IV SA/Wa 2448/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.), Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej J. N. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 2448/07 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia (...) października 2007 roku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania J. N. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia (...) grudnia 2004 roku stwierdzającą, iż decyzja Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 roku o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej, została wydana z naruszeniem prawa i wskazującą, że nie można stwierdzić nieważności tej decyzji, gdyż od dnia jej doręczenia upłynęło ponad dziesięć lat. Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił, iż Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. "zaświadczeniem,, z dnia (...) grudnia 1957 roku postanowiło uznać, że nieruchomość ziemska objęta Iwh (...) gm. kat. S. składająca się z działki budowlanej 1. kat. (...) o pow. 0,0525 z dniem 13 września 1944 roku przeszła na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej. Orzeczenie powyższe zostało utrzymane w mocy przez Ministra Rolnictwa orzeczeniem z dnia (...) listopada 1958 roku. Kwestionowane przez skarżącą orzeczenie Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 roku ponownie przejmowało na własność Państwa przedmiotową parcelę. W ocenie organu orzeczenie z dnia (...) kwietnia 1959 roku orzeka co do istoty sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją administracyjną, przy jednoczesnym braku uchylenia pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów. Doszło, więc do naruszenia powagi rzeczy osądzonej, tym samym orzeczenie z dnia (...) kwietnia 1959 roku dotknięte jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa a z powodu upływu czasu zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 2 kpa. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. N., zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 15 kpa i art. 127 § 1 kpa oraz art. 138 § 1 i § 2 kpa, art. 7 kpa, 77 § 1 kpa, art. 11 kpa, art. 107 § 1 i § 3 kpa, art. 156 § 1 pkt 2 i 3 i § 2 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie lub niezastosowanie a także zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie przepisu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej ( Dz. U. nr 17, poz. 71 ze zm.). W obszernym uzasadnieniu skargi wskazała m.in., iż organ nie rozważył w ogóle kwestii rażącego naruszenia prawa, na której to przesłance oparty był wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, nie odniósł się także do większości istotnych okoliczności i argumentów podnoszonych przez stronę. Kwestia powagi rzeczy osądzonej ma charakter uboczny i nie jest związana z podstawową wadą decyzji. Przesłanki stwierdzenia nieważności winny być rozpatrywane niezależnie od siebie. Zdaniem skarżącej zaświadczenie z dnia (...) grudnia 1957 roku wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nie jest decyzją administracyjną a nawet gdyby uznać, że jednak jest, to sprawie nie zachodzi tożsamość wymagana przy stwierdzeniu powagi rzeczy osądzonej. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa a zatem nie może rozpatrzyć sprawy, co do jej istoty tak jak w postępowaniu odwoławczym. Działanie organu w tym trybie zasadniczo różni się od postępowania zwykłego albowiem obowiązkiem organu jest wyłącznie ocena kwestii ściśle prawnych-ustalenie czy kwestionowana decyzja dotknięta jest którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, przy czym taka ocena dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji a organ dokonujący nadzoru nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie prawa materialnego, które zaważyło na treści decyzji a katalog wad skutkujących nieważnością jest enumeratywnie wyliczony, odwoływanie się do innych, niewymienionych w art. 156 § 1 kpa przesłanek jest niedopuszczalne. Tak, więc, przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są związane z postępowaniem, w którym wydano decyzję, lecz wynikają z samej decyzji. Rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze gdyż prowadzi ono w konkretnej sprawie do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych a jego cechą jest to, iż treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Tak, więc orzekając w sprawie nieważności organ obowiązany jest z jednej strony mieć na względzie zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, z drugiej zaś wagę zarzutów odnoszących się do legalności wydanej decyzji. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 roku, biorąc pod uwagę treść wniosku, organ miał obowiązek zbadać w szczególności czy nie zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Tymczasem rozstrzygając w sprawie organ nadzoru ograniczył się do akceptacji decyzji organu pierwszej instancji bez analizy wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i ustosunkowania się do zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu. Zabrakło także jakiegokolwiek odniesienia się w skonkretyzowany sposób do zgromadzonego w sprawie materiału, podczas gdy organ winien szczegółowo odnieść się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów i wskazać, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej a które takiego waloru nie posiadają. Dopiero konfrontacja ustalonych w sprawie faktów znaczących dla wyniku sprawy, z właściwie wykładanymi przepisami prawa zastosowanymi w postępowaniu zwykłym pozwalają ocenić czy dane rozstrzygnięcie miało oparcie w prawie, bądź też czy przy jego wydaniu nie naruszono w sposób rażący prawa a także ustosunkować się w tym kontekście do zarzutów skarżącej. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega, bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem ich wzajemnych relacji, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych stwarzających podstawy do wyrażenia stanowiska nieprzekraczającego granic swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 kpa. Wynik tak przeprowadzonej analizy, łącznie z oceną zebranych dowodów organ winien przedstawić w uzasadnieniu swojej decyzji. Wprawdzie rola organu w postępowaniu nieważnościowym polega wyłącznie na weryfikacji decyzji zapadłych w postępowaniu zwykłym pod kątem kwalifikowanych wadliwości, jednakże nie zwalnia to organu z przestrzegania uniwersalnych wymogów procedury administracyjnej. W świetle powyższego należy uznać, za trafne stanowisko skarżącej, iż zaskarżona decyzja narusza art. 7, 77, 80, 107 kpa. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska skarżącej, iż rozstrzygnięcie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia (...) grudnia 1957 roku nie jest decyzją administracyjną. W tym zakresie należy wskazać na bogate orzecznictwo sądu administracyjnego (przykładowo wyrok WSA z dnia 19 czerwca 2006 roku sygn. akt IV S.A./Wa 67/06 LEX 219333 czy też wyrok WSA z dnia 11 stycznia 2006 roku sygn. akt IV S.A./Wa 1656/05 LEX 196471). Analiza przedstawionego przez skarżącą orzecznictwa Sądu Najwyższego wskazuje jednoznacznie, iż myli ona zaświadczenie będące podstawą do wpisu Skarbu Państwa do ksiąg hipotecznych (gruntowych) jako właściciela danej nieruchomości z orzeczeniem stwierdzającym, iż nieruchomość ta przechodzi na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż rozstrzygnięcie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia (...) grudnia 1957 roku, zatytułowane " zaświadczenie " jest tym ostatnim. Przechodząc do kwestii tożsamości kwestionowanego przez skarżącą orzeczenia Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 roku z orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia (...) grudnia 1957 roku przede wszystkim wskazać należy, iż tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna, istnieje wtedy, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym ( wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r. sygn. III S.A. 6434/97). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie tak rozumiana tożsamość nie zachodzi. Nie ulega, bowiem wątpliwości, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia (...) grudnia 1957 roku została wydana na podstawie § 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej i jest decyzją deklaratoryjną gdyż stwierdza jedynie przejęcie danej nieruchomości na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej. Natomiast orzeczenie Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia (...) kwietnia 1959 roku zostało wydane na podstawie art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego i ma charakter konstytutywny albowiem z chwilą uzyskania przymiotu ostateczności przenosi własność nieruchomości Z powyższego wynika, iż wymienione decyzje nie dotyczą tego samego stanu prawnego. Reasumując, nie jest uzasadnione twierdzenie organu o zaistnieniu przesłanki określonej w art. 156 § 1 pakt. 3 kpa. W świetle powyższych wywodów należy uznać, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów procesowych mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i jako wadliwe winno być wyeliminowane z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy rozważy wskazane wyżej okoliczności i weźmie pod uwagę wytyczne przedstawione przez Sąd. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.