IV SA/Wa 2460/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym skargi B. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1717/05 w przedmiocie uwzględnienia reklamacji i umieszczenia skarżącej w spisie osób uprawnionych do nabycia świadectw rekompensacyjnych postanawia - odrzucić skargę - Pismem z dnia 28 grudnia 2005 r. (data złożenia w Biurze Podawczym Sądu) B. S. złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1717/05. Postanowieniem tym WSA odrzucił skargę skarżącej na decyzję Ministra Spaw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2005 r. o numerze [...], stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. numer [...] w przedmiocie uwzględnienia reklamacji i umieszczenia skarżącej w spisie osób uprawnionych do nabycia świadectw rekompensacyjnych. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, iż przed wniesieniem skargi skarżąca nie wyczerpała wszystkich środków odwoławczych, przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym. W ocenie WSA skarżąca winna była bowiem, stosownie do art.127§3 k.p.a., złożyć do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] maja 2005 r. Niewyczerpanie wskazanego wyżej trybu przesądziło zdaniem WSA o niedopuszczalności skargi, a zatem konieczności jej odrzucenia. Wnosząc obecnie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wskazanym wyżej postanowieniem WSA, skarżąca powołała się na art.270, 271 pkt 2, 273§2 oraz art.275 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), zwanej dalej "p.p.s.a." . Uzasadniając obszernie skargę skarżąca podniosła w szczególności, iż rozumowanie WSA co do konieczności zwrócenia się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z dnia [...] maja 2005 r. jest błędne. W ocenie skarżącej dwuinstancyjność postępowania administracyjnego została zachowana, albowiem decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając zarówno jako organ wyższego stopnia w rozumieniu art.157§1 k.p.a., jak i organ odwoławczy w rozumieniu art.20 ust.2 ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent (Dz.U. Nr 30, poz.164 z późn.zm.) stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Ponadto skarżąca zakwestionowała zasadność stwierdzenia nieważności tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepisy p.p.s.a. przewidują możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia sądowego, gdy zapadło ono z pogwałceniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa i jest rażąco sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Temu celowi ma służyć instytucja wznowienia postępowania, która ze swej istoty ma charakter wyjątkowy. Należy jednakże wyraźnie podkreślić, iż skarga o wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową w szczególności w tym znaczeniu, że może być oparta tylko i wyłącznie na ściśle wskazanych w przepisach p.p.s.a. (a nie jakichkolwiek) podstawach. Co do zasady skarga ta różni się od innego trybu wzruszenia pierwszoinstancyjnego wyroku sądu administracyjnego, tj. skargi kasacyjnej. Strona, która zamierza podjąć działania zmierzające do wzruszenia wyroku sądu I instancji, musi zatem starannie rozważyć, z której możliwości skorzystać. Wznowić postępowanie sądowe można tylko w następujących sytuacjach: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (art.271 pkt 1 p.p.s.a.); 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art.271 pkt 2 p.p.s.a.); 3) w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art.272§1); 4) jeżeli orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art.273§1 pkt 1 p.p.s.a.); 5) jeżeli orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art.273§1 pkt 2 p.p.s.a.); 6) w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art.273§2 p.p.s.a); 7) w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art.273§3 p.p.s.a). Zgodnie z art.277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zgodnie z art.280§1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy (art.281 p.p.s.a.). Nie budzi wątpliwości to, iż skarga B. S. wniesiona została w przepisanym terminie. Wniesiono ją bowiem przed upływem trzech miesięcy od daty otrzymania przez skarżącą odpisu postanowienia z dnia 21 września 2005 r. wraz z uzasadnieniem (orzeczenie doręczono w dniu 8 listopada 2005 r., natomiast skarga wniesiona została w dniu 28 grudnia 2005 r.). Skargę należało jednakże odrzucić, albowiem wskazane w niej okoliczności w oczywisty sposób nie spełniają kryteriów ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, przytoczonych przez Sąd powyżej. Sąd stwierdza powyższe pomimo tego, iż literalnie rzecz ujmując skarżąca powołała się na dwie przesłanki do wznowienia postępowania sądowego, tj.: - po pierwsze – na art.271 pkt 2 p.p.s.a. (strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe); - po drugie – na art.273§2 p.p.s.a. (można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu). Samo powołanie się na okoliczności, które teoretycznie mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego nie oznacza jednakże automatycznie o dopuszczalności takiego wznowienia. Okoliczności wskazane w skardze muszą się bowiem potwierdzić. Powyższe nie ma miejsca w rozpatrywanej sprawie. Poza samym powołaniem się na art.271 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności, w świetle których można by przyjmować, iż wskazane w tym przepisie przesłanki zostały spełnione. Brak zatem podstaw do wywodzenia, iż skarżąca nie miała zdolności sądowej lub procesowej, czy też wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. O wystąpieniu ostatniej z wymienionych sytuacji nie świadczy fakt, iż postanowienie WSA z dnia 21 września 2005 r. zapadło bez udziału skarżącej na posiedzeniu niejawnym. Tryb taki jest bowiem w pełni dopuszczalny przy odrzucaniu skargi (art.58§3 p.p.s.a.), a gwarancją ochrony praw skarżącego jest w tym wypadku obowiązek doręczenia mu postanowienia o odrzuceniu skargi wraz z uzasadnieniem (art.163§2 p.p.s.a.) oraz prawo do złożenia przez skarżącego skargi kasacyjnej do Naczelnego Sadu Administracyjnego (art.173§1 p.p.s.a.). Z racji tego, iż jak już wskazano, postanowienie o odrzuceniu skargi zostało skarżącej skutecznie doręczone, o pozbawieniu jej możności działania mowy być nie może. Gołosłowne jest także powoływanie się przez skarżącą na art.273§2 p.p.s.a. Nie zachodzi bowiem sytuacja, iż po zapadnięciu postanowienia Sądu z dnia 21 września 2005 r. wykryte zostały jakiekolwiek okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu. Chodzić by tu mogło tylko o takie fakty lub dowody, które wprawdzie istniały w dacie wydawania postanowienia ale były zarówno Sądowi, jak i skarżącej nie znane, a o ich istnieniu skarżąca powzięła wiadomość dopiero po wydaniu postanowienia. Zaistnienia takiej sytuacji skarżąca nie wykazała. Zarzuty podniesione przez skarżącą w skardze o wznowienie postępowania należy zakwalifikować wyłącznie jako zarzuty przeciwko prawidłowości (zgodności z prawem) zarówno rozstrzygnięcia WSA z dnia 21 września 2005 r., jak i decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2005 r. Zarzuty te nie mogą być jednakże podstawą do wznowienia postępowania sądowego. Skoro w ocenie skarżącej WSA, wydając postanowienie z dnia 21 września 2005 r. o odrzuceniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, dokonał błędnej wykładni przepisów p.p.s.a. oraz kodeksu postępowania administracyjnego, wadliwie przyjmując, iż skarga złożona została bez wyczerpania wymaganego trybu, to argumentację tę należało podnosić w skardze kasacyjnej do NSA od postanowienia z dnia 21 września 2005 r., powołując się na podstawy kasacyjne wskazane w art.174 p.p.s.a. To właśnie w tym trybie należy merytorycznie kwestionować rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjne, wykazując naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art.174 pkt 1 p.p.s.a.), czy też naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.174 pkt 2 p.p.s.a.). O możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 21 września 2005 r. skarżąca została prawidłowo pouczona przez WSA. Z możliwości tej jednakże nie skorzystała. W odniesieniu natomiast do merytorycznych zarzutów skarżącej w stosunku do decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2005 r. (skarżąca wywodzi, iż organ nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r.) należy podkreślić, iż zarzuty te nie tylko, że nie mieszczą się zakresie postępowania wznowieniowego, to na dodatek powoływanie się na ewentualną sprzeczność z prawem decyzji z dnia [...] maja 2005 r. jest całkowicie bezprzedmiotowe w sytuacji, w której przedmiotem postanowienia WSA z dnia 21 września są wyłącznie kwestie natury procesowej (dopuszczalność skargi), nie zaś merytoryczne. W konkluzji powyższych wywodów należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie zachodzi brak jakiejkolwiek podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w trybie przepisów Działu VII p.p.s.a. Z tego tytułu wniesioną skargę należało odrzucić na podstawie art.280§1 p.p.s.a.