IV SA/Wa 2445/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję W dniu [...] lipca 2015 r. K. H. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej jako: "Minister") z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1972 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w S., przy ul. [...], pow. S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, z nieruchomości o pow. [...] ha, stanowiącej współwłasność C. H., J. H. oraz I. H. i utrzymującej ją w mocy decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w W. z dnia [...] lutego 1973 r. Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...] września 1972 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. wydało decyzję, w której orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w S., przy ul. [...], pow. S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 z nieruchomości o pow. [...] ha, stanowiącej współwłasność C. H., J. H. oraz I. H. Od tej decyzji C. H., J. H. oraz I. H. wnieśli odwołanie. W dniu [...] lutego 1973 r., po rozpatrzeniu złożonego środka zaskarżenia, Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wywłaszczenia i zmieniła w części dotyczącej odszkodowania. J. H. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] września 1972 r., wskazując na szereg naruszeń przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości [(Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70, ze zm.) – zwanej dalej: "ustawą z 1958 r."], dotyczących samego wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania, uznając je za przejaw rażącego naruszenia prawa – art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2013, poz. 267, ze zm.) – dalej w skrócie: "K.p.a."]. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] września 1972 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w W. z dnia [...] lutego 1973 r. J. H., działający przez kuratora będącego jego synem – K. H., wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej pismem z dnia [...] lutego 2013 r. zawiadomił strony o toczącym się w tej sprawie postępowaniu, a postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. zawiesił je w związku ze śmiercią w dniu [...] lipca 2013 r. J. H., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 101 K.p.a. J. H., K. H. i T. H. w piśmie z [...] sierpnia 2013 r., do którego załączyli odpis skrócony aktu zgonu J. H., oświadczyli że podtrzymują wszystkie złożone przez zmarłego, jego kuratora i pełnomocników wnioski. Z kolei do pisma z dnia [...] marca 2014 r. K. H. załączył prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w K., [...] Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w S., o stwierdzeniu nabycia spadku po J. H. Minister Infrastruktury i Rozwoju, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., podjął zawieszone postępowanie o stwierdzenie nieważności ww aktów. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. – skierowaną do J. H. reprezentowanego przez kuratora K. H. - utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru wskazał m. in. na wyjątkowy charakter nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej oraz na konieczność oceny wystąpienia przesłanek rażącego naruszenia prawa. Zauważył, że dysponował ograniczonym materiałem dowodowym, ale mimo braku dostępu do wszystkich akt, istotnych w niniejszej sprawie, mógł on dokonać oceny postępowania organu, a sama niemożność odszukania przez organ nadzorczy danego dokumentu nie oznacza, że taki dokument nie powstał czy też, że nie istniał w obrocie prawnym. Minister podkreślił, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z 1958 r., zatem w aspekcie zgodności z jej przepisami oceniał decyzje kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym. Organ nadzoru zbadał wystąpienie przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia, uregulowanych w ustawie z 1958 r. i ocenił, że wywłaszczenie było zgodne z art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. Podtrzymał również argumentację organu wyrażoną w decyzji z [...] grudnia 2012 r., a odnoszącą się do przeprowadzonej procedury przymusowego wywłaszczenia oraz kwestii odszkodowania lub dostarczenia nieruchomości zamiennej, w tej ostatniej wskazując na uznaniowy charakter decyzji właściwego organu. Dalej Minister odniósł się także do materiału dowodowego stwierdzając, że data [...] stycznia 1972 r. wymieniona w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej jest omyłką pisarską, gdyż rozprawa nie mogła odbyć się przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie ([...] lutego 1972 r.) ani jego uzupełnieniem ([...] marca 1972 r.). Minister Infrastruktury i Rozwoju uznał również, że organ wywłaszczeniowy zastosował w sprawie właściwe przepisy prawne. Przyjął argumentację organu z decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., dotyczącą niemożności oceny momentu zmiany kwalifikacji strefy ekonomicznej gruntu i jej prawidłowości. Organ wskazał na fakt, iż zmiana ta była korzystna dla strony, a uzasadnienie decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w W. z dnia [...] lutego 1973 r. wskazuje na prawidłowe ustalenie odszkodowania i zgodne z ustawą z 1958 r., wobec czego należało uznać, że nie ma podstaw do twierdzenia, iż podczas ustalania odszkodowania doszło do naruszeń przepisów ww ustawy. Brak jest podstaw do kwestionowania ustalenia wartości odtworzenia i zużycia znajdujących się na wywłaszczanej nieruchomości budynków i urządzeń, a organ wywłaszczeniowy orzekł również o odszkodowaniu za nasadzenia i określił jego wysokość. Ostatecznie Minister stwierdził, iż nie ma podstaw do uznania, że decyzje z dnia [...] lutego 1973 r. i z dnia [...] września 1972 r. rażąco naruszają prawo czy spełniają inne przesłanki dające podstawy do stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 K.p.a. oraz uznał rozstrzygnięcie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. za poprawne. K. H. w skardze na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. zarzucił organowi: 1) naruszenie art. 10 K.p.a przez niezawiadomienie m. in. T. H. i J. H. o możliwości uzupełnienia zebranego materiału i wypowiedzenia się w sprawie; 2) naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. przez pominięcie uzupełnienia wniosku z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz zignorowanie wniosku o przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych; 3) sprzeczną z materiałem dowodowym ocenę daty rozprawy administracyjnej; 4) pominięcie większości zarzutów skarżącego; 5) błędne ustalenia co do rażącego naruszenia norm ustawy z 1958 r. w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1060/14 (sprawa ze skargi J. H., K. H. i T. H. dot. decyzji wywłaszczeniowej innej nieruchomości J. H.). Minister Infrastruktury i Rozwoju – w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. Wskazał na fakt, że ciężar dowodu, iż T. H. oraz J. H., w wyniku uchybienia organu, nie mogli dokonać konkretnych czynności spoczywa na skarżącym. Minister wskazał również, że wszystkie dowody w sprawie zostały poddane ocenie (także te zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r.), a inne zarzuty skarżącego odnoszą się do okoliczności znanych wcześniej organowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę, choć z przyczyny nie wskazanej w skardze. W konsekwencji uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] czerwca 2015 r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Z akt administracyjnych kontrolowanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawy wynika, że J. H. - wnioskodawca postępowania nieważnościowego, a następnie postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy (wpływ wniosku do organu [...] stycznia 2013 r.), zmarł [...] lipca 2013 r. Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] czerwca 2015 r. została skierowana do J. H., czyli osoby zmarłej. Zaś wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Status strony przysługujący osobie fizycznej wygasł bowiem z chwilą jej śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można prowadzić postępowania i wydawać aktów administracyjnych do niej skierowanych. Z powyższego wynika, że w sprawie bez wątpienia doszło do wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej, niemniej z racji tego, że w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] grudnia 2012 r. brali udział spadkobiercy zmarłego wnioskodawcy (tj. J. H., K. H. i T. H.), Sąd poprzestał na zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. i wyeliminował zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego przez jej uchylenie. Organ nadzoru, ponownie rozpoznając sprawę, będzie miał na względzie powyższe oraz stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad tego postępowania wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. W tym oznacza to, że organ na każdym etapie postępowania administracyjnego powinien w sposób prawidłowy określić aktualny krąg stron postępowania mających interes prawny w postępowaniu i do tak ustalonego kręgu kierować dany akt administracyjny. Wypełniać względem stron postępowania obowiązek określony w art. 61 § 4 i art. 10 § 1 K.p.a. Uwagi te są zasadne nie tylko z racji wykazanego uchybienia, ale i powzięcia w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego wiadomości o śmierci dwóch uczestniczek postępowania na prawach strony, tj. K. M. (zmarłej [...] kwietnia 2013 r.) i M. K. (zmarłej [...] maja 2015 r.), których następcom prawnym organ winien zapewnić czynny udział w postępowaniu administracyjnym. W zaistniałym stanie rzeczy Sąd nie mógł dokonać kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej merytorycznej zasadności i treści skargi. Niemniej na Ministrze spocznie i obowiązek ustosunkowania się do twierdzeń skarżącego, jeżeli skorzysta on z możliwości ich przedstawienia na etapie rozpoznawania przez organ nadzoru wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec powyższego Sąd – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.