IV SA/Wa 246/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. E. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i wydalenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu 8 sierpnia 2012 r. E. E., obywatel [...], urodzony w dniu [...] czerwca 1984 r., złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Ubiegając się o ochronę podał, że jako [...] był w kraju pochodzenia prześladowany przez [...], skupionych w organizacji [...]. Miał być również poddawany przemocy fizycznej i psychicznej przez to ugrupowanie. Szef Urzędu do Spraw Uchodźców, rozpoznając powyższy wniosek, decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] odmówił nadania statusu uchodźcy oraz odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Decyzja ta doręczona została skarżącemu w dniu 3 października 2012 r. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie opatrzone datą 16 października 2012 r., które nadane zostało w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 18 października 2012 r., zaś do Kancelarii Ogólnej Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęło w dniu 19 października 2012 r. i zarejestrowane zostało pod numerem [...]. Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2012 r., stwierdzając w jej uzasadnieniu, że odwołanie zostało złożone przez cudzoziemca w kodeksowym terminie, o czym świadczy data wpływu do administracji Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców znajdująca się na kopercie dołączonej do odwołania. Skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył E. E., wnosząc o uchylenie zaskarzonej decyzji, zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz istotne naruszenie przepisów postępowania poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie, a wynikjących z art. 7 kpa i art. 77 kpa. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego wskazuje na zasadność skargi – aczkolwiek z zupełnie innych przyczyn niż podniesione w jej treści – albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem do takich uchybień doszło w niniejszej sprawie, ponieważ zaskarżoną decyzję wydano z rażącym naruszeniem prawa, stanowiącym podstawę stwierdzenia nieważności decyzji w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to jest z naruszeniem art. 134 kpa w związku z art. 129 § 2 kpa w związku z art. 16 kpa. Wbrew twierdzeniom Rady do Spraw Uchodźców zawartym w uzasadnieniu inkryminowanej decyzji, zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wydał pomimo faktu, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniesione zostało z uchybieniem ustawowego czternastodniowego terminu. Jak zostało już wskazane w części uzasadnienia przedstawiającej stan sprawy, decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w dniu 3 października 2012 r., której odbiór skarżący osobiście potwierdził własnoręcznym podpisem. Tym samym czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, określony w art. 129 § 2 kpa upłynął w dniu 17 października 2012 r. (przypadający na dzień tygodnia – środa). Odwołanie od kwestionowanej decyzji zostało sporządzone w dniu 16 października 2012 r. i w tymże dniu złożone w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców, natomiast nadane zostało do organu odwoławczego za pośrednictwem organu pierwszej instancji w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego przesyłką priorytetową w dniu 18 października 2012 r., a więc z jednodniowym przekroczeniem ustawowego terminu. Nie można do daty złożenia pisma zastosować art. 57 § 5 kpa, gdyż nie zostało złożone w opisany w tym przepisie sposób, bowiem Strzeżony Ośrodek dla Cudzoziemców nie jest zakładem karnym w rozumieniu przepisów karnych wykonawczych, a więc miejscem, w którym osoby skazane prawomocnym wyrokiem sądu odbywają karę pozbawienia wolności. Zgodnie z utrwalonym w tym zakresie stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ w takiej sytuacji organ odwoławczy dokonuje weryfikacji w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z ochrony trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 kpa [por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r., OPS 11/98 (ONSA 1999, Nr 1, poz. 4; Lex nr 35138)]. Zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie o tyle, że wywołane nią postępowanie doprowadziło do stwierdzenia nieważności decyzji. Warunkiem skuteczności czynności procesowej polegającej na wniesieniu odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania, gdyż uchybienie terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma miejsce wówczas, gdy odwołanie zostało złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 kpa czternastodniowego terminu. Zatem każde przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie. Podstawową powinnością organu administracji publicznej jest uprzednie poddanie wniesionego odwołania kontroli organu odwoławczego pod względem spełnienia przesłanek formalnoprawnych warunkujących jego dopuszczalność, co oznacza, że obowiązkiem organu odwoławczego, przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania, jest należyte zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Termin do wniesienia odwołania ma bowiem charakter zawity. Wniesienie odwołania z uchybieniem terminu nie wszczyna postępowania odwoławczego, a organ odwoławczy zobligowany jest do stwierdzenia uchybienia terminu w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 134 kpa. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawę art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 120 w związku z art. 119 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz określił na zasadzie art. 152 tej ustawy, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.