IV SA/Wa 2458/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi małoletniego R. O. reprezentowanego przez kuratora M. G. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia ochrony uzupełniającej w Rzeczypospolitej Polskiej -oddala skargę- Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców znak: [...] z [...] września 2014 r. (dalej: organ II instancji, Rada) wydana na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 52 i art. 89p ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm., dalej: u.u.c.o.) oraz art. 62 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania małoletniego R.O. (dalej: skarżący, strona skarżąca) od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: organ I instancji) nr [...] z [...] lipca 2014 r. W decyzji z [...] września 2014 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Stan sprawy przestawiał się następująco: Małoletniemu R.O., obywatelowi [...], Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w decyzji nr [...] z [...] października 2009 r. odmówił nadania statusu uchodźcy w Rzeczpospolitej Polskiej (dalej: RP) i udzielił mu ochrony uzupełniającej. Postępowanie zostało wszczęte na podstawie wniosku o nadanie statusu uchodźcy, który złożyła matka ww. A.O.. Zarówno matka skarżącego, jak i jego ojciec, R. O., korzystali na terytorium RP z ochrony uzupełniającej. Małoletniemu R. O. udzielono ochrony uzupełniającej w związku z zasadą jedności rodziny i poszanowania prawa do życia rodzinnego. Skarżący nie spełniał żadnych innych samoistnych przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej, ani też do udzielenia innych form ochrony międzynarodowej na terytorium RP. W związku z powzięciem przez organ I instancji informacji, że rodzice skarżącego, tj. A.O. i R. O. przebywali w kraju pochodzenia, tj. w [...], wobec ww. cudzoziemców wszczęto z urzędu postępowania w sprawie pozbawienia ich ochrony uzupełniającej w Rzeczpospolitej Polskiej. Organ I instancji w decyzji nr [...] z [...] marca 2014 r. postanowił o pozbawieniu A.O. ochrony uzupełniającej w RP. Równocześnie organ I instancji w decyzji nr [...] z [...] marca 2014 r. postanowił o pozbawieniu ochrony uzupełniającej w RP R. O.. W związku z ww. decyzjami organ I instancji wszczął również postępowania o pozbawieniu ochrony uzupełniającej małoletnich dzieci ww., tj. R.O. i jego brata, I. O.. W postanowieniu z [...] maja 2014 r. Sąd Rejonowy [...] w [...]. Wydział Rodzinny i Nieletnich na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o ustanowienie kuratora dla nieobecnego małoletniego R. O. ustanowił dla ww. obywatela [...], kuratora w osobie adw. A.H., celem reprezentowania interesów nieobecnego małoletniego w prowadzonym w Urzędzie do Spraw Cudzoziemców w W. postępowaniu w sprawie o pozbawienie ochrony uzupełniającej na terytorium RP. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w toku przedsiębranych przez organ czynności ustalono, że R.O. i I. O .wraz z rodzicami przebywają od 2011 r. poza granicami Polski i najprawdopodobniej obecnie zamieszkują w kraju swojego pochodzenia, co implikuje po stronie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców konieczność wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie pozbawienia ich ochrony uzupełniającej na terytorium RP. W dniu [...] lipca 2014 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o pozbawieniu małoletniego R.O. ochrony uzupełniającej i o wyznaczeniu terminu utraty ochrony na dzień, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Od tej decyzji odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców złożyła A.H., sądowo ustanowiony kurator zastępujący małoletniego cudzoziemca R.O.. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji wydał decyzję z [...] września 2014 r., w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Rada wskazała, że organ I instancji wydając decyzję o pozbawieniu skarżącego ochrony uzupełniającej i wyznaczeniu terminu utraty ochrony na dzień, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, kierował się zasadą jedności rodziny. W ocenie organu II instancji, rodzice małoletniego cudzoziemca - jak zostało to ustalone w odrębnych postępowaniach i nie może być kwestionowane w niniejszym postępowaniu - przebywali w kraju pochodzenia i w związku z tym spełniona została przesłanka do pozbawienia ich ochrony uzupełniającej zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 u.u.c.o. W związku z powyższym, oraz uwzględniając okoliczność, że małoletni cudzoziemiec R.O. nie spełniał żadnych samoistnych przesłanek do nadania mu którejkolwiek z form ochrony międzynarodowej cudzoziemców na terytorium RP, organ II instancji uznał, że ww. przesłanka pozbawienia ochrony uzupełniającej nie znajduje także zastosowania do niego samego, co pozostaje w zgodzie z zasadą jedności rodziny. Rada podniosła, że ojciec małoletniego, R.O., nie odwołał się od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2014 r. o pozbawieniu go ochrony uzupełniającej. Natomiast matka małoletniego cudzoziemca, A.O., złożyła odwołanie od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2014 r., w wyniku, którego Rada do Spraw Uchodźców po ponownym rozpatrzeniu sprawy w decyzji z [...] lipca 2014 r. utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy. W konsekwencji decyzje o pozbawieniu ochrony uzupełniającej rodziców małoletniego cudzoziemca stały się ostateczne w administracyjnym toku instancji. Organ odwoławczy uznał, że powyższe rozstrzygnięcie jest zasadne także w kontekście aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia, tj. w [...]. Rada do Spraw Uchodźców wskazał, że w samej [...] nastąpiła w ostatnich kilku latach poprawa sytuacji w zakresie przestrzegania praw człowieka, choć nadal pozostaje ona jednak generalnie wysoce zła. Organ II instancji powołał się na opinię Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] września 2013 r. ([...]), według której ogólna sytuacja bezpieczeństwa w [...] jest zła, ale następuje pewna stabilizacja. W cytowanym opracowaniu powołano dane udostępniane przez Centrum Praw Człowieka "Memoriał". W skardze strona skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: a. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 22 ust. 1 pkt 1 u.u.c.o. polegające na pozbawieniu skarżącego ochrony uzupełniającej pomimo braku ku temu przesłanek; b. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego w sprawie. Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie do co istoty sprawy przez objęcie skarżącego ochroną uzupełniającą ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora wyznaczonego dla małoletniego skarżącego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w aktach przedmiotowej brak jest dowodów na to, że rodzice małoletniego opuścili kraj i przebywają w kraju pochodzenia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazuje lakonicznie, że powzięto informację o aktualnym pobycie rodziców małoletniego w kraju pochodzenia. Zdaniem skarżącego, nie jest wiadome skąd organ ma taką wiedzę. Organ nie sprostał obowiązkom nałożonym na niego na mocy przepisów art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a, które stanowią, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a organy administracji publicznej powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Analiza treści uzasadnienia przedmiotowej decyzji nie tylko nie pozwala na identyfikację pochodzenia informacji o rzekomym wyjeździe rodziców małoletniego, jak również weryfikację przyjętej hipotezy na podstawie materiału zgromadzonego w toku postępowania. W ocenie skarżącego, organ pominął fakt, że decyzja organu I instancji z [...] lipca 2014 r. pozbawiająca skarżącego ochrony uzupełniającej została wydana przed tym, jak decyzja pozbawiająca takiej ochrony wydana w stosunku do matki skarżącego stała się ostateczna. Matka skarżącego zaskarżyła bowiem wydaną w stosunku do niej decyzję. Według skarżącego, twierdzenie organu, że przedmiotowa sprawa rozpatrzona została w oparciu o zasadę jedności rodziny nie jest prawidłowe. Złożone przez matkę odwołanie wcale nie musiało skutkować uchyleniem decyzji wydanej w stosunku do niej, co byłoby skuteczne także względem dziecka. Organ swoją decyzją utrzymał w mocy decyzję, która w ocenie skarżącego została wydana przedwcześnie. Fakt uprawomocnienia się decyzji pozbawiającej ochrony ojca dziecka nie przesądza o zasadności pozbawienia ochrony małoletniego, zwłaszcza wobec tego, że w dacie wydawania przez organ I instancji decyzji o pozbawieniu skarżącego ochrony uzupełniającej, odwołanie złożone przez jednego z jego rodziców nie było jeszcze rozpatrzone. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1) lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] września 2014 r., w której utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że skarżący uzyskał ochronę uzupełniającą na podstawie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2009 r. ([...]) po zakończeniu postępowania uchodźczego z wniosku złożonego w jego imieniu przez jego matkę A.O. [...] sierpnia 2009 r. Małoletni R.O. samodzielnie nie spełniał warunków do uzyskania ochrony międzynarodowej. Skarżący z ochrony udzielonej jego matce oraz również ojcu, skorzystał zgodnie z zasadą jedności rodziny. W stosunku do skarżącego jako małoletniego ma zastosowanie zasada jedności rodziny. Ochrony na terytorium Polski skarżącemu udzielono na podstawie ww. zasady, ze względu na status prawny jego rodziców. W literaturze podkreśla się znaczenie stosowania w prawie uchodźczym zasady jedności rodziny. Zasad ta nie wynika z postanowień Konwencji genewskiej, ale jej realizację zalecono w Akcie Końcowym Konferencji Pełnomocników ONZ nt. Statusu uchodźców i bezpaństwowców, która przyjęła Konwencję z 1951 r. (publikowana w załączniku do Podręcznika UNHCR- Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy, Genewa 1992). O zasadzie tej mowa jest w Podręczniku UNHCR (§ 181-188), w którym stwierdza się, że jeśli głowa rodziny spełnia kryteria definicji uchodźcy, osoby znajdujące się pod jej opieką zazwyczaj otrzymują status uchodźcy zgodnie z zasadą jedności rodziny (§ 184). Minimalny zakres ochrony na podstawie zasady jedności rodziny obejmuje małżonka i niepełnoletnie dzieci (§ 185). Podręcznik wymaga także indywidualnego stosowania klauzuli wyłączającej wobec podopiecznego (§ 188) oraz przyjmuje, że rozwód, separacja lub śmierć nie powodują utraty statusu uchodźcy, przyznanego na podstawie zasady jedności rodziny, chyba, że występują przesłanki klauzuli ustania albo utrzymanie statusu uchodźcy byłoby wbrew woli osób zainteresowanych (§ 187, zob. J. Chlebny, Postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, Warszawa 2011, s. 202). Zgodnie z informacją uzyskaną przez Radę od organu I instancji rodzina O. opuściła terytorium RP i jej aktualny adres zamieszkania nie jest organom administracji znany. Pozbawienie skarżącego ochrony uzupełniającej było zatem w niniejszej sprawie następstwem pozbawienia ochrony uzupełniającej jego rodziców. Wskazać należy, że [...] marca 2014 r. organ I instancji wydał decyzję o pozbawieniu ochrony uzupełniającej A.O. (matki skarżącego). W dniu [...] lipca 2014 r. A. O. odwołała się od tej decyzji. Rada do Spraw Uchodźców w decyzji z [...] lipca 2014 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Ojciec skarżącego – R.O. pozbawiony został ochrony uzupełniającej na podstawie decyzji organu I instancji z [...] marca 2014 r. i od tej decyzji nie wniósł odwołania. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie uwzględniając zasadę jedności rodziny, wystąpiły przesłanki do podjęcia postępowania o pozbawienie ochrony uzupełniającej małoletniego R.O., które zakończyło się ostateczną decyzją o pozbawieniu go ochrony uzupełniającej na terytorium RP. Odnosząc się do zarzutu skargi, że w aktach przedmiotowej sprawy brak jest dowodów na to, że rodzice małoletniego opuścili kraj i przebywają w kraju pochodzenia, należy wskazać, że organ administracji publicznej jest obowiązany na podstawie art. 80 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organ wydając decyzję w postępowaniu o pozbawieniu ochrony uzupełniającej skarżącego odwołał się do okoliczności znanych organowi z urzędu. Wydanie decyzji z [...] lipca 2014 r. przez organ I instancji pozbawiającej skarżącego ochrony uzupełniającej przed tym, jak decyzja pozbawiająca takiej ochrony wydana w stosunku do matki skarżącego stała się ostateczna nie stanowiło nieprawidłowości, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie o pozbawieniu ochrony uzupełniającej skarżącego. Należy wskazać, że matka skarżącego odwołała się od decyzji organu I instancji z [...] lipca 2014 r. o pozbawieniu ochrony uzupełniającej w dniu [...] lipca 2014 r. Organ II instancji po rozpatrzeniu tego odwołania w decyzji z [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego wskazać należy, że Sąd nie znalazł podstaw, aby zarzucić postępowaniu wyjaśniającemu prowadzonemu przez organy administracyjne nieprawidłowości, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania, stąd zarzuty skargi naruszenia art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Organ II instancji w przedmiotowej sprawie nie ograniczył się do kontroli decyzji organu I instancji, i ponownie rozpatrzył sprawę zgodnie z zasadą dwuinstancyjności. Uczynił to zgodnie z materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania przed organem I instancji, oraz uzupełnionym w trakcie postępowania odwoławczego. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organy obu instancji, a zgromadzony materiał dowodowy uznał zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą swobodnej oceny dowodów - za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wskazać należy, że kurator skarżącego miał w toku całego postępowania możliwość wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów, oraz mógł wnosić odpowiednie żądania, o czym został powiadomiony zgodnie z art. 10 k.p.a. W ocenie Sadu, podjęte przez organy obu instancji rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji były oparte na prawidłowych ustaleniach stanu faktycznego i odpowiednio zastosowanych przepisach zarówno prawa materialnego, jak też procesowego. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. znalazły jednoznaczny wyraz w jej uzasadnieniu, co pozostaje w zgodzie z obowiązkami organu wymienionymi w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.