IV SA/Wa 2507/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 6 lipca 2015 r. R. A. wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] o odmowie udzielenia R. A., urodzonemu [...] września 1982 r., obywatelowi [...], zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z argumentacją, że skutki prawne, z jakimi wiązałoby się niewstrzymanie wykonania tej decyzji doprowadziłyby do uszczerbku interesu skarżącego albo zagrożenia wyrządzenia znacznej szkody. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że chociaż kwestionowana decyzja nie zawiera nakazu opuszczenia terytorium Polski, to skutkiem wydania tejże decyzji jest zobowiązanie go z mocy samego prawa do opuszczenia terytorium RP. Niewykonanie tego zobowiązania pozwalałoby właściwym organom wszcząć wobec skarżącego postępowanie deportacyjne. W ocenie skarżącego, ewentualny korzystny dla niego wyrok Sądu pozbawiony byłby znaczenia dla kształtowania sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego, gdyż nie pozostawałby już wówczas pod jurysdykcją Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, zdaniem skarżącego, opuszczenie przez niego terytorium RP wykluczyłoby jego aktywne uczestnictwo w postępowaniu sądowym i pozbawiłoby go prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w tym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 tej ustawy należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 powołanej ustawy i z taką sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania decyzji odmownej polega bowiem na wstrzymaniu skutków prawnych, które decyzja ta wywołuje. Należy zatem uznać, że samo to, że dany akt jest rozstrzygnięciem odmawiającym przyznania uprawnienia nie przesądza o konieczności odmowy przyznania stronie postępowania sądowego ochrony tymczasowej. O możliwości przyznania ochrony, na podstawie art. 61 § 3 powołanej ustawy, nie decyduje zatem rodzaj aktu będącego przedmiotem skargi, ale to, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w granicach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona strony przed skutkami, o których mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując w tej sprawie oceny możliwości wystąpienia niekorzystnych dla strony skutków, wobec wydania aktu odmawiającego udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce na podstawie art. 100 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r, poz. 1650 z późn. zm.) należy rozważyć nie tyle, czy zaskarżonym aktem nałożono na stronę jakiekolwiek obowiązki, które mogłyby być wykonane w sposób dobrowolny lub przymusowy, ale to, czy ewentualne wstrzymanie wykonania aktu umożliwi stronie realizację jej uprawnień. Innymi słowy, czy wobec zakończenia postępowania administracyjnego na skutek wydania decyzji, sytuacja prawna strony zmieniła się w stosunku do sytuacji prawnej strony w trakcie postępowania. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. orzekającą o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Okoliczności podnoszone przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku, które miałyby przemawiać za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji, nie dają podstaw do zastosowania wobec skarżącego ochrony tymczasowej, gdyż skarżący nie wykazał przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie wniosku sprowadza się do ogólnikowych twierdzeń, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący w istocie nie przytoczył żadnych konkretnych okoliczności, które uzasadniałyby wniosek co do tego, że wykonanie aktu może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Stwierdzić również należy, że bezpośrednim skutkiem odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie jest wydalenie cudzoziemca z terytorium RP. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Zatem argumentacja przytoczona we wniosku o wstrzymanie jest niewystarczająca, bez wskazania przez skarżącego takich okoliczności, które wskazują na to, że wykonanie decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy może prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, natomiast wstrzymanie wykonania tej decyzji zagwarantuje stronie ochronę przed skutkami, o których mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wykładnia przepisów ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym nie może charakteryzować się automatyzmem i prowadzić do tego, że bez względu na okoliczności wskazane we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy sąd administracyjny wstrzymuje wykonanie takiej decyzji. Jedynie w odniesieniu do takich cudzoziemców, którzy w przypadku zobowiązania do powrotu mogą być narażeni na ryzyko nieludzkiego lub poniżającego traktowania, sprzecznego z art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołem nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 63, poz. 284 z późn. zm.), co do zasady ochrona tymczasowa musi być zagwarantowana "automatycznie", z uwagi na wysokie ryzyko wyrządzenia szkody (zob. wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowiek z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie De Souza Ribeiro v. Francja, § 82). Należy więc stwierdzić, że w odróżnieniu od spraw, w których – niezależnie od okoliczności wskazanych we wniosku – Sąd powinien udzielić cudzoziemcowi ochrony przed zobowiązaniem do powrotu z uwagi na ryzyko traktowania sprzecznego z art. 3 Konwencji, w sprawach dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy udzielenie cudzoziemcowi ochrony tymczasowej zależy od wykazania przez wnioskodawcę spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tego rodzaju sprawach istnienia tych przesłanek nie można domniemywać. Badając całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem skarżący nie wykazał w sposób powyżej wskazany, że w konsekwencji wystąpiły skutki określone w art. 61 § 3 powołanej ustawy. Ponadto decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP bezpośrednio nie skutkuje wydaleniem cudzoziemca z terytorium RP, gdyż nie zawiera ona nakazu opuszczenia przez skarżącego Polski (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2013 r., II OZ 307/13, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak też podstaw prawnych, aby traktować wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP jako środek prowadzący do zalegalizowania pobytu cudzoziemca na terytorium RP (por. postanowienie NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. II OZ 701/12, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej). W kwestionowanej decyzji trudno bowiem upatrywać niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, skoro wydalenie skarżącego lub obowiązek opuszczenia terytorium RP może nastąpić wskutek rozstrzygnięć podejmowanych w odrębnych postępowaniach. Skarżący chcąc zapewnić sobie osobisty udział w postępowaniu sądowym powinien skorzystać z przewidzianych w ustawie o cudzoziemcach środków prawnych służących legalizacji pobytu w Polsce. Wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadnia też ocena, która niedoprowadzenie do opuszczenia przez skarżącego terytorium Polski w drodze skorzystania z ochrony tymczasowej łączy z uznaniem, że standardy rzetelnej procedury i prawo do sądu wymagają osobistego uczestnictwa skarżącego jako strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Mając na uwadze charakter postępowania przed sądem administracyjnym, w ramach którego w zasadzie nie ustala się faktów w sprawie, lecz zajmuje się wyłącznie kwestiami prawnymi, nie można uznać, że ewentualna nieobecność skarżącego w postępowaniu ograniczy jego dostęp do sądu. Należy tutaj podkreślić, że instytucja ochrony tymczasowej ma chronić stronę przed możliwością powstania sytuacji, wywołanej wykonaniem decyzji, która doprowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu wystąpienie, w efekcie wydania decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, ustawowego obowiązku z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, nie powoduje ani znacznej szkody, ani też trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji cudzoziemca. Nie będąc zobowiązany do powrotu do kraju pochodzenia może skutecznie realizować swoje prawo do sądu w tym podejmować działania procesowe, które zapewnią mu skuteczny udział w postępowaniu wywołanym jego skargą na decyzję o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny, na podstawie art. 61 § 3 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.