IV SA/Wa 2509/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego P. S.A. z siedzibą w L. kwotę 3533 (trzy tysiące pięćset trzydzieści trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. nr [...], z dnia [...], w przedmiocie wymierzenia [...] z siedzibą w L., administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 2 drzew gatunku sosna pospolita, rosnących na dz. ew. nr [...] z obr. [...] w J.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że w sprawie bezsporne jest, że z terenu nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...] z obr. [...] w J., bez uprzedniego uzyskania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, usunięto dwie sosny. W wyniku przeprowadzonych z udziałem przedstawicieli organu I instancji i skarżącej oględzin ujawniono, że usunięto dwa drzewa: sosnę pospolitą rosnącą w odległości 2 m od krawędzi podstawy słupa linii 110 kW, o obwodzie kłody wynoszącym 80 cm (mierzonym na wysokości 130 cm od ziemi); oraz sosnę pospolitą rosnącą w odległości 4,8 m od podstawy słupa linii 110 kW, o obwodzie kłody wynoszącym 68 cm (mierzonym na wysokości 130 cm od ziemi). W konsekwencji, zdaniem organu, spełnione zostały przesłanki do ukarania skarżącej spółki za nielegalne usunięcie drzew. Kolegium podało, że zgodnie z przepisem art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6. Stosownie do przepisów obowiązującego w dniu wydania skarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 roku w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228: poz. 2306 ze zm.), stawka za 1 cm obwodu pnia drzewa - sosny zwyczajnej - mierzonego na wysokości 130 cm wynosiła 34,81 zł, a współczynnik różnicujący stawkę w zależności od obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm, przy obwodzie 51-100 cm wynosił 2,37 zł. Organ odwoławczy uznał, że w analizowanej sprawie prawidłowo wyliczono wysokość kary za nielegalnie usunięte drzewa stosując wskazane wyżej przepisy ustawy o ochronie przyrody i rozporządzenia w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew. Ponadto Kolegium stwierdziło, że postępowanie w przedmiotowej sprawie przeprowadzono zgodnie z przepisami prawa administracyjnego i zakończono wydaniem prawidłowej decyzji. Odpowiedzialność za nielegalne usunięcie drzew ponosi osoba odpowiedzialna bez względu na powody, dla których wycinki dokonała. Wobec prawnego dopuszczenia ubiegania się o zezwolenie na usunięcie drzew przez właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, zakład energetyczny, z którego inicjatywy dokonano wycinki, ponosi odpowiedzialność za nielegalne usunięcie drzew. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjego w Warszawie wniosła [...]z siedzibą w L., reprezentowana przez radcę prawnego, zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływa na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 84 k.p.a. poprzez brak ich zastosowania, polegający na niewyczerpującym zebraniu oraz rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w zakresie braku poczynienia jakichkolwiek ustaleń odnośnie wieku wyciętych drzew; - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływa na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 107 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. polegające na braku uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji w części dotyczącej sposobu wyliczenia przez organ administracyjny wysokości kary pieniężnej, co stoi w jawnej sprzeczności z ogólną zasadą przekonania i pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych, powodując także, iż zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli instancyjnej. Podnosząc powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dla wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia niezbędne jest poczynienie jednoznacznych ustaleń zakresu wieku usuniętych drzew. Tymczasem w niniejszej sprawie Burmistrz Miasta J. nie odniósł się w żaden sposób do wieku ściętych drzew, czego nie dostrzegł również organ odwoławczy, nieprawidłowo uznając postępowanie wyjaśniające za wnikliwe, naruszając w ten sposób przepisy postępowania administracyjnego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Ponadto, w ocenie Skarżącego, zaskarżona decyzja nie może się ostać także z tej przyczyny, iż uzasadnienia prawne obu decyzji w części dotyczącej sposobu wyliczenia przez organ wysokości nałożonej kary pieniężnej nie pozwalają na prześledzenie prawidłowości toku rozumowania organów. Organy ograniczył się w tej kwestii jedynie do wskazania powszechnie obowiązujących przepisów prawa regulujących kwestię wyliczania wysokości opłaty oraz równań matematycznych, których prawidłowości skarżąca nie może jednak zweryfikować, bowiem organy administracyjne nie zadały sobie trudu aby dokładnie wyjaśnić poszczególne składniki tych równań. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że powszechnie wiadomo jest, że sosna o obwodzie pnia 68 i 80 cm ma więcej niż 10 lat, ponadto wysokość kary została wyliczona w sposób prawidłowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 83 ust. 1 , 6, art. 85 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92 poz. 880 ze zm.). . Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego – jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Natomiast zgodnie z art. 83 ust. 6 cyt. ustawy przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów: 1) w lasach; 2) owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową; 3) na plantacjach drzew i krzewów; 4) których wiek nie przekracza 10 lat; 5) usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych; 7) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału; 8) które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 9) stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 10) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Zgodnie zaś z art. 85 ust. 1 tej ustawy opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa. Stawki opłat za usuwanie drzew nie mogą przekraczać za jeden centymetr obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm (ust. 2). Bezspornym jest, że w niniejszej sprawie dokonano wycięcia dwóch drzew gatunku sosna na terenie działki przy ul. [...] w J., której właścicielem jest G. C.. Niesporne jest również, że wycinki tej dokonali pracownicy [...], w związku z usuwaniem awarii sieci energetycznej. Rozważyć zatem należy, czy organy orzekające w sprawie mogły nałożyć na skarżącego karę pieniężną za usunięcie drzew bez stosownego zezwolenia, mimo, że nie jest ona posiadaczem działki z której usunięto drzewa, a jeśli tak, czy zachodziły przesłanki do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie mogły nałożyć na [...] administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia, mimo że nie jest posiadaczem nieruchomości, na której dokonano wycinki drzew, jednak w przypadku ustalenia, że podmiot ten mógł wystąpić o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew. W wyniku nowelizacji (z dniem 1 marca 2011 r.) ustawy o ochronie przyrody w art. 83 ust. 1 pkt 2 zawarto uprawnienie dla właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego (tj. urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz innych urządzeń podobnych) do wystąpienie z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Wobec tego, skoro w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmowane jest, że administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia może zostać nałożona jedynie na posiadacza nieruchomości - ponieważ miał możliwość wystąpienia o zgodę na usunięcie drzew, przyjąć zatem należy, że wskazana kara może zostać również nałożona na właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, ponieważ również ma obecnie możliwość wystąpienia o udzielenie zgodny na stosowne usunięcie drzew. Rolą organów orzekających w sprawie było zatem ustalenie, czy podmiot, którego pracownicy dokonali nielegalnego usunięcia drzew – tj. [...], jest właścicielem urządzenia przesyłowego - (pierwsza przesłanka pozytywna z art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody), oraz że drzewa zagrażały funkcjonowaniu tych urządzeń (druga przesłanka pozytywna). Spełnienie tych przesłanek pozytywnych umożliwiało bowiem wystąpienie o udzielenie zgody na usunięcie drzew przez zakład energetyczny. Jedynie bowiem w stosunku do podmiotu mającego możliwość złożenia wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów skierowana winna być decyzja nakładająca administracyjną karę pieniężną w przypadku wycięcia drzew bez wymaganego. Kara za usunięcie drzew lub krzewów może być zatem wymierzona posiadaczowi lub właścicielowi nieruchomości jedynie wówczas, gdy dokonali wycięcia drzew osobiście lub zlecili wykonanie tej czynności innym osobom. W zaskarżonych decyzjach zabrakło choćby odniesienia się do tego, czy podmiot, na którego nałożono karę jest właścicielem urządzeń przesyłowych. Ponadto stwierdzić należy, że do wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia niezbędne jest ustalenie wieku usuniętego drzewa, bowiem, stosownie do art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, zezwolenie na usunięcie jest potrzebna dla drzew starszych niż 10 letnie. Stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w ogóle pominięto kwestię wieku wyciętych drzew. Organy niejako z automatu przyjęły, że były to drzewa starsze niż 10 letnie, bez opinii specjalisty w tej dziedzinie. W ocenie Sądu stanowiło to naruszenie obowiązku zgromadzenia całości materiału dowodowego. Organy orzekające w niniejszej sprawie, jako nieposiadające wiedzy specjalistycznej, powinny podjąć dodatkowe czynności w zakresie ustalenia wieku drzewa, z uwagi na możliwość zastosowania wobec skarżącego sankcji administracyjnej. Takich ustaleń jednak w niniejszej sprawie zabrakło zwłaszcza, że wiek drzewa nie zależy od obwodu jego pnia, ale od szeregu innych okoliczności np. od warunków w jakim rosło. . Stwierdzić zatem należy, że zarówno zaskarżona decyzja jaki poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta J. z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd nie odniósł się do wysokości ustalonej kary pieniężnej, z uwagi na dostrzeżone uchybienia natury procesowej i konieczność weryfikacji wieku wyciętych drzew. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz.270 ze zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji. W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 152, zaś w pkt 3 na podstawie art. 200 i 205 § 2 cyt. ustawy. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku organy przeprowadzą na nowo postępowanie administracyjne z uwzględnieniem wytycznych w nim zawartych.