwzięcia powyżej 1 km, kanału w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 Prawo wodne, rurociągów magistralnych do przesyłania wody, sieci kanalizacyjnych o całkowitej długości przedsięwzięcia nie mniejszej niż 1 km., którego inwestorem jest spółka [...] Sp. z o.o.
Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.
Spółka [...] Sp. z o,o. wystąpiła z wnioskiem złożonym 30 listopada 2015 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Do wniosku dołączono kartę informacyjną przedsięwzięcia wraz z jej zapisem w formie elektronicznej na informatycznym nośniku danych oraz pełnomocnictwo dla M. G. do występowania w imieniu inwestora. Wniosek był uzupełniany.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. Nr [...] Prezydent [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia.
Od powyższej decyzji odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], z zachowaniem ustawowego terminu, wpłynęły odwołania: B. i A. B., Stowarzyszenia [...], Stowarzyszenia [...], Stowarzyszenia [...] i Stowarzyszenia [...].
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że planowana inwestycja zaliczona została do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2016r. znak: [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania inwestycji w zakresie emisji hałasu komunikacyjnego.
Natomiast postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016r. znak: [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wyraził opinię o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określił zakres raportu, wskazując aby szczegółowej analizie poddać oddziaływanie akustyczne, gospodarkę wodno - ściekową i ochronę wód oraz gospodarkę odpadami. Wskazał ponadto, że przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko pozwoli na analizę oddziaływań kumulowanych i określenie ewentualnych środków minimalizujących te oddziaływania, określenie ryzyka wystąpienia poważnej awarii, wyznaczenia zasięgu oddziaływania.
W związku z powyższym postanowieniem Nr [...] z [...] października 2016r. Prezydent [...] uznał za konieczne przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia i ustalił zakres raportu zgodny z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. ze szczególnym uwzględnieniem:
1. emisji poziomu hałasu do środowiska,
2. oddziaływania na środowisko przyrodnicze ze wskazanie na drzewa, krzewy, faunę ( gatunki dziko występujące objęte ochroną), analizę [...] jako korytarza ekologicznego umożliwiającego swobodną migrację zwierząt, wskazanie rozwiązań gwarantujących zachowanie walorów przyrodniczych i krajobrazowych terenów [...] przy ul. [...],
3. wpływ na gospodarkę wodno - ściekową wód,
4. wpływ na gospodarkę opadami,
5. analizę konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem.
W dniu [...].10.2016r. Prezydentowi [...] przedłożony został raport o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia, uzupełniony w dniach [...].10.2016r. , [...].11,2016r.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] uzgodnił realizację przedsięwzięcia według wariantu inwestorskiego i określił warunki jego realizacji.
Pismem z dnia 07.11.2016r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] zaopiniował realizację przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji.
Organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja organu I instancji odpowiada prawu, gdyż została wydana po pozytywnym uzgodnieniu przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], a także zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy oraz spełnia wymagania art. 85 ustawy dotyczące uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Zdaniem organu odwoławczego postępowanie w sprawie przeprowadzone zostało z zachowaniem wszelkich wymogów określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 3 października 2008 r., tzn. dochowano wszelkich wymogów procedury, uzyskano wymagane opinie, raport i uzgodnienia, zaś sama decyzja zawiera konieczne elementy.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniach zarzutów organ stwierdził, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 2008 r.
Organ wyjaśnił, że w orzecznictwie wskazuje się, że raport nie spełniający wymagań ustalonych w art. 66 ustawy nie powinien być uznany za środek dowodowy zgodny z prawem. Zarzut stawiany raportowi powinien być oparty na wykazaniu jego niezgodności z konkretnym przepisem, tj. art. 66 ustawy, a także przepisem prawa materialnego, w oparciu o który została ustalona treść wymagania ustalonego w określonym przepisie art. 66 tej ustawy. Organ podkreślił, że ocena treści raportu, wymaga wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki, a zatem organ administracji nie jest uprawniony do kwestionowania merytorycznej zawartości raportu, gdyż może go oceniać tylko pod kątem spełnienia ustawowych wymagań, co do jego zawartości w rozumieniu dyspozycji art. 66 ustawy, tzn. poprawności formalnej, w tym zgodności treści raportu z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 85/12 oraz z dnia 1 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2105/11, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organ wyjaśnił, że z załączonego do akt sprawy raportu wynika, iż koncepcja trasy [...] powstała w związku z potrzebą rozwoju infrastruktury i komunikacji, a w szczególności z potrzebą usprawnienia szynowego systemu transportu zbiorowego w aglomeracji, a dzięki temu usprawnienie układu komunikacyjnego miasta [...] oraz zachęcenie mieszkańców do zmiany sposobu podróżowania do centrum miasta z transportu samochodowego na bardziej przyjazną środowisku komunikację [...].
Planowana linia [...] będzie przebiegać przez tereny miejskie, silnie zurbanizowane, głównie w bezpośrednim otoczeniu pasa drogowego.
Zgodnie z założeniami zaproponowano cztery warianty przebiegu projektowanej trasy ( w tym wariant 1 w trzech wersjach 1A, 1B i 1C, wariant 2 w trzech wersjach 2A, 2B, 2C, wariant 4 ). W toku analiz przyjęto Wariant 2C jako preferowany do realizacji, a wariant 1A jako alternatywny realizacyjny. Wariant preferowany jest wynikiem konsensusu pomiędzy uwarunkowaniami środowiskowymi ( przyrodniczymi i przestronno - społecznymi), względami techniczno - ekonomicznymi oraz funkcjonalnymi.
Przedstawiono w raporcie przewidywane skutki dla środowiska ewentualnej rezygnacji z realizacji planowanego przedsięwzięcia oraz uzasadnienie wariantu przyjętego do realizacji ( rozdz. 6.4 i 6.6 raportu). Rozwiązania sytuacyjne poszczególnych wariantów zostały przedstawione w Raporcie i parametry poszczególnych wariantów opisane zostały szczegółowo w treści opracowania.
Organ odwoławczy podsumował, że uwagi wniesione w ramach udziału społeczeństwa koncentrowały się głównie wokół kwestii związanych z:
- wybranym wariantem inwestora oraz brakiem należytego uzasadnienia dokonanego wyboru i odrzuceniem wariantu społecznego,
- nieprawidłowości w powiadamianiu o kolejnych etapach postępowania i poszczególnych orzeczeniach w tym doręczeniu skarżonej decyzji,
- wykonaniem raportu przez osobę nieuprawnioną,
- nieuwzględnieniem w raporcie okoliczności transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,
- naruszeniem przepisów postępowania w tym o uzasadnieniu decyzji,
- brakiem oceny wpływu skumulowanego zanieczyszczenia powietrza z planowanej inwestycji i rozbudowywanej ul. [...],
- zasadnością zintegrowania pętli autobusowej z pętlą tramwajową parkingu "parkuj i jedź",
- ochroną Jeziorka [...] ( cyklicznie zarybianie), [...],
- ochroną korytarzy ekologicznych,
- analizą wielokryterialną oraz wyborem optymalnego wariantu,
- rozdzieleniem zadań inwestycyjnych.
Organ odwoławczy uznał zarzuty podniesione w odwołaniach za nieuzasadnione, ponieważ raport zawiera opis wariantów przebiegu planowanej inwestycji wraz ze szczegółowym opisem parametrów dla każdego z wariantów. Zarzucone w odwołaniach braki raportu nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. Zdaniem organu zarówno raport, jak również decyzja organu I instancji w sposób wyczerpujący odnoszą się do poruszonych w odwołaniu kwestii. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w tym zakresie żadnych nieprawidłowości.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 80 ust. 2 ustawy i wyjaśnił, że Prezydent [...] uznał, iż skoro planowane przedsięwzięcie polega nie tylko na realizacji drogi publicznej, to ww. przepis znajduje zastosowanie.
Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji, stosownie do art. 37 ustawy odniósł się do wszystkich uwag wniesionych w trybie art. 29 ustawy. Fakt, iż nie wszystkie uwagi zostały uwzględnione, bądź też w ocenie skarżących, organ nie odniósł się do nich w sposób przekonywający i nie poprał swojego stanowiska żadnymi konkretnymi, specjalistycznymi opracowaniami, nie świadczy o wadliwości przedstawionego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jak również o przeprowadzeniu postępowania z naruszeniem art. 7 K.pa.
Organ I instancji, jak również organy uzgadniające wzywały inwestora do uzupełnienia raportu, którego ostateczna wersja nie wzbudziła żadnych zastrzeżeń, a tym samym organy uznały, iż stanowi on wystarczającą podstawę do określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, co skład orzekający w sprawie w pełni podzielił.
Z akt sprawy nie wynika, aby zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji, jak również na etapie postępowania odwoławczego raportowi postawiony został zarzut oparty na wykazaniu jego niezgodności z art. 66 ustawy, a także przepisem prawa materialnego, w oparciu o który została ustalona treść wymagania ustalonego w określonym przepisie art. 66 tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego gołosłowne twierdzenia skarżących, dotyczące nieprawidłowości raportu - sporządzonego przez fachowo przygotowane do tego osoby - niepoparte żadnymi dowodami, nie mogą prowadzić do uchylenie zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie można czynić zarzutu, iż rozpatrzenie uwag oparte zostało na raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz na opiniach organów uzgadniających, bowiem to właśnie one stanowią zasadniczy materiał dowodowy w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko i wobec braku wykazania jego sprzeczności z przepisami prawa brak jest podstaw do uznania, iż w ramach prowadzonego postępowania organ administracji obowiązany jest przeprowadzić inne, dodatkowe analizy, badania i opracowania specjalistyczne w celu potwierdzenia bądź zanegowania zasadności wniesionych uwag. Poza raportem, inwestor ( w związku z zarzutami w trakcie postępowania) złożył wyjaśnienia i uzupełnienie raportu przy piśmie z dnia [...].10.2016r.
Organ I instancji wyczerpująco, nawet bardzo szczegółowo, odniósł się do uwag i wniosków składanych w trakcie postępowania przed organem I instancji w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego przedstawiony w raporcie opis elementów przyrodniczych środowiska, objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia oraz ocena oddziaływania inwestycji, a także opisane działania ochronne nie dają podstaw do uznania, iż raport w powyższym zakresie nie spełnia wymagań określonych art. 66, bądź też jest w tym zakresie niespójny i nielogiczny.
W kwestii wielokryterialnej analizy porównawczej inwestycji, organ zgodził się z organem I instancji, iż nie stanowi ona obowiązkowego elementu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zaś zarówno forma analizy jak również wybrane dla niej kryteria są dobrowolnie wybrane przez autora raportu. W raporcie wyjaśniono, iż ww. analiza polega na określeniu listy czynników wpływających na środowisko, uszeregowaniu ich pod względem istotności wpływu, a następnie przypisaniu odpowiednich wag rosnąco od najmniej ważnego do najważniejszego oddziaływania. Po zapoznaniu się z ww. analizą oraz argumentacją dotyczącą wybranych do analizy czynników i przypisaniu im określonych wag, organ odwoławczy uznał, iż przedstawione przez autorów argumenty zasługują na uwzględnienie. Zgodzić należy się z twierdzeniem, iż: ,,istotnym oddziaływaniem, które może decydować o wydaniu decyzji środowiskowej odnośnie do przedsięwzięcia, jest wpływ na obszary chronione przepisami prawnymi, w tym głównie obszary Natura 2000, stąd zaliczono je do grupy najważniejszych komponentów. Wobec dotychczas pojawiających się sytuacji konfliktowych ze społeczeństwem również temu komponentowi przyznano najwyższą wagę. Ostatnim czynnikiem o najwyższej wadze jest wpływ przedsięwzięcia na rozwój sieci komunikacyjnej miasta [...]. Ze względu na położenie przedsięwzięcia w granicach administracyjnych największego miasta Polski oprócz analiz wpływu na komponenty przyrodnicze, istotne jest również uwzględnienie oddziaływania przedsięwzięcia na ludzi, stąd przyjęto tak wysoką wagę. Najniższe wagi przyznano oddziaływaniom uznanym za najmniej istotne w ramach niniejszego przedsięwzięcia: wpływ na krajobraz (w obszarze zurbanizowanym) oraz na wody powierzchniowe i podziemne (ze względu na odwodnienie kanalizacją deszczową)".
Zdaniem organu odwoławczego w aktach sprawy, a także w uzasadnieniu skarżonej decyzji prawidłowo odniesiono się do uwagi dotyczącej szczegółowej analizy i wytycznych dotyczących środków ochronnych. Organ podzielił stanowisko organu I instancji, iż analizie środowiskowej poddawana jest dokumentacja projektowa na etapie koncepcji, nie zaś projekty budowlane, które opracowywane są na podstawie ustaleń zawartych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Organ wyjaśnił, że o wyborze przebiegu trasy [...] decyduje inwestor, a w treści raportu wyjaśniono powody przyjęcia określonego w wariancie inwestora przebiegu trasy [...], co także opisane zostało w uzasadnieniu wyboru wariantu inwestora.
Organ odwoławczy zauważył, że wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniach pokrywają się z uwagami wniesionymi w ramach udziału społeczeństwa, do których organ I instancji odniósł się w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zaś organ odwoławczy podziela argumentację przedstawioną przez Prezydenta [...].
W związku z powyższym organ odwoławczy nie uznał podniesionych w odwołaniu zarzutów za trafne, podzielając tym samym stanowisko Prezydenta [...], iż istnieje możliwość realizacji przedsięwzięcia w wariancie zaproponowanym przez inwestora, nie powodującym oddziaływania na środowisko, które wykluczałoby jego realizację. Niewątpliwie realizacja przedmiotowej inwestycji leży w interesie społecznym i jest niezwykle ważna zarówno w skali lokalnej, jak również dla całej aglomeracji [...].
Ponadto organ odwoławczy podniósł, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia stanowi pierwszy etap postępowania inwestycyjnego, warunkujący uzyskanie dalszych decyzji i zezwoleń, a tym samym nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji należy uznać za zasadne.
Stowarzyszenie [...] w skardze złożonej na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło o uchylenie decyzji SKO w [...] oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta [...] z [...].12.2016 r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że treść uzasadnienia decyzji SKO wskazuje na liczne uchybienia popełnione przez skład orzekający tak w odniesieniu do przepisów kpa jak i prawa materialnego. Uchybienia te niewątpliwie mogły mieć i miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
SKO w sposób całkowicie błędny (str. 6 i 7 decyzji [...] ) uznało, iż Prezydent [...] prawidłowo zastosował przepis art. 80 ust. 2 ustawy wyłączający obowiązek stwierdzenia, przed wydaniem decyzji, zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ani Prezydent [...], ani następnie SKO takiej zgodności nie rozpatrywali. Jak wynika bezsprzecznie z załącznika do decyzji Prezydenta [...] "Charakterystyka przedsięwzięcia (...)", decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczy budowy "trasy [...]" a nie "drogi publicznej", "linii kolejowej", "przedsięwzięcia Euro 2012" i in. szczególnych rodzajów przedsięwzięć wymienionych we wskazanym przepisie. Wskazano w nim, że planowana trasa będzie przebiegać przez tereny miejskie, silnie zurbanizowane, w bezpośrednim otoczeniu pasa drogowego - za wyjątkiem odcinków przebiegających wzdłuż [...], na terenie rodzinnych ogrodów działkowych. Na odcinkach wzdłuż [...] decyzja nie przewiduje budowy dróg publicznych, a tym samym organ wydający decyzję miał obowiązek sprawdzić zgodność lokalizacji przedsięwzięcia z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...], którego granicą jest zachodni brzeg [...] - w szczególności w zakresie budowy "nowych obiektów ponad [...], tj: mostu [...] nad [...] w ciągu al. [...], mostu tramwajowego nad [...], trzech kładek dla pieszych nad [...]. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi rażące naruszenie przepisu art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i może spowodować niewykonalność zaskarżanej decyzji, jeśli lokalizacje ww. mostów i kładek będą niezgodne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...].
Ponadto uzasadnienie decyzji SKO w [...] w jednym z końcowych swoich akapitów zawiera stwierdzenie, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji należy uznać za zasadne, co stoi w całkowitej sprzeczności z postanowieniem tego samego składu orzekającego SKO, wydanym w tej samej sprawie w dniu [...].03.2017 r., którym uchylono i odmówiono nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Stanowi to jaskrawy przykład rażącego naruszenia przez SKO w [...] przepisu art. 8 kpa: dwa całkowicie odmienne stanowiska tego samego składu orzekającego w tej samej sprawie, co nie budzi zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej i miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
SKO w [...] w swojej decyzji nie odniosło się do wielu zarzutów postawionych przez poszczególne strony postępowania w zaskarżeniu decyzji Prezydenta [...] m.in. zarzutów naruszenia przepisów art. 6, 7, 8, 9, 10 kpa, w tym dotyczących nierównego traktowania stron postępowania. Tym samym SKO naruszyło przepis art. 11 kpa (nie wyjaśniając w swej decyzji przesłanek do nieuwzględnienia tych zarzutów) oraz art. 77 kpa (uchybienie obowiązkowi zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego), co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (poprzez nierozpatrzenie części zarzutów postawionych zaskarżonej decyzji Prezydenta [...] przez strony postępowania).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Decyzja Samorządu Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2017 r. nie narusza przepisów prawa materialnego, zaś przepisy prawa procesowego w stopniu, który nie miał wpływu na wynik sprawy.
Zdaniem sądu organ odwoławczy dokonał poprawnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do słusznej oceny, że stan faktyczny został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości i możliwe jest wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie trasy [...] w [...] na odcinku Al. [...] – [...].
Nie zostały naruszone wskazane w skardze przepisy prawa procesowego za wyjątkiem art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. Organ odwoławczy nie dołożył należytej staranności przy sporządzeniu uzasadnienia decyzji poprzestając w dużej części na ogólnikowych twierdzeniach, choć zgodnie z zasadą przekonywania miał obowiązek przedstawić jasną, rzetelną i logiczną argumentację na poparcie wydanego rozstrzygnięcia. Uchybienia te nie miały jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym zwłaszcza treść opracowanego przez inwestora raportu pozwoliły sądowi na ocenę, że pozytywna decyzja środowiskowa jest prawidłowym rozstrzygnięciem merytorycznym.
Organ odwoławczy ma rację, że sporządzony dla potrzeb oceny środowiskowej raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko odpowiada wymaganiom określonym w przepisach ustawy, a więc jest kompletny, jest rzetelny i może stanowić podstawę oceny o braku znaczących negatywnych oddziaływań przedsięwzięcia na środowisko.
Postępowanie w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko służy znalezieniu równowagi pomiędzy planowaną działalnością, a bezpieczeństwem środowiska. Przedstawienie rzetelnych informacji o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia służy oczywiście bezpieczeństwu środowiska, ale też wnioskodawcy, ponieważ ustalenie rzeczywistego oddziaływania na tym etapie tj. planowania dopiero przedsięwzięcia pozwala na określenie wymogów, które pozwolą wykluczyć lub ograniczyć negatywne oddziaływanie do poziomu akceptowalnego. Ujawnienie negatywnego oddziaływania dopiero w przyszłości może być z pewnością bardziej dolegliwe dla inwestora, aniżeli ustalenie warunków realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż planowany przez niego, czy nawet odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wskazuje na to zakres odpowiedzialności określony w art. 363 i art. 364 ustawy Prawo ochrony środowiska, a więc wynikający z tych przepisów obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia, przywrócenia środowiska do stanu właściwego, czy też w skrajnych przypadkach wstrzymania działalności w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla zapobieżenie pogarszaniu stanu środowiska.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2018 r. poz. 2081) zwanej dalej ustawą lub ustawą u.o.u.i.ś., w brzmieniu sprzed wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. zmiany dokonanej ustawą z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz.1936).
Według art. 6 ust. 2 ustawy zmieniającej do spraw wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przedłożono raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub wydano postanowienie określające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Nie jest sporne, że planowane przedsięwzięcie zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 34, pkt 56, pkt 57, pkt 63 i pkt. 72 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71), zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego ocena oddziaływania na środowisko nie jest obligatoryjnie wymagana.
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, a więc pozytywna decyzja wskazująca, że planowane przez inwestora przedsięwzięcie może być realizowane na warunkach w niej określonych musi spełniać wymogi określone w art. 80 ust. 1 ustawy u.o.u.i.ś.
Stosownie do treści art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
Według wymagań określonych przez ustawodawcę organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach ma obowiązek wziąć pod uwagę m.in. ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Organ wydający decyzję środowiskową opiera więc swoje ustalenia i oceny w zakresie wyznaczonym w art. 62 ust. 1 ustawy właśnie na treści raportu. Raport jest najważniejszym dowodem w sprawie i jego racjonalność, logiczność, obiektywizm przedstawionej przez inwestora argumentacji powinien być poddany wnikliwej analizie organu wydającego decyzję, w szczególności pod kątem zawartości wyszczególnionej w art. 66 ustawy. Raport powinien uwzględniać wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Raport powinien być wszechstronnie przeanalizowany przez organ decyzyjny, a pojawienie się wątpliwości co do jego kompletności czy rzetelności ocen w nim przedstawionych zobowiązuje organ prowadzący postępowanie w pierwszej kolejności do uzupełnienia materiału dowodowego w celu rozważenia wszelkich niejasności w stanie faktycznym sprawy.
W ocenie sądu przedstawiony przez wnioskodawcę raport wraz z dokonanym uzupełnieniem spełnia wszystkie obowiązkowe wymogi określone w art. 66 ustawy, w związku z czym jest dokumentem wiarygodnym i mogącym stanowić podstawę oceny o zakresie i przewidywanych skutkach korzystania ze środowiska w wyniku realizacji planowanego przedsięwzięcia. Raport w szczególności zawiera rzetelny opis w zakresie rodzaju i przewidywanej ilości zanieczyszczeń wynikających z funkcjonowania przedsięwzięcia (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), opis analizowanych wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania (art. 66 ust. 1 pkt 5 ), określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko, a w szczególności na ludzi, rośliny, zwierzęta i powietrze (art. 66 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy), opis przewidywanych znaczących oddziaływań obejmujący pośrednie, skumulowane oddziaływania na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy), a także rzetelną analizę możliwych konfliktów społecznych (art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy).
W opracowanym raporcie wnioskodawca przedstawił do oceny oddziaływania na środowisko 3 warianty realizacji przedsięwzięcia (inaczej niż podał to organ odwoławczy), przy czym wariant nr 1 i wariant nr 2 zostały opisane w 3 wersjach (1A, 1 B i 1C oraz 2A, 2B i 2C). Wnioskodawca wskazał jako wariant preferowany, wariant 2C, zaś jako wariant alternatywny, wariant 1A. Organ odwoławczy nie dostrzegł, że w opracowanym raporcie nie opisano wprost wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Nie odniósł się zupełnie do tej ważnej dla oceny rzetelności raportu kwestii, a sporządzoną przez inwestora analizę wielokryterialną potraktował wyłącznie jako nieobowiązkowy element raportu.
W ocenie sądu mimo braku w raporcie stanowiska inwestora w zakresie wskazania wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, nie zachodzi przeszkoda uniemożliwiająca organowi dokonanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,
Treść art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy niewątpliwe zakłada konieczność przedstawienia, jak też uzasadnienie wyboru i określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, a także racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska.
Ustawodawca zakłada zatem wynikającą z istnienia potencjalnej możliwości przedstawienia różnych wariantów planowanej inwestycji, konieczność ich analizy przez inwestora i przedstawienia w taki sposób, by organ wydający środowisko dysponował materiałem do dokonania własnej analizy, który z tych wariantów jest możliwy do realizacji z punktu widzenia zagrożeń dla środowiska. Inwestor nie może więc z góry ograniczać możliwości analizy oddziaływań na środowisko wynikających z różnych wariantów planowanego przedsięwzięcia.
W ocenie sądu, choć analiza wielokryterialna nie stanowi obowiązkowego elementu raportu, to w tej sprawie jej opracowanie miało istotne znaczenie, a wyniki stanowią niewątpliwie element raportu, ponieważ zostały w nim zamieszczone. Ta szeroka analiza skutków realizacji przedsięwzięcia, w każdym z przedstawionych wariantów (w rzeczywistości 7 różniących się opcji), uwzględniająca szeroki wachlarz oddziaływań na środowisko (gruntowo - wodne, powietrze atmosferyczne, klimat akustyczny, gospodarkę odpadami, zdrowie ludzi, faunę i florę, krajobraz) pozwala uznać, że wnioskodawca spełnił wynikający z w.w przepisu wymóg przedstawienia wariantu najkorzystniejszego. Organ niewątpliwe na podstawie tak opracowanych danych dysponował możliwością oceny, który z wariantów będzie najkorzystniejszy dla środowiska przy uwzględnieniu bardzo szczegółowych kryteriów. Z analizy tej, biorąc pod uwagę tylko kryteria środowiskowe wynika, że za wariant najkorzystniejszy spośród przedstawionych, mogą być uznane wariant 2A lub wariant nr 4 (przy czym wariant nr 4 najkorzystniejszy w zakresie oddziaływania na wody powierzchniowe, środowisko gruntowo-wodne, faunę, jednocześnie jest wariantem najmniej korzystnym w zakresie oddziaływania na zdrowie ludzi ze względu na bliską odległość linii tramwajowej od budynków mieszkalnych). Opracowana analiza umożliwia równie drobiazgową ocenę przypuszczalnych skutków oddziaływania na czynniki środowiskowe dla wariantu inwestorskiego oraz racjonalnego wariantu alternatywnego. Należy podkreślić, że rzadko zdarza się, by organy prowadzące postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dysponowały tak dokładnym i odnoszącym się do wielu elementów środowiska opracowaniem przedstawiającym skalę różnic w oddziaływaniu.
Istotnym zarzutem skargi jest naruszenie przez organ odwoławczy art. 80 ust. 2 ustawy z uwagi na brak analizy zgodności planowanego zamierzenia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem strony skarżącej organ miał obowiązek sprawdzić zgodność lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z planem zagospodarowania, ponieważ na odcinku wzdłuż [...] nie jest przewidziana budowa drogi publicznej.
Zdaniem sądu zarzut ten nie jest zasadny. Organ odwoławczy co prawda w sposób niedostateczny odniósł się do tego zagadnienia w zaskarżonej decyzji, nawiązując tylko do stanowiska organu I instancji, to jednak zastosowanie art. 80 ust. 2 ustawy w przypadku planowanej inwestycji jest prawidłowe. Organ I instancji wyraził pogląd opierając się na opinii Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, że planowana budowa linii [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą stanowi budowę i przebudowę drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Sąd podziela to stanowisko w tej konkretnej sprawie, choć w innym stanie faktycznym nadanie takiego statusu linii [...] może nie być uzasadnione. Otóż zgodnie z art. 4 pkt 2 i art. 4 pkt 4 ustawy o drogach publicznych linia tramwajowa jest elementem drogi publicznej. W przedmiotowej sprawie planowany w wariancie inwestorskim przebieg linii tramwajowej zakłada, że będzie ona brać swój początek z istniejącej linii tramwajowej w Al. [...], gdzie torowisko stanowi element drogi publicznej, następnie zostanie poprowadzona wzdłuż [...] przez teren ogrodów działkowych, by w dalszym odcinku przebiegać w bezpośrednim otoczeniu pasa drogowego ulicy [...] i kończyć bieg na terenie [...]. Oznacza to, że tylko pewien element planowanej linii [...] nie spełniałby definicji drogi publicznej. Jednak linia ta od początku do jej końca stanowi nierozerwalną całość. Tak więc dla jej statusu, odpowiadającego statusowi drogi publicznej, decydujące znaczenie ma początkowy i końcowy przebieg, jak również to, że stanowi rozbudowę istniejącej sieci komunikacyjnej związanej z układem dróg publicznych. Budowa linii [...] nie obejmuje więc wyłącznie odcinka wzdłuż [...], który dotychczas nie stanowił części układu komunikacji. Dlatego też, jak najbardziej uzasadnione było zastosowanie art. 80 ust. 2 ustawy, a więc wyjątku od konieczności stwierdzania zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w całości podziela stanowisko organu I instancji dotyczące zgłoszonych w postępowaniu uwag i wyraził tożsame stanowisko co do pokrywających się z uwagami zarzutów zgłoszonych w odwołaniach. Wyraził przekonanie, że raport spełnia wymagania określone w przepisach ustawy, jest logiczny i spójny, a stawiane zarzuty nie zostały poparte żadnym materiałem dowodowym, który mógłby podważyć rzetelność informacji zawartych w opracowanym raporcie.
Tak więc nie zasługuje na uwzględnienie stawiany w skardze zarzut, że organ odwoławczy nie odniósł się do wielu stawianych przez poszczególne strony zarzutów i tym samym nie ustalił w sposób wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy stanu faktycznego. Niezrozumiały jest ogólnikowo sformułowany zarzut dotyczący nierównego traktowania stron postępowania. Należy wskazać, że tego rodzaju zarzut, który mógłby wiązać się z naruszeniem prawa do czynnego udziału w postępowaniu lub niewzięcia pod uwagę interesu strony, strona skarżąca mogłaby wywodzić wskazując na konkretne naruszenia dotyczące własnej sytuacji w postępowaniu. Tego rodzaju naruszenia nie zostały w skardze wskazane, stąd zarzut należało uznać za niezasadny.
Nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zamieszczenie w końcowej części uzasadnienia decyzji fragmentu dotyczącego nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzji organu I instancji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności w sentencji tej decyzji, dlatego też jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę fragment ten znalazł się w wyniku pomyłki w redagowaniu uzasadnienia. Organ odwoławczy nie rozstrzygał o prawidłowości nadania rygoru natychmiastowej wykonalności na skutek odwołań od decyzji organu I instancji. Dlatego też nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 8 k.p.a.
Odnosząc się do stanowiska uczestnika postępowania należy wyjaśnić, że na etapie postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia nie są istotne kwestie dotyczące tytułu prawnego do nieruchomości, ponieważ decyzja środowiskowa nie przyznaje żadnych praw do nieruchomości na których lokalizowana będzie planowana inwestycja.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.P.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło