IV SA/Wa 245/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie asesor WSA Jakub Linkowski, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2005 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia pod względem ochrony konserwatorskiej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. - oddala skargę - Zaskarżonym do Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...].01.2005r. Minister Kultury utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Ochrony Zabytków w K. z dnia [...].07.2004 r., który nie uzgodnił przedłożonego mu projektu decyzji o warunkach zabudowy dla stacji gazu płynnego wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem na działce o nr ew. [...], położonej przy ul. [...] w K.. W projekcie tej decyzji zaznaczono, że w obrębie terenu nią objętego występuje obiekt stanowiący dobra kultury - spichlerz z XVIII-XIX w., stanowiący obecnie magazyn zbożowy. Z tego względu uznano za konieczne zaopiniowanie projektu inwestycji przez organ konserwatorski. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia [...] Wojewódzki Konserwator Ochrony Zabytków w K. zaznaczył, że działka ta znajduje się na obszarze dawnego zespołu dworskiego z podwórzami gospodarczymi, parkiem i sadem, wpisanego do rejestru zabytków stosowną decyzją. Podkreślił, że o wartości zabytkowej układu zespołu stanowi pozostałość kompozycji i wskazał, że z zabytkowej substancji pozostała tylko wozownia, rządówka, spichlerz, barokowy park i ruiny dworu. Nadmienił także, iż Urząd Gminy w K. zlecił opracowanie rewaloryzacji parku z przeznaczeniem terenu na funkcję wypoczynkowo-spacerową i sportową. Zdaniem organu konserwatorskiego analiza terenu przeprowadzona przed przygotowaniem opiniowanej inwestycji jest niewystarczająca, bowiem brak jest rozważenia kontynuacji funkcji, bowiem przedmiotowy teren stanowi zabytkowy park, w którym sam spichlerz pełni rolę budynku magazynowego, obiektu integralnie związanego z założeniem dworskim. Zatem, zdaniem organu budowa stacji gazu płynnego jest funkcją zbyt odmienną od istniejącej na tym obszarze. Z tego względu, mając na uwadze zapisy ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stwierdził, iż w jego ocenie realizacja tej inwestycji naruszy wartość zabytkową tego terenu w odniesieniu do przedmiotu ochrony zabytku. W zażaleniu inwestor podkreślił, iż spichlerz nabył w zdewastowanym stanie i wymaga on ogromnych nakładów pieniężnych. Z tego względu zadeklarował chęć przeznaczania środków uzyskiwanych z prowadzonej stacji na ratowanie tego budynku. Jednocześnie podkreślił, że sama stacja to kawałek utwardzonego placu, dwa zbiorniki i dystrybutor. Jednocześnie zauważył, że na obszarze całego kompleksu dworskiego w latach 2000-2003 wznoszone były domy mieszkalne. Rozpoznając wniesione zażalenie Minister Kultury podkreślił, że zabytkowy zespół dworsko-parkowy w K. wpisany został do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...]05.1971 r. Nadmienił, iż ocena organów konserwatorskich sprowadza się do zbadania zgodności projektu decyzji z przepisami ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z tego względu wskazał, że jest to założenie z XVIII w. o regularnym układzie kompozycyjnym, z czytelnymi śladami wcześniejszych obwarowań w typie holenderskim wokół nieistniejącego dziś dworu. Zapleczem gospodarczym niezbędnym do funkcjonowania dworu był folwark z zabudowaniami i podwórzami gospodarczymi, usytuowany na zachód od dworu. Dwór z parkiem i folwarkiem tworzył nierozerwalną całość funkcjonalno-przestrzenną, założoną na wspólnej osi kompozycyjnej przebiegającej w kierunku pn.-pd. przez środek założenia. W ocenie organu konserwatorskiego mimo, iż dwór popadł w ruinę, a barokowy park pozostaje w stanie zaniedbania to zespół jako całość zachował wysoką wartość historyczną, naukową i artystyczną. O wartości zabytkowej stanowi pozostałość kompozycji założenia. Z dawnych zabudowań do chwili obecnej zachowała się wozownia, rządówka, spichlerz, barokowy park i ruiny dworu. Minister Kultury podkreślił, że to założenie architektoniczne w K. wzmiankowane jest w licznych opracowaniach naukowych z zakresu historii sztuki polskiej, jako cenny przykład założenia dworsko-parkowego z XVIII w. o regularnym układzie. Jednocześnie wskazał, że jednym z nielicznych, pozostałych zabudowań folwarcznych jest spichlerz, usytuowany na działce nr [...], na której projektowana jest stacja gazu płynnego. Powołując się na art. 4 ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami spoczywa obowiązek podejmowania działań, które zapobiegną zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytku, a jednym z podstawowych zagrożeń, które go mogą spowodować jest wadliwa gospodarka i nadmierna intensywność użytkowania. Zdaniem Ministra Kultury wprowadzenie nowych elementów programu użytkowego, sprzecznych z programem użytkowym historycznym jest zawsze niekorzystne dla zabytku. Stanowi ono formę niewłaściwego zagospodarowania zabytku, prowadzącą zazwyczaj do jego degradacji. Wprowadzenie tego rozwiązania użytkowego, jak i innych prowadzi zazwyczaj do instalacji nowych urządzeń, wyposażenia, nowych rozwiązań drogowych itd. Z tego względu uznał, że budowa stacji gazu płynnego wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem na terenie zabytkowego zespołu dworsko-parkowego w K. jest sprzeczna z podstawowymi zasadami ochrony takich zespołów i z tego względu niedopuszczalna ze stanowiska konserwatorskiego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.D. zakwestionował twierdzenie organów, że jego działka zabudowana spichlerzem stanowi część zabytkowego założenia wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...].05.1971 r., ponieważ decyzja ta nie określiła numerów działek oraz granic zespołu i parku w K.. Podobnie jego zdaniem decyzja uzupełniająca z dnia [...].09.1995 r. nie wymieniła działki nr [...], a jedynie działkę [...]. Na rozprawie dodatkowo zaznaczył, że w jego przekonaniu spichlerz znajdujący się na nabytej przez niego w drodze przetargu działce, na której chce zrealizować planowaną zabudowę, nie ma charakteru zabytkowego. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo podkreślił, iż budowa stacji gazu płynnego miała być realizowana w zachodniej części zespołu dworsko-parkowego K. na działce o nr ew. [...], a na jej właścicielu, w myśl art. 5 ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami spoczywa obowiązek sprawowania nad nim opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie może zostać uwzględniona. Uprawnienie organu konserwatorskiego do uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie stacji gazu płynnego wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w K., wynikało z faktu wpisania terenu przewidzianego pod zamierzone przedsięwzięcie do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...].05.1971 r., następnie uzupełnioną decyzją tego organu z dnia [...].09.1995 r. Nie można podzielić przekonania skarżącego, że działka zakupiona przez niego w drodze przetargu od Gminy nie została wpisana do rejestru zabytków, jako zabudowana spichlerzem, stanowiącym jedno z nielicznych zachowanych zabudowań pozostałych z całej kompozycji założenia dworsko-parkowego w K. Zespół ten jakkolwiek zniszczony i zaniedbany nadal, jak nadmienił Minister, przedstawia wartość zabytkową z racji pozostałości kompozycji założenia i jest wzmiankowany w licznych opracowaniach naukowych z zakresu historii sztuki polskiej, jako cenny przykład założenia dworsko-parkowego z XVIII w. o regularnym układzie. Wprawdzie decyzja uzupełniająca w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków w sentencji podaje, iż chodzi o działkę o nr ew. [...], jednakże już w uzasadnieniu zaznaczono, że w skład parku wchodzi teren podwórza gospodarczego z dawnym spichlerzem i zapis ten nie może budzić żadnych wątpliwości, zwłaszcza zważywszy, iż spichlerz ten stanowi jedno z nielicznych zabytkowych zabudowań całego założenia. Uzgodnienia dokonywane przez organy konserwatorskie w trybie art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym mają charakter uznania administracyjnego. Stanowisko organu konserwatorskiego w niniejszej sprawie mieściło się w granicach uznania administracyjnego i nie miało charakteru działania arbitralnego, czy dowolnego. Minister rozpoznając wniesione zażalenie dokonał w ocenie Sądu wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz sporządził przekonujące i logiczne uzasadnienie , spełniające wymogi z art. 107 § 3 Kpa. Na marginesie można jedynie zauważyć, iż [...] Wojewódzki Konserwator Ochrony Zabytków w K. w postanowieniu z dnia [...].07.2004 r. odmawiając uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzonego przedsięwzięcia bezpodstawnie dokonał jego oceny także pod względem jej zgodności z zapisami art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wykraczając niejako poza swoje uprawnienia. Jednakże zważywszy, iż jednocześnie dokonał jej oceny z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej, wynikające z przepisów ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W ocenie Sądu to uchybienie nie miało istotnego wpływu na wydane rozstrzygnięcie, zwłaszcza, iż organ odwoławczy rozbudował i uzupełnił to stanowisko [...] Wojewódzkiego Konserwatora Ochrony Zabytków w K., w oparciu o przesłanki wynikające z przepisów ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.