IV SA/Wa 2461/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia danych oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] września 2014r. (nr [...]) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez D. P. od postanowienia tegoż organu z dnia [...] lipca 2014r. odmawiającego wydania zaświadczenia, że dane cudzoziemca nie figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany i w systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu z terminem obowiązywania wpisu do dnia 25 maja 2017r. - utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Stan sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] maja 2014r. nr [...] Komendant Straży Granicznej w B. odmówił wjazdu skarżącemu na granicy RP z powodu tego, że jest osobą w stosunku do której dokonano wpisu do celów odmowy wjazdu w Systemie Informacji Schengen (SIS) i w rejestrze krajowym. Cudzoziemiec wnioskiem, który wpłynął do organu w dniu 16 czerwca 2014r., wysłanym z miejscowości B. zwrócił się o usunięcie danych umieszczonych w wykazie lub Systemie Informacji Schengen do celów odmowy wjazdu. Twierdził, że dane jego zostały umieszczone w tym systemie błędnie lub z naruszeniem ustawy, bo żadnych przestępstw i wykroczeń na terytorium RP nie dokonał. Wskazał, że nie wystąpiła żadna z okoliczności wymienionych w art. 435 ustawy o cudzoziemcach. Prawa procesowe cudzoziemca zostały zabezpieczone poprzez ustanowienie pełnomocnika dla doręczeń w osobie G. V. – adres do korespondencji ul. B. [...] (Wydział Konsularny Ambasady [...] w Polsce). Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpoznając powyższy wniosek wydał w dniu [...] lipca 2014r. postanowienie na podstawie art. 444 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 oraz ust. 2, art. 445 i art. 446 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013r. poz. 1650 ze zm.), dalej jako: ustawa w zw. z art. 219 k.p.a. o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej. Wskazał, że dane cudzoziemca figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany oraz w SIS. Podstawę prawną wpisu stanowił art. 435 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 438 ust. 1 pkt 8 oraz art. 443 ust. 1 pkt 3 ustawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że w przypadku cudzoziemca zachodzi przesłanka z art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy tj. pobyt cudzoziemca jest niepożądany ze względu na zagrożenie obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub mógłby naruszać interes RP. Z tego względu brak podstaw do usunięcia danych z wykazu cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany. Organ wskazał, że zgodnie z art. 444 ust. 2 ustawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmawia cudzoziemcowi udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu, jeżeli dane jego zostały umieszczone w wykazie lub SIS na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy. Organ skonkludował, że dane cudzoziemca są prawdziwe oraz nie zostały umieszczone w wyniku błędu. Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez D. P. organ utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. Podkreślono, że podstawę wpisu danych cudzoziemca stanowi zdarzenie, o którym mowa w art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy. W przypadku skarżącego określono okres obowiązywania wpisu do dnia 25 maja 2017r. Z uwagi na art. 444 ust. 2 ustawy odmawia się udostępnienia danych o podstawie faktycznej wpisu, jeżeli dane umieszczone są na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy. Dalej podkreślono, że dokonanie wpisu następuje z urzędu bądź na wniosek właściwych organów, w myśl art. 440 ust. 1 ustawy. Procedura ta toczy się bez udziału cudzoziemca. Jednakże cudzoziemiec ma zagwarantowany dostęp do informacji przechowywanych w wykazie oraz weryfikację danych. W niniejszej sprawie organ nie znalazł podstaw aby usunąć dane cudzoziemca z wykazu osób niepożądanych na terytorium RP, gdyż w stosunku do niego zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie złożył D. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zobowiązanie Szefa Urzędu do usunięcia danych osobowych z wykazu cudzoziemców niepożądanych na terytorium RP, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sadowego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że skarżący może jedynie domyślać się jakie były podstawy faktyczne wpisu w wykazie. Twierdzi, że opisał wszystkie okoliczności swojego pobytu na terenie RP w dniach 18 maja 2014r. i 24 maja 2014r., które odbyły się niedługo przed wpisem jego danych do wykazu. Twierdzi, że jego pobyty w Polsce miały charakter wyłącznie turystyczny i nie mogły być podstawą umieszczenia jego danych w wykazie oraz systemie SIS. Skarżący twierdzi dalej, że dane jego zostały umieszczone z naruszeniem przepisów prawa tj. art. 435 ustawy gdyż nie zostały spełnione przesłanki wymienione w ust. 1 pkt 4 (wjazd i pobyt cudzoziemca nie zagraża obronności, bezpieczeństwu lub ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego), art. 24 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1987/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania SIS drugiej generacji oraz art. 21 wymienionego wyżej rozporządzenia (WE) nr 1987/2006. Skarżący podkreślił, że organ nie wskazał na wniosek jakiego organu doszło do umieszczenia jego danych w wykazie oraz w jaki sposób jego pobyt mógłby stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i całego państwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przywołanych wyżej przepisów. Cudzoziemiec w związku z odmową wjazdu na terytorium RP na granicy, co miało miejsce 31 maja 2014r., powziął informację, że jego dane widnieją w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany oraz w systemie Informacyjnym Schengen. W związku z powyższym zwrócił się o usunięcie tych danych. Stosownie do art. 444 ust. 1 pkt 3 ustawy cudzoziemiec, którego dane zostały umieszczone w wykazie lub w SIS do celów odmowy wjazdu ma prawo złożyć do Szefa Urzędu wniosek o usunięcie tych danych, jeżeli zostały umieszczone lub są przechowywane z naruszeniem przepisów ustawy. Do postępowania w tej sprawie, jak również w przypadku wniosku o udostępnienie informacji oraz o sprostowanie danych (art. 444 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy) stosuje się przepisy działu VII k.p.a. Przywołane przepisy k.p.a. regulują postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń. Odesłanie do przepisów k.p.a. regulujących wydawanie zaświadczeń, zawarte w art. 445 ustawy oznacza, że znajdują odpowiednie w nim zastosowanie te regulacje. Słusznie zatem organ potraktował wniosek o usunięcie danych jako wniosek o wydanie zaświadczenia żądanej treści. Przy czym, skoro nie znalazł podstaw do usunięcia tych danych trafnie zastosował odpowiednio art. 219 k.p.a., który stanowi, że odmowa wydania zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegająca się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Odesłanie do przepisów regulujących zaświadczenia wskazuje, że ustawodawca sprawy wymienione w art. 444 ustawy traktuje jako uproszczoną formę postępowania administracyjnego, gdzie kognicja organu ogranicza się do potwierdzenia stosownych informacji (bądź odmowy), wynikających z prowadzonego przez Szefa Urzędu rejestru osób niepożądanych na terytorium RP. O ile rozpatrywanie wniosków określonych w art. 444 ust. 1 pkt 1 ustawy nie nastręcza żądnych wątpliwości w kontekście art. 445 ustawy, bowiem organ udostępnia posiadane informacje lub odmawia ich udostępnienia, o tyle postępowania z wniosków określonych w art. 444 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy powodują, że organ nie tyle potwierdza istniejący stan wpisów, co jednak podejmuje rozstrzygnięcie – o sprostowaniu danych (modyfikuje zapisy w rejestrze) lub o usunięciu danych z tego rejestru (rozstrzygnięcie ostatnie ma charakter konstytutywny, kształtujący stosunki prawne). Tym samym - w ocenie Sądu orzekającego – przepisy o zaświadczeniach, zawarte w k.p.a. należy stosować w sposób odpowiedni, odpowiadający treści przepisów materialnych zawartych w ustawie o cudzoziemcach. W związku z powyższymi rozważaniami Sąd stwierdza, że skarżący zwrócił się o wykreślenie swoich danych z rejestru prowadzonego przez organ, co powoduje, że żądanie jego znajduje oparcie w art. 444 ust. 1 pkt 3 ustawy. W tym miejscu Sąd ocenia, że uregulowane w art. 444 ust. 1 roszczenia pozostają niezależne od siebie, co oznacza, że każde z nich oddzielnie stanowi podstawę do działania organu. Potwierdzenie powyższej tezy znajduje się także w rozporządzeniu wykonawczym wydanym w trybie art. 446 ust. 3 ustawy, w którym w formularzu wniosku, o którym mowa w art. 444 ust. 1, podano, że zainteresowany może zakreślić jedynie jedną rubrykę z trzech. Organ tymczasem w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia przywołał wszystkie punkty ustępu 1 art. 444 ustawy, choć skarżący skorzystał z najdalej idącego roszczenia tj. wnosił o usunięcie danych z wykazu. Uchybienie powyższe jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem w konsekwencji organ rozpoznał także wniosek o usunięcie danych cudzoziemca z wykazu osób niepożądanych. Przesłanką usunięcia tych danych jest umieszczenie ich z naruszeniem przepisów ustawy. Organ wyjaśnił, że wbrew twierdzeniem skarżącego, dane jego zostały umieszczone zgodnie z przepisami prawa. Wskazał, że w wykazie umieszczono dane cudzoziemca na wniosek jednego z organów wymienionych w art. 440 ust. 1 ustawy. Przy czym stosownie do art. 435 ust. 2 ustawy umieszczenie tych danych może nastąpić bez wiedzy i zgody cudzoziemca, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W chwili zatem wydawania decyzji o odmowie wjazdu skarżącemu na teren RP na granicy z powodu tego, że jest osobą w stosunku do której dokonano wpisu do celów odmowy wjazdu w SIS i w rejestrze krajowym – dane cudzoziemca widniały w wykazie krajowym i w SIS. Podstawą umieszczenia w wykazie było ustalenie przez organ wnioskujący o wpis przesłanki z art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy tj. pobyt cudzoziemca jest niepożądany ze względu na zagrożenie obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub mógłby naruszać interes RP. Jednocześnie jednak organ nie mógł ujawnić jakie okoliczności faktyczne zdecydowały o spełnieniu tej przesłanki ze względu na treść art. 444 ust. 2 ustawy. Przepis ten stanowi, że odmawia się cudzoziemcowi udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu, jeżeli jego dane są umieszczone w wykazie lub SIS na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy. Istota sprawy sprowadza się do przesądzenia, czy przesłanka stanowiąca podstawę do usunięcia danych z wykazu tj. umieszczenie lub przechowywanie danych z naruszeniem prawa pozwala organowi w tym postępowaniu na badanie strony merytorycznej podstaw materialnych, które zdecydowały o wpisie. Innymi słowy czy Szef Urzędu jest władny oceniać merytorycznie i je zakwestionować - ustalenia faktyczne, które podjął organ wymieniony w art. 440 ust. 1 ustawy wnioskując o umieszczenie danych cudzoziemca w wykazie, a następnie Szef Urzędu decydując o umieszczeniu danych cudzoziemca w SIS. W ocenie Sądu jest do niedopuszczalne z przyczyn podanych poniżej. Podstawy faktyczne wpisu zostały zbadane w procedurze wpisu tych danych do wykazu, podjętej na podstawie art. 440 ustawy. W tamtym postępowaniu było bowiem dopuszczalne badanie, czy w istocie podane okoliczności faktyczne uzasadniają przyjęcie kryterium obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes RP w przypadku skarżącego. Co prawda postępowanie to toczy się bez udziału cudzoziemca i tym samym nie jest on władny przedstawić swoich argumentów, niemniej jednak taka konstrukcja procedury jest uzasadniona w świetle celowości i skuteczności owych unormowań, podyktowanych zasadą sprawności i szybkości postępowania, choć niewątpliwie prawa strony w ten sposób zostają ograniczone. Z kolei odniesienie się do przepisów regulujących wydawanie zaświadczeń przy rozpatrywaniu wniosku o usunięcie danych powoduje, że organ oceniając wniosek o usunięcie danych działa w sposób formalny, bez możliwości prowadzenia postępowania dowodowego i oceny dowodów zgromadzonych w sprawie. Oznacza to, że nie może badać w tym postępowaniu zasadności umieszczenia danych w wykazie, lecz jedynie czy zostały zachowane przepisy proceduralne do dokonania tego wpisu. W rozpatrywanej sprawie organ wyjaśnił te uwarunkowania, które zdecydowały o umieszczeniu danych cudzoziemca w wykazie i potwierdził – zasadnie – że nastąpiło to zgodnie z przepisami prawa. Sąd po zapoznaniu się z materiałem zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym, w tym aktami znajdującymi się w kancelarii tajnej stwierdza, że ocena dokonana przez organ w zaskarżonym postanowieniu nie narusza prawa. Odnosząc się do zarzutów skargi tyczących przepisów rozporządzenia (WE) nr 1987/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania SIS drugiej generacji Sąd nie stwierdził, aby doszło do ich naruszenia. Przede wszystkim Państwu Członkowskiemu przekazano kompetencje do ważenia, czy dany przypadek jest na tyle uzasadniony, aby celowe było wprowadzenie jego do SIS II (art. 21 rozporządzenia). Regulacja ta znajduje odzwierciedlenie w art. 443 ustawy, gdzie Polska wprowadziła kryteria i ustaliła jakie sytuacje uznaje za usprawiedliwione do przekazania informacji znajdującej się w krajowym wykazie do SIS do celów odmowy wjazdu. Swoboda prawa krajowego w tym zakresie została zrealizowana w wymienionej wyżej normie, gdzie jako przypadek uzasadniający wpis do SIS uznano m.in. uznanie wjazdu cudzoziemca na terytorium RP lub jego pobytu za niepożądane ze względu na zagrożenie obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub możliwości naruszenia interesu RP. Z kolei art. 24 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że dane dotyczące obywateli państw trzecich, w odniesieniu do których został dokonany wpis w celu odmowy pozwolenia na wjazd lub pobyt, wprowadza się na podstawie krajowego wpisu wynikającego z decyzji podjętej na podstawie indywidualnej oceny przez właściwe organy lub sądy zgodnie z zasadami proceduralnymi określonymi w prawie krajowym. Postępowanie odwoławcze jest prowadzone zgodnie z przepisami krajowymi. Regulacja powyższa oznacza przekazanie w zakresie unormowania procesowego tego rodzaju spraw wyłącznie prawu krajowemu. Z kolei dalej ust. 2 stanowi, że wpisu w celu odmowy pozwolenia na wjazd i pobyt na terenie Państwa Członkowskiego dokonuje się, jeżeli decyzja o wpisie do krajowego wykazu jest uzasadniona zagrożeniem dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub narodowego i przepis dalej wskazuje przykładowo tego rodzaju sytuacje. Wyliczenie to zatem nie jest wyczerpujące, co oznacza, że także inne sytuacje mogą powodować zasadność wpisu w celu odmowy zgody na wjazd i pobyt. Regulacje unijne przewidują możliwość wpisu także do SIS danych tego cudzoziemca - obywatela państw trzecich, co do którego decyzja krajowa zakazuje wjazdu, przy czym prawu krajowemu pozostawia swobodę ustalenia kryteriów co wpisu do rejestru krajowego. Przypadkiem takim jest kwestia porządku i bezpieczeństwa publicznego lub narodowego. Takie też kryterium przy wpisie do SIS zostało przyjęte w prawie krajowym, mianowicie w art. 443 ust. 1 pkt 3 ustawy. Z tych wszystkich względów zarzuty skargi są bezzasadne, co skutkuje jej oddaleniem na podstawie art. 151 p.p.s.a.