IV SA/Wa 2513/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. T. i B. C. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do likwidacji urządzenia wodnego oddala skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] decyzją Nr [...], z [...] września 2017 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2017 r., poz. 1257), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) w związku z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121) po rozpatrzeniu odwołania M. C. oraz B. C. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2017 r. znak: [...] zobowiązującej wyżej wymienionych do likwidacji urządzenia wodnego tj. wylotu urządzeń drenarskich, służącego do wprowadzenia do wód cieku [...] wód opadowych i roztopowych z działki nr ewid. [...], obręb [...], m. [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, za wyjątkiem terminu wykonania nałożonego decyzją obowiązku, ustalając ten termin - 90 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] czerwca 2017 r., Prezydent Miasta [...] zobowiązał właścicieli nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] na działce o nr ew. [...] do likwidacji urządzenia wodnego - wylotu, zlokalizowanego w skarpie rzecznej cieku [...] na działce nr [...], służącego do wprowadzania do wód cieku [...] wód opadowych i roztopowych z terenu nieruchomości na działce [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli M. C. i B. C. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] analizując zaskarżoną decyzję oraz akta sprawy uznał, że działania organu pierwszej instancji były prawidłowe. Prezydent Miasta [...] wezwał Państwa C., pismem z 13 września 2016 r. do złożenia wyjaśnień w związku z informacją, która wpłynęła do Urzędu Miasta [...], o stwierdzeniu istnienia wylotu odprowadzającego ścieki z posesji skarżących. W uzasadnieniu wezwania Prezydent wyjaśnił jego powód, a także pouczył adresatów, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. W swoim kolejnym piśmie z 12 października 2016 r., wezwaniu do legalizacji urządzenia wodnego, organ pierwszej instancji poinstruował, w jaki sposób należy zalegalizować urządzenie, jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o legalizację oraz poinformował, że niepodjęcie działań w kierunku legalizacji urządzenia wodnego skutkować będzie wydaniem decyzji o nałożeniu na właścicieli urządzenia wodnego obowiązku jego likwidacji. W związku z niepodjęciem przez skarżących żadnych kroków celem legalizacji, Prezydent Miasta [...] wydał decyzję z [...] marca 2017 r. o zobowiązaniu właścicieli wylotu do jego likwidacji w terminie 90 dni od dnia otrzymania decyzji. Decyzja ta została uchylona przez Dyrektora RZGW w [...] z powodu uchybień formalnych - tj. braku wszczęcia postępowania oraz niedopełnienia obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy, organ pierwszej instancji wydał decyzję z [...] czerwca 2017 r., w której ponownie zobowiązał właścicieli nielegalnego wylotu do jego likwidacji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prezydent Miasta [...] wyjaśnił, iż podstawą do wydania decyzji był przepis art. 64a ust. 5 ustawy Prawo wodne, który wskazuje, że organ ma obowiązek wezwać właściciela urządzenia wodnego, który nie wystąpił z wnioskiem o legalizację urządzenia, do jego likwidacji oraz nadmienił, iż skierowanie w pierwszej kolejności wezwania do legalizacji było działaniem w interesie Strony. W odwołaniu skarżący poinformowali, iż dysponują zawiadomieniem o przyjęciu zgłoszenia na zamiar wykonania robót budowlanych, a także zgodą na użytkowanie budynku mieszkalnego wraz z instalacjami wewnętrznymi i przyłączami. Zdaniem skarżących, Prezydent Miasta [...] powinien był przekazać ich podanie z 2002 r. w trybie art. 66 § 1 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu, organ odwoławczy wskazał, że podanie załączone do akt sprawy, które Państwo C. skierowali do Urzędu Miasta [...], jest zgłoszeniem w trybie art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz nie zawiera wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego wraz z operatem wodnoprawnym, decyzją o warunkach zabudowy oraz opisem prowadzenia zamierzonej działalności sporządzonym w języku nietechnicznym. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do przekazania pisma organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., ani też zwrotu podania na podstawie art. 66 § 1 k.p.a. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że organ nie powinien był przyjąć zgłoszenia, jako że nie dołączono do niego wymaganej dokumentacji (pozwolenia wodnoprawnego), jednak nie jest to wystarczająca przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta [...] ani tym bardziej do uznania, że wylot został wykonany legalnie. Państwo C. zostali w późniejszym terminie kolejno wezwani do wyjaśnień, pouczeni o konieczności legalizacji wylotu. Następnie wezwani do legalizacji zostali pouczeni, że niepodjęcie działań będzie skutkować wezwaniem do likwidacji wylotu. Dopiero po wyczerpaniu wymienionych środków wydano decyzję nakładającą obowiązek likwidacji urządzenia wodnego na jego właścicieli. Organ odwoławczy nie podzielił również stanowiska skarżących, iż "Prezydent Miasta [...] nie przekazując naszego podania, ani nie powiadamiając nas o konieczności złożenia wniosku do Wydziału Ochrony Środowiska UM [...] przyjął, że odprowadzenie wód deszczowych stanowi zwykłe korzystanie z wód." Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy Prawo wodne, właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie; prawo to nie stanowi prawa do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. W związku z powyższym, nawet w przypadku, gdyby skarżący odprowadzali ścieki z terenu swojej działki w ramach zwykłego korzystania z wód, nie zwalnia ich to z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych. Co więcej, z analizy akt sprawy wynika, że nielegalny wylot zlokalizowany jest poza terenem będącym własnością skarżących, tj. w skarpie cieku [...], na działce nr [...]. W przypadku, gdyby skarżący dysponowali pozwoleniem wodnoprawnym na wykonanie wylotu, mogliby podpisać z administratorem cieku umowę użytkowania gruntów, zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy Prawo wodne. W niniejszej sytuacji, właściciel nielegalnego urządzenia wodnego zawłaszcza w sposób nieuprawniony grunt będący własnością Skarbu Państwa. Dalej organ odwoławczy wyjaśniał, że w przypadku zamiaru wykonania urządzenia wodnego, inwestor musi ubiegać się co najmniej o dwa pozwolenia (względnie zgłoszenia): pozwolenie (zgłoszenie) wodnoprawne na wykonanie urządzenia na podstawie ustawy Prawo wodne oraz pozwolenie (zgłoszenie) na budowę urządzenia na podstawie ustawy Prawo budowlane. Pozwolenia te wydawane są w oddzielnych postępowaniach. Skuteczne dokonanie zgłoszenia zamiaru budowy nie stanowi przeszkody merytorycznej dla wdrożenia trybu postępowania legalizacyjnego w trybie art. 64a ustawy Prawo wodne. Tut. organ nie ma kompetencji do podważania zawiadomienia organu administracji architektoniczno-budowlanej, nawet jeśli zostało wydane na podstawie niekompletnej dokumentacji, stąd też argument skarżących, że termin uchylenia decyzji, zgodnie z art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 k.p.a. minął 10 lat temu nie ma zastosowania. W niniejszym postępowaniu, organ właściwy ds. gospodarki wodnej domagał się przedstawienia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego, a w związku z brakiem takiego pozwolenia, wezwał właścicieli urządzenia do jego legalizacji, a ostatecznie likwidacji. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut, jakoby realizacja decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2017 r. spowoduje zmianę stosunków wodnych w terenie i zalewanie nieruchomości położonych poniżej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że realizacja zaskarżonej decyzji spowoduje przywrócenie stosunków wodnych w terenie do stanu sprzed wykonania nielegalnego urządzenia wodnego. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2) ustawy Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Organ odwoławczy nie podzielił także stanowiska skarżących, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2017 r. jest szkodliwa dla otaczających nieruchomości, jak i dla środowiska, co jest niezgodne z art. 63 i art. 70 pkt 1 i 4 ustawy Prawo wodne. Organ wskazał, że art. 70 ww. ustawy odnosi się do melioracji użytków rolnych, do których niewątpliwie nie zalicza się dach posiadłości ani działka budowlana Państwa C. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 63 ww. ustawy, należy zauważyć, iż odnosi się on do projektowania, wykonywania oraz utrzymywania urządzeń wodnych zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, co nie ma zastosowania w niniejszym postępowaniu. Z uwagi na fakt, że w związku z wniesionym odwołaniem, wkrótce minie określony decyzją Prezydenta Miasta [...] termin wykonania obowiązku likwidacji urządzenia - organ odwoławczy zmienił zapis decyzji w tym zakresie, zaś nowy termin ustalił w sposób uwzględniający czas niezbędny do przeprowadzenia przedmiotowych robót tj. 90 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z [...] września 2017 r. wnieśli M. C. i B. C. Zdaniem skarżących, w świetle art. 32 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane, to Urząd Miasta [...] nie dopełnił ciążących na nim obowiązków (jeżeli w 2002 r. ciążył obowiązek wykonania operatu wodnoprawnego na osobie fizycznej). Urząd Miasta [...] zawiadomieniem o przyjęciu zgłoszenia nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. na zamiar wykonania robót budowlanych na terenie działki nr [...] obręb [...] potwierdził przyjęcie ww. zgłoszenia i zobowiązał zgłaszających do zawiadomienia o zakończeniu robót w terminie 14 dni od ich zakończenia. W zawiadomieniu nie wspomniał o uzyskaniu przez inwestora wymaganych przepisami szczegółowymi pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów (o ile by w tym czasie obowiązywały dla osób fizycznych zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo Budowlane). Zgodnie z art. 66 § 1 k.p.a. to na organie ciążył obowiązek (o ile by istniał) powiadomienia o konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego przez inwestora. W dniu [...] października 2002 r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzję nr [...] wyrażającą zgodę na użytkowanie po zakończeniu i przejęciu wszystkich robót na terenie nieruchomości. W tym momencie wszelkie czynności prawne i techniczne związane z realizacją inwestycji na działce nr [...] obręb [...] w [...] przy ul. [...] zostały zakończone i przyjęte bez zastrzeżeń. Zdaniem skarżących, skoro od wydania decyzji przez Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...] października 2002 r. oraz od przyjęcia zgłoszenia przez UM [...] z 12 sierpnia 2002 r. upłynęło ok. 15 lat, to działanie powyższe jest bezprawne. Skarżący wyjaśnili, że wykonana przez nich instalacja odwodnienia z dachu o pow. ok. 150 m2 jest wstępnie rozsączana na terenie ich działki, a jedynie ewentualne nadwyżki wody poprzez studzienki osadcze są kierowane do rzeki. Wraz z wnioskiem o wykonanie powyższej instalacji przekazano do Urzędu Miasta [...] stosowną dokumentację. Urządzenie wodne zostało wykonane na stan prawny z dnia 29 lipca 2002 r. i Prezydent Miasta [...] na ten dzień powinien zastosować obowiązujące przepisy prawa. Na dzień zgłoszenia do Urzędu Miasta [...] zamiaru wykonania odprowadzenia wód deszczowych z dachu budynku jednorodzinnego oraz rozsączania na terenie działki rurami drenażowymi wód opadowych z odprowadzeniem nadwyżki do rzeki nie istniał art. 64a ust. 5 ustawy z dnia 10 lipca 2001 r. Prawo wodne. Również podstawa prawna art. 64a ustawy Prawo wodne dotyczyła zakładów, o nie osób fizycznych. Art. 124 pkt. 6 Prawa wodnego mówi, że: " pozwolenie wodno-prawne nie jest wymagane na: pkt. 6 odwodnienie obiektów lub wykopów budowlanych Jeżeli zasięg leja depresji nie przekracza poza granice terenu, którego zakład jest właścicielem co potwierdza, że nawet zakłady nie musiały posiadać pozwoleń wodnoprawnych do odwodnienia obiektów. Teren działki nr [...] obręb [...] w [...] oraz działek sąsiednich jest terenem zalewowym rzeki [...] o wysokim poziomie wód gruntowych. Powoduje to, że każda inwestycja na tym terenie wpływa w sposób znaczący na stan wody na gruncie. Wybudowanie w sąsiedztwie osiedla domów przez dewelopera oraz zniszczenie przez niego istniejącej sieci drenarskiej spowodowało zmiany stanu wody na gruncie. Likwidacja urządzenia wodnego w postaci rury drenarskiej o średnicy 100 mm spowoduje zmianę stosunków wodnych powodując w sposób naturalny zalewanie nieruchomości położonych poniżej ich działki zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. W konsekwencji powyższych zarzutów skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 pkt. 3 i pkt. 7 k.p.a., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, sprawy rozstrzygniętej inną decyzją (decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2002 r. Nr [...]) oraz jest niezgodna z art. 145 § 1 pkt. 6 w związku z art. 146 § 1. k.p.a. Ponadto skarżący wnieśli o zalegalizowanie urządzenia wodnego w postaci wylotu instalacji odwadniającej i melioracyjnej (drenaż) z działki nr [...] obręb [...] w [...] na działkę nr [...] obręb [...] w [...] jako urządzenia do zwykłego korzystania z wód, co jest zgodne z prawem oraz o zwrot kosztów postepowania. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpatrywania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, w brzmieniu obowiązującym w dacie wykonania urządzenia wodnego służącego do wprowadzania wód opadowych z działki nr [...] do cieku wodnego [...], tj. w roku 2002, przez ścieki należało rozumieć wprowadzanie do wód lub do ziemi m.in. wód opadowych lub roztopowych, ujętych w systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych (art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c). Z kolei urządzeniem wodnym było urządzenie służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności m.in. wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód (art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. f). Wykonanie urządzeń wodnych, zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne w brzmieniu z 2002 roku, wymagało pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast zakład, który wzniósł urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, był obowiązany do jego rozebrania na własny koszt (art. 64 ust. 5). Przy czym, przez zakład należało rozumieć, zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 25 ustawy Prawo wodne w brzmieniu z 2002 roku, podmiot korzystający z wód, w ramach korzystania szczególnego albo podmiot wykonujący urządzenie wodne. W przedmiotowej sprawie podmiotem, który wykonał urządzenie wodne byli skarżący będący inwestorami. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 lipca 2005 r., OSK 1814/04 (Lex nr 190576) stwierdził, że adresatem przepisu art. 64 ust. 5 Prawa wodnego jest zakład, który wzniósł urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, czyli zgodnie z terminologią Prawa budowlanego - inwestor. Wobec powyższego należy stwierdzić, że w dacie wykonania przez skarżących urządzenia wodnego w postaci wylotu urządzeń drenarskich, służącego do wprowadzania do wód cieku [...] wód opadowych i roztopowych z działki nr ew. [...], istniał wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, a w przypadku wzniesienia urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego istniał obowiązek jego rozebrania. W toku postępowania administracyjnego skarżący złożyli kopię pisma z 19 lipca 2002 r., które wpłynęło do Urzędu Miasta [...] Delegatura [...] Referat Urbanistyki i Nadzoru Budowlanego w dniu 29 lipca 2002 r., dot. zgłoszenia na podstawie art. 30 ustawy Prawo budowlane potrzeby wykonania odprowadzenia wód deszczowych z dachu budowanego domu jednorodzinnego oraz rozsączenia na trenie działki rurami drenażowymi wód opadowych. Nadwyżki nierozsączonych wód opadowych zostaną odprowadzone do rzeki [...]. Z kolei Urząd Miasta [...] Delegatura [...] Referat Urbanistyki i Nadzoru Budowlanego pismem z 12 sierpnia 2001 r. nr [...] zawiadomił o przyjęciu zgłoszenia na zamiar wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu odprowadzenia wód deszczowych z dachu budynku mieszkalnego w realizacji oraz rozsączenia po terenie działki rurami drenażowymi na działce położonej przy ul. [...]w [...]. Następnie skarżący pismem z 8 października 2002 r. zawiadomił ww. organ o zakończeniu robót budowlanych polegających na wykonaniu odprowadzenia wód deszczowych z dachu budynku mieszkalnego w [...] przy ul. [...] oraz rozsączaniu po terenie działki rurami drenażowymi zgodnie z zawiadomieniem nr [...]. Z powyższego wynika, że przyjęte zgłoszenie dotyczyło zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu odprowadzenia wód deszczowych z dachu budynku mieszkalnego w realizacji oraz rozsączenia po terenie działki rurami drenażowymi na działce położonej przy ul. [...] w [...]. Natomiast samo urządzenie wodne służące do wprowadzania wód opadowych z działki nr [...] do wód cieku [...] znajduje się na działce nr ew. [...], a zatem poza działką położoną przy ul. [...] w [...]. Wykonanie urządzenia wodnego z jednej strony podlega trybowi prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, z drugiej strony podlega rygorom prawa wodnego i wymaga pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia. Ponieważ, jak wykazały orzekające w sprawie organy, urządzenie wodne zostało wykonane przez skarżących bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego i nie wystąpili oni zgodnie z art. 64a ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, z wnioskiem o jego legalizację, to zasadne było w oparciu o art. 64a ust. 5 ww. ustawy nałożenie na nich obowiązku likwidacji urządzenia wodnego znajdującego się na działce nr ew. [...], w postaci wylotu urządzeń drenarskich, służącego do wprowadzenia do wód cieku [...] wód opadowych i roztopowych z działki nr ew. [...]. Wobec powyższego, Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w stosunku do zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 k.p.a. Należy zauważyć, że urządzenie wodne zlokalizowane na działce nr ew. [...] nie jest objęte decyzją z [...] października 2002 r. dot. zgody na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wolno stojącego wraz z przyłączami i instalacjami wewnętrznymi, na działce położonej w [...] przy ul. [...], będącego własnością skarżących. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.