IV SA/Wa 248/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska,, asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa - Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2005 roku nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] listopada 1974 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego bez budynków o pow. 5,16 ha, położonego we wsi D. w gminie S.. Stan sprawy jest następujący. W dniu 20 sierpnia 1974 r. S. S. złożyła wniosek o przejęcie od niej w / w gospodarstwa rolnego w zamian za rentę zaznaczając, że jej syn A. zrzeka się jego prowadzenia i użytkowania. Powyższą decyzją Naczelnika Gminy S. przejęto na własność Państwa gospodarstwo rolne bez budynków o pow. 5,16 ha, położone we wsi D. gminie S. Wnioskodawczyni w 1993 r. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Naczelnika Gminy S. z uwagi na to, że w chwili przejęcia przedmiotowego gospodarstwa pracował w nim syn wnioskodawczyni A. S., co stanowiło główne źródło utrzymania dla niego i jego rodziny, a nie wyraził on zgody na przekazanie tego gospodarstwa. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok w dniu 16 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 3821/01), którym uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2001 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Naczelnika Gminy S. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zebrany materiał dowodowy jest fragmentaryczny i nie pozwala na rzetelną ocenę stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie daje dostatecznych podstaw do ustalenia, że praca A. S. w przedmiotowym gospodarstwie nie stanowiła jego głównego źródła utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż w aktach sprawy nie ma dowodów wskazujących na to, że A. S. przed i w czasie przekazania przedmiotowego gospodarstwa pracował poza rolnictwem. Ponadto organ nie ustosunkował się do twierdzeń A. S., że jego matka od dłuższego czasu zamieszkiwała w oddalonej o 300 km S., a także pominął treść protokołu oględzin przejmowanego gospodarstwa, z którego wynika, że plony w nim były wyższe od średnich uzyskiwanych w gminie na podobnych glebach. Nie odniósł się przy tym do argumentów, że takie rezultaty były wynikiem wyłącznie pracy A. S. i jego żony, dla których głównym źródłem utrzymania była praca na omawianej nieruchomości, a nie na znacznie mniejszym własnym gospodarstwie rolnym. W zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że przejęcie przedmiotowego gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na wyraźny wniosek oraz zgodnie z wolą jego właścicielki S. S.. Ponadto organ zauważył, iż w powyższym wniosku wnioskodawczyni wyraźnie oświadczyła, że jej syn A. S. zrzeka się prowadzenia przedmiotowego gospodarstwa. W związku z tym stanowisko S. S., iż powyższa decyzja Naczelnika Gminy S. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wydano ją bez zgody jej syna A. gospodarującego w przedmiotowym gospodarstwie pozostaje zdaniem organu w sprzeczności z treścią jej wniosku o przekazanie z dnia 20 sierpnia 1974 r. Organ podniósł ponadto, że omawiane gospodarstwo do 1974 r. stanowiło obszar o łącznej pow. 9,02 ha, a potem - jeszcze przed wydaniem powyższej decyzji Naczelnika Gminy S. - dokonano jego podziału w ten sposób, że część o pow. 3,86 ha została własnością A. S., a część o pow. 5,16 ha pozostała własnością S. S.. Organ stwierdził z związku z tym, że skoro A. S. stał się właścicielem innej nieruchomości jeszcze przed przekazaniem na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowego gospodarstwa, to nie można uznać, iż gospodarstwo jego matki było jego jedynym i głównym źródłem utrzymania. Minister podniósł ponadto, że A. S. doskonale znał zamiary matki i wiedział o podziale oraz o przekazaniu części gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa, toteż mógł nie wyrazić zgody na jego przejęcie. Organ powołał się również na protokół przesłuchania sąsiada S. S., z którego wynika, że A.S. nie pomagał matce przy pracach polowych oraz że trwał między nimi konflikt, który doprowadził do podziału gospodarstwa. Zdaniem organu na podkreślenie zasługuje również fakt, że S. S. pobiera od dnia 24 listopada 1974 r. świadczenia emerytalno-rentowe. W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2005 r. skarżąca S. S. podniosła, że w chwili przekazywania jej gospodarstwa prowadził je jej syn A. S. z żoną i stanowiło ono całość o pow. 9,02 ha, będąc jedynym źródłem utrzymania młodej rodziny. Skarżąca wskazała, że od 4 grudnia 1971 r. zamieszkiwała w S. odległej o 300 km i była chorą 61-letnią kobietą i faktycznie przekazywanej część o pow. 5,16 ha nie prowadziła. Zdaniem skarżącej przekazanie jej gospodarstwa o pow. 5,16 ha nastąpiło z naruszeniem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, ponieważ nie było na nie zgody jej syna A. S., który pracował w tym gospodarstwie, co stanowiło główne źródło jego utrzymania. W odpowiedzi na skargę organ odwołał się do argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Jak wskazano wyżej w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok w dniu 16 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 3821/01), którym uchylił decyzje organów odmawiające stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Naczelnika Gminy S.. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku zobowiązał właściwe w sprawie organy do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wskazując wyżej wymienione braki w materiale dowodowym. W związku z treścią art. 99 w / w ustawy rozpatrując niniejszą skargę Sąd był związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. Stwierdzić należy, że organ - również będąc związany oceną prawną wyrażoną w powyższym wyroku - nie zastosował się do niej. Przede wszystkim nie udowodnił, że praca A. S. w przedmiotowym gospodarstwie, tj. gospodarstwie o pow. 5,16 ha, a należącym przed przekazaniem do jego matki S. S. - nie stanowiła jego głównego źródła utrzymania. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne nieruchomość, na której gospodarują zstępni rolnika, może być przez niego przekazana na własność Państwa tylko za ich zgodą, a nie jest ona wymagana, jeżeli praca w przekazywanym gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła ich utrzymania. Nie stanowi udowodnienia powyższej okoliczności stwierdzenie organu, że skoro A. S. stał się - jeszcze przed przekazaniem gospodarstwa o pow. 5,16 ha na rzecz Państwa - właścicielem wyodrębnionej z gospodarstwa o pow. 9,02 ha części o pow. 3,86 ha, to nie można uznać, że praca w gospodarstwie jego matki (tj. o pow. 5,16 ha) było jego jedynym i głównym źródłem jego utrzymania. Nadal brak jest dowodów wskazujących na to, że A. S. przed i w czasie przekazania przedmiotowego gospodarstwa pracował poza rolnictwem. Organ nie ustosunkował się także do twierdzeń A. S., że jego matka od dłuższego czasu zamieszkiwała w oddalonej o 300 km S., a także pominął treść protokołu oględzin przejmowanego gospodarstwa, z którego wynika, że plony w nim były wyższe od średnich uzyskiwanych w gminie na podobnych glebach. Nie odniósł się przy tym do argumentów, że takie rezultaty były wynikiem wyłącznie pracy A. S. i jego żony, dla których głównym źródłem utrzymania była praca na omawianej nieruchomości, a nie na znacznie mniejszym własnym gospodarstwie rolnym. Nie ma w sprawie znaczenia podniesiony przez organ fakt, że S. S. pobiera od dnia 24 listopada 1974 r. świadczenia emerytalno-rentowe, a także stwierdzenia organu o konflikcie, który miałby istnieć między skarżącą a A. S. i jego żoną. Wszystko to każe uznać, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r., przez co naruszył art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.