IV SA/Wa 2494/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. C. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2018 r. oddalającego skargę w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odrzucić wniosek. Wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2494/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. C. wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie istniejącego parterowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączami do sieci na działce nr ewid. [...] w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...]. W dniu 20 marca 2018 r. skarżąca ustanowiła adwokata swoim pełnomocnikiem w sprawie, który w dniu 28 marca 2018 r. złożył bezpośrednio w Biurze Podawczym tutejszego Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 marca 2018 r., wraz z wnioskiem o sporządzenie jego uzasadnienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej podał, że w dnu 21 marca 2018 r. zapoznał się z aktami sprawy, z których wynika, że w dniu 7 marca 2018 r. odbyła się rozprawa, na której został wydany wyrok oddalający skargę. Na rozprawie tej Sąd bezpodstawnie stwierdził, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało skutecznie doręczone skarżącej. Z akt sprawy wynika bowiem, że jednak do skutecznego zawiadomienia skarżącej o terminie rozprawy nie doszło. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że na karcie 33 akt sprawy znajduje się zwrócona do Sądu po podwójnym awizowaniu przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy, zaadresowana do E. C., z tym, że na karcie 27 znajduje się dowód zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki, na którym widnieje podpis skarżącej. W efekcie pełnomocnik stwierdził, że doszło do sytuacji, w której listonosz uzyskał potwierdzenie odbioru przesyłki, ale nie wydał jej adresatce. E. C. nie miała więc możliwości zapoznania się z zawartością przesyłki, a więc w ocenie pełnomocnika nie ma podstaw do twierdzenia, że posiadała wiedzę na temat terminu wyznaczonej rozprawy. W konsekwencji za bezpodstawne są twierdzenia Sądu o skuteczności doręczenia skarżącej zawiadomienia o terminie rozprawy. W ocenie pełnomocnika powyższe wskazuje, że skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swoich praw w następstwie niemożności stawienia się na rozprawie przeprowadzonej w dniu 7 marca 2018 r. Pełnomocnik podał, że o powyższych okolicznościach skarżąca dowiedziała się dopiero po zapoznaniu się z aktami przedmiotowej sprawy, która to data wyznacza początek biegu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ogłoszonego w dniu 7 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Zanim jednak sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.). Merytoryczne rozpoznanie wniosku zatem poprzedzone być musi zbadaniem dopuszczalności tego wniosku. Powinien on bowiem spełniać określone wymogi formalne, w przeciwnym razie – stosownie do art. 88 tej ustawy – spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek podlegać będzie odrzuceniu. Wymogi warunkujące dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu ujęto w art. 86 i art. 87 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 87 § 1 wskazanej ustawy wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu będzie wnioskiem spóźnionym w sytuacji, gdy został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 powołanej ustawy, przy czym termin ten jest liczony od chwili ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona postępowania sądowoadministracyjnego dowiedziała się o uchybieniu terminu [zob. R. Hauser (red.), M Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, s. 458]. Zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w powołanym art. 87 § 1 ustawy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, np. w przypadku choroby od jej zakończenia. Należy przy tym wyjaśnić, że odrzucając na podstawie art. 88 omawianej ustawy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności, sąd nie musi określić dokładnej daty dziennej ustania przyczyny jego uchybienia. Ważne, aby ustalił, że przyczyna uchybienia terminu ustała wcześniej, niż na siedem dni przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania. Istnieją wszakże przypadki, że strona przez swoje zachowanie w określonym przedziale czasowym eksponowała zdolność podjęcia czynności zmierzających do złożenia wniosku, brak jest zaś możliwości wyznaczenia konkretnej daty, kiedy taki stan się rozpoczął [zob. R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 459 oraz powołane tam postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I OZ 769/10 dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. W świetle powyższych unormowań podstawową kwestię dla oceny prawidłowości złożonego w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, stanowi okoliczność zachowania terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu rozpoznawanego wniosku pełnomocnik skarżącej, jako przyczynę uchybienia terminu podał, że skarżąca nie posiadała wiedzy o wyznaczonym na dzień 7 marca 2018 r. terminie rozprawy, bowiem mimo że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienia własnoręcznym podpisem potwierdziła odbiór przesyłki, to listonosz przesyłki tej jej nie wydał. O tym zaś, że w dniu 7 marca 2018 r. odbyła się rozprawa i Sąd wydał wyrok dowiedziała się dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy. Przy takiej argumentacji pełnomocnika strony wniosek podlegał odrzuceniu, bowiem nie można przyjąć argumentacji pełnomocnika skarżącej, że termin należy liczyć od daty 21 marca 2018 r., w którym to dniu pełnomocnik skarżącej ustanowiony z wyboru zapoznał się z aktami sprawy (dowód: informacja dopięta zszywką do pierwszej, wewnętrznej strony obwoluty akt), ponieważ termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie jest liczony od chwili ustania przyczyny uchybienia terminu przez skarżącą do dokonania czynności procesowej, a nie od daty, w której skarżąca czy też jej pełnomocnik ustanowiony z wyboru po wydaniu orzeczenia dowiedzieli się o rozprawie i wydanym wyroku, przeglądając akta sprawy [przy czym skarżąca nie zapoznawała się z aktami sprawy, akta sprawy przeglądał tylko jej pełnomocnik w dniu 21 marca 2018 r.]. Skarżąca potwierdzając odbiór zawiadomienia o rozprawie wiedziała, że nadawcą przesyłki jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wiedziała również co kwituje, albowiem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (karta 27 akt sądowych) w sposób jasny i czytelny wskazany jest rodzaj przesyłki określony jako "zawiadomienie o term. rozp. 7.03.2018 r. g. 12:30 s. G". Skarżąca, wbrew twierdzeniom jej pełnomocnika, miała więc wiedzę o wyznaczonym w sprawie terminie rozprawy, jednak na rozprawę nie stawiła się. Stosownie zaś do treści art. 141 § 2 powołanej ustawy w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. W niniejszej sprawie, po zamknięciu rozprawy w dniu 7 marca 2018 r. Sąd ogłosił wyrok oddalający skargę. Tym samym siedmiodniowy termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał z dniem 14 marca 2018 r. W świetle powyższego stwierdzić należy, że złożony w dniu 28 marca 2018 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest spóźniony, co powoduje z mocy ustawy jego odrzucenie, gdyż przyczyna uchybienia terminu ustała wcześniej niż na siedem dni przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, zaś pełnomocnik we wniosku nie wskazał żadnych okoliczności usprawiedliwiających niepodjęcie w terminie czynności procesowych przez skarżącą. Jednocześnie Sąd podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 481/09 (dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych), zgodnie z którym strona składająca do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi [czy jak w niniejszej sprawie wniosła skargę], winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne. Również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreślano, że jeżeli strona wie o wszczęciu postępowania, to powinna liczyć się z ewentualnością nadejścia pisma procesowego i nie może powoływać się na własną nieświadomość. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której strona sama wszczęła postępowanie (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02, Lex nr 56631 oraz z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt P 13/05, Lex nr 182474). Należy ponadto skonstatować, że art. 86 § 1 powołanej ustawy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady formalizmu. Zasada formalizmu procesowego jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania. Przez zachowanie wymogów formalnych zarówno sąd, jak i uczestnicy postępowania realizują postulat jawnego postępowania – poddanego kontroli uczestniczących w nim podmiotów – w którym możliwe jest skupienie materiału procesowego. Mimo że formalizm może ograniczać swobodę co do treści i formy, czy terminów, niemniej jednak brak pewnych obostrzeń w tym zakresie prowadziłby do anarchii i destrukcji wymiaru sprawiedliwości, a przez to czynił z prawa do sądu wartość iluzoryczną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r., SK 40/07, OTK ZU 2008, seria A, nr 6, poz. 101, pkt 6.5.1; S. Cieślak, Formalizm procesowy w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, Serock k. Warszawy, pod red. T. Erecińskiego i K. Weitza, Warszawa 2010; także postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2014 r., I OZ 456/14). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że formalizm procesowy jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania. Przez zachowanie wymagań formalnych zarówno sąd, jak i uczestnicy postępowania realizują postulat jawnego postępowania. W przypadku każdej ze stron należy oczekiwać dbałości o swoje interesy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. SK 17/12, publ. OTK-A 2013/6/86, Dz.U.2013/1004, Lex Nr 1354495). Prawo do sprawiedliwego procesu sądowego, będące elementem prawa do sądu, gwarantuje stronom postępowania m.in. możliwość korzystania z praw i gwarancji procesowych. Prawo do sądu powinno przysługiwać każdej osobie i w takim zakresie, w jakim chce z tego prawa skorzystać, a procedura powinna mu umożliwiać skorzystanie z tego prawa (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych). Oczywistym jest, że formalizm postępowania może jednak stanowić barierę w dostępie do sądu, lecz zapewnieniu rzetelności postępowania służy zachowanie właściwej proporcji przy normowaniu rygorów procesowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.