IV SA/Wa 2483/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2015 r. sprawy ze skargi O. O. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] października 2014 r. – zaskarżoną skargą przez O. O. vel J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2014 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy O. O. vel J. i odmowie udzielenia jej ochrony uzupełniającej. Stan sprawy przedstawia się następująco: O. O. vel J. w latach 2008-2010 kilkakrotnie przebywała w Polsce na podstawie wydanych jej wiz. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewoda [...] odmówił jej udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W dniu [...] maja 2014 r. skarżąca wniosła o nadanie jej statusu uchodźcy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. odmówił wnioskodawczyni nadania statusu uchodźcy i odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej. Stwierdził, że skarżąca nie była w kraju pochodzenia, tj. na [...] prześladowana ani zagrożona prześladowaniem ze względu na jej poglądy polityczne, rasę, religię, narodowość czy przynależność do określonej grupy społecznej. Organ obszernie przedstawił sytuację polityczną i społeczną w kraju pochodzenia skarżącej. Niestabilna sytuacja na [...] nie miała jednak wpływu na ocenę indywidualnej sytuacji skarżącej, ponieważ złożyła ona wniosek o nadanie statusu uchodźcy kilka lat po przyjeździe do Polski i to w sytuacji, gdy została osadzona w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców w celu wydalenia. W ocenie organu, przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia była chęć podjęcia pracy, a nie obawa przed prześladowaniem, dlatego skarżąca nie spełniała przesłanek do nadania jej statusu uchodźcy. Organ stwierdził także, że O. O. vel J. nie doznała na [...] poważnej krzywdy, nie była nigdy zatrzymana, aresztowana, sądzona ani poddana przemocy przez władze kraju pochodzenia. W razie powrotu do kraju pochodzenia nie istnieje ryzyko, że zastosowane zostaną wobec niej tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Nie istnieje także niebezpieczeństwo wymierzenia kary śmierci lub wykonania egzekucji, ponieważ kara śmierci nie jest na [...] wykonywana od 2000 r., dlatego nie ma podstaw do udzielenia skarżącej ochrony międzynarodowej, w tym ochrony uzupełniającej. Przemoc, której skarżąca doznawała ze strony byłego męża, nie stanowi przesłanki do nadania statusu uchodźcy, a ochronę w sytuacji zagrożenia ze strony byłego męża może zapewnić skarżącej kraj pochodzenia. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] października 2014 r. utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. i podzieliła stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji. Rada kierowała się literalnym brzmieniem art. 13 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Skarżąca w złożonym wniosku, jak i podczas przeprowadzonego postępowania nie przytoczyła okoliczności, które mogłyby świadczyć o prześladowaniu jej lub uzasadniałyby obawę przez prześladowaniem z powodów wskazanych w ww art. 13. Okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia wskazane przez odwołującą się nie były tożsame z indywidualnym prześladowaniem z powodów wskazanych w Konwencji Genewskiej. Nie zaistniały też przesłanki do udzielenia jej ochrony uzupełniającej. Rada wskazała także, że skarżąca została przesłuchana w obecności pełnomocnika i psychologa, a następnie podpisała protokół. Zgromadzony materiał dowodowy był kompletny, a sytuacja życiowa skarżącej została dokładnie wyjaśniona, dlatego nie było potrzeby przesłuchiwania konkubenta oraz córki skarżącej na tę okoliczność. O. O. vel J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 13 w zw. z art. 19 i art. 15 w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.). W ocenie skarżącej powrót do kraju pochodzenia narazi ją na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy oraz prześladowania ze względu na [...] narodowość w obliczu eskalacji konfliktu [...]-[...]. W tej sytuacji prawdopodobnie nie będzie mogła również korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Skarżąca podniosła również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 75 § 1 i art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) dalej "K.p.a.", ponieważ organ nie przedstawił rzeczywistej sytuacji na [...], która jest pogrążona w chaosie. Obszar okupowany przez wojska [...] obejmuje także dużą część wschodnich obszarów państwa, a [...] przygotowuje się do otwartej napaści na [...]. Zdaniem skarżącej, [...] w takim stanie rzeczy nie jest w stanie zapewnić ochrony swoim obywatelom. O. O. vel J. powołała się także na swoją sytuację osobistą, tj. konflikt z byłym mężem, z którego strony doznawała przemocy i obawia się, że w przypadku powrotu na [...] niezaprzestanie on ataków na skarżącą. Nie uzyskała ona nigdy pomocy na policji ani w szpitalu. Skarżąca zaznaczyła również, że ma bardzo ograniczoną możliwość osiedlenia się na [...], ponieważ musiałaby powrócić do swoich rodziców, którzy mieszkają w obwodzie sąsiadującym z "obwodami frontowymi". Rada do Spraw Uchodźców - w odpowiedzi na skargę - podtrzymała stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] października 2014 r. i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi “uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie “uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Dla przyjęcia, że ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy, stwierdzić należy, że z uzasadnień wydanych decyzji wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń skarżącej zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jej wypowiedzi złożonych podczas późniejszych przesłuchań. Analiza materiału dowodowego nie wskazuje, aby w stosunku do skarżącej istniały rzeczywiste obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Skarżąca nie wykazała, że posiada uzasadnione, a nie tylko domniemane obawy przed prześladowaniami. Nie potwierdziła obiektywnego charakteru deklarowanych zagrożeń dla jej bezpieczeństwa, wolności, zdrowia i życia. Nie wykazała, aby władze kraju pochodzenia skarżącej, prowadziły wobec niej działania noszące znamiona prześladowań w rozumieniu art. 13 powołanej ustawy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że powód, który wskazała skarżąca – zagrożenie przemocą ze strony byłego męża, nie stanowi wystarczającej przesłanki nadania statusu uchodźcy, gdyż nie ma on charakteru prześladowań ze strony władz, ani prześladowań, przed którymi władze nie byłyby w stanie zapewnić obywatelowi należytej ochrony. Słuszne jest zatem stanowisko Rady - wobec poczynionych ustaleń, z których wynika, że skarżąca ani jej rodzina nigdy nie brała czynnego udziału w działaniach wojennych, nie była zatrzymana ani aresztowana, nie była poddana przemocy fizycznej ze strony władz kraju pochodzenia, nigdy nie prowadzono wobec niej postępowania sądowego lub administracyjnego, nigdy nie była skazana wyrokiem sądu w kraju pochodzenia – że nie podstaw do objęcia takiej osoby ochroną międzynarodową. Mając na uwadze powyższe, Sąd podzielił w pełni argumentację organów administracyjnych, że skarżąca nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy. W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Organy zasadnie przyjęły, że w stosunku do skarżącej i jej rodziny nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być realnie narażona na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Cudzoziemka nie może zatem być objęta międzynarodową ochroną, bowiem nie spełnia przesłanek uzasadniających uznanie jej za uprawnioną do nadania statusu uchodźcy ani udzielenia jej ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określonych w art. 13 ust 1 i art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W istocie zarzuty skargi sprowadzają się do próby zakwestionowania poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, do ich nieadekwatności w stosunku do aktualnej sytuacji politycznej na [...]. Analiza sytuacji na [...], na podstawie opracowań i ekspertyz wskazuje, że [...] nie jest stroną żadnego międzynarodowego konfliktu zbrojnego, który miałby być źródłem powszechnego stosowania w tym kraju przemocy względem ludności cywilnej, a konflikt mający miejsce na [...] nie jest konfliktem o charakterze zbrojnym w rozumieniu art. 15 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Nie można również jeszcze mówić o występującym w tym kraju zespole zjawisk stanowiących wewnętrzny konflikt zbrojny, który stanowiłby poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia i zdrowia skarżącej. Obecnie nie można mówić, o tym by na [...] miało miejsce powszechne naruszanie praw człowieka lub stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej. Twierdzenia zatem skarżącej, że sytuacja w jej kraju pochodzenia stanowi dla niej zagrożenie i uniemożliwia jej powrót do kraju nie znajduje uzasadnienia. Ponadto, jak wynika z analizy materiału dowodowego, skarżąca nie należała nigdy do żadnej organizacji politycznej, nie była członkiem, ani też nie była powiązana ze strukturami wojskowymi (np. separatystów). W szczególności potwierdza to fakt, że skarżąca dobrowolnie i na podstawie ważnej wizy opuściła kraj pochodzenia na kilka lat przed zmianą sytuacji politycznej na [...]. Ponownie podkreślić należy, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby skarżącej groziły prześladowania ani innego rodzaju represje ze strony władz w chwili opuszczenia kraju i aby stan ten uległ zmianie w chwili obecnej. Zauważyć również należy, że w przypadku skarżącej istnieje możliwość tzw. ucieczki wewnętrznej, czyli faktyczna możliwość zamieszkania w innym, bezpiecznym regionie [...], co w następstwie wskazuje na brak potrzeby udzielania cudzoziemce ochrony międzynarodowej. Według art. 18 ust. 1 ustawy o udzielaniu ochrony, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Natomiast art. 8 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z 13 grudnia 2011r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do uzyskania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (tzw. dyrektywa kwalifikacyjna) stanowi, że oceniając wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, państwa członkowskie mogą stwierdzić, że wnioskodawca nie potrzebuje ochrony międzynarodowej, jeżeli na części terytorium w jego kraju pochodzenia a) nie zachodzi uzasadniona obawa, że będzie on prześladowany, lub nie istnieje realne niebezpieczeństwo, że dozna on poważnej krzywdy lub, b) ma dostęp do zdefiniowanej w art. 7, ochrony przed prześladowaniem lub poważną krzywdą; a także może on bezpiecznie i legalnie pojechać i uzyskać wstęp do tej części kraju oraz można racjonalnie oczekiwać, że może on się tam osiedlić (ust. 1). W tym miejscu należy zauważyć, że skarżąca bez żadnych przeszkód opuściła [...] i potem tam wracała. Nie wskazała także żadnych okoliczności, które obiektywnie uniemożliwiałby jej osiedlenie się w bezpieczniejszej części [...]. Nie można przyjąć, że w przypadku gdy sama skarżąca nie widzi innej możliwości, niż powrót do domu rodziców, to jedynym sposobem zapewnienia jej ochrony jest ubieganie się o ochronę międzynarodową. Ochrona międzynarodowa jest przypadkiem szczególnym i nie może być wykorzystywana w każdej sytuacji, gdy ubiegająca się o nią osoba ma trudną sytuację życiową, niekoniecznie związaną z rzeczywistą sytuacją w kraju pochodzenia. Sąd również nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7, art. 8, art. 75 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. W ocenie Sądu nie znajdują uzasadnienia zarzuty dotyczące niedopuszczenia dowodu z przesłuchania konkubenta skarżącej i jej córki. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oraz oględziny. W orzecznictwie wskazuje się również, że co prawda strona, zgodnie z art. 78 K.p.a., posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2191/12). Stwierdzić należy, że ustalenia poczynione przez organ w toku prowadzonego postępowania administracyjnego mogły stanowić podstawę dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Istotne bowiem elementy stanu faktycznego zostały przez organ wyjaśnione. Organ odniósł się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wziął pod uwagę okoliczności, na które powoływała się w postępowaniu skarżąca oraz szczegółowo wskazał, które z nich uznał za udowodnione i jaki miało to wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Takie działanie organu pogłębia zaufanie stron do administracji państwowej. Słusznie organ przyjął, że przeprowadzenie dodatkowego przesłuchania było zbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżąca nie wskazała, by okoliczności, co do których miał wypowiedzieć się jej konkubent oraz córka skarżącej, mogły dać inny obraz sprawy, niż ustalono to na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz przesłuchania samej skarżącej. Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - oddalił skargę.