IV SA/Wa 252/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata T. L. z Kancelarii Prawnej [...] s.c. z siedzibą w W. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 1994 r. (sygn. akt II SA 1696/93) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1993 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1990 r. Decyzją organu I. instancji odmówiono zmiany, na zasadzie art. 155 K.p.a., orzeczenia Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w N. z [...] grudnia 1964 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa W. M. w trybie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) gospodarstwa W. M. jako opuszczonego. W wyroku tym Sąd wskazał m.in., iż: - brak było przesłanek do zmiany decyzji z 1964 roku, - decyzja ta została prawidłowo doręczona, istniały też przesłanki do przejęcia gospodarstwa jako opuszczonego, gdyż bezspornie większość gruntów stanowiły odłogi. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2003 r. (sygn. akt IV SA 1783/99) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1999 r. w przedmiocie wznowienia postępowania. Sąd podzielił pogląd organu, iż brak było w sprawie podstaw do wznowienia postępowania, gdyż wniosek w tym przedmiocie nie został złożony w stosownym terminie. Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kpa, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2008 r., którą umorzono postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji z 1964 roku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie decyzji z 1964 roku toczyły się już postępowania zakończone prawomocnymi wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak skonstatował organ, sprawa została już zakończona prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 1993 roku. Decyzja, którą orzeczono by w sprawie uprzednio rozstrzygniętej ostatecznym orzeczeniem, byłaby dotknięta wadą nieważności (art. 156 §.1 pkt 3 Sygn. akt IV SA/Wa 252/09 K.p.a.). Powoduje to, iż wszczęte w tej samej sprawie postępowanie jest bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 K.p.a.). W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi J. M. -spadkobierca ówczesnego właściciela gospodarstwa rolnego W. M. -podniósł, iż w jego ocenie decyzja z 1964 roku była wadliwa. Stąd przejecie gospodarstwa a następnie użytkowanie przez Skarb Państwa było bezprawne. Zwrócił się do Sądu o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i o zasądzenie stosownego zadośćuczynienia z tytułu bezprawnego użytkowania gospodarstwa, po jego oszacowaniu przez powołanego biegłego. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Trafnie organ administracji ocenił, iż zachodzą przesłanki stanowiące przeszkodę dla ponownego orzekania w przedmiocie wadliwości (w tym kwalifikowanej - art. 156 § 1 pkt2 K.p.a.) decyzji z 1964 roku. Kwestie te bowiem, pomimo powołania się na tryb art. 155 K.p.a. (przesłanki zmiany ostatecznej decyzji) były rozważane, co do meritum, zarówno przez organ administracji orzekający w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 1993 roku jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny (sprawa sygn. akt II SA 1696/93), który oddalił skargę (kwestia doręczenia decyzji i przesłanek do przejęcia gospodarstwa). W ówczesnej ocenie Sądu decyzja z 1954 roku nie była wadliwa (vide uzasadnienie). Zarówno organ administracji jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest oceną prawną zawartą w wyroku o sygn. akt II SA 1696/93, co wynika z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Sygn. akt IV SA/Wa 252/09 Należy dodatkowo zauważyć, iż w orzecznictwie sądowo-administracyjnym prezentowany bywa generalny pogląd, iż oddalenie skargi na decyzję, którą dokonywano oceny określonego orzeczenia, pod kątem jego zmiany w trybie nadzwyczajnym (np. wznowienie postępowania) zamyka drogę dla późniejszego wyeliminowania tego samego orzeczenia z obrotu prawnego w procedurze stwierdzenia jego nieważności. Kwestie kwalifikowanej wadliwości takiego orzeczenia muszą być bowiem badane przez Sąd z urzędu, przy kontroli zasadności jego wzruszenia w innych szczególnych trybach (patrz np. wyrok NSA sygn. akt I OSK 700/08 - publicznie dostępna centralna baza orzeczeń NSA). Należy podkreślić jednak, iż w rozpoznawanej sprawie expressis verbis z uzasadnienia orzeczenia o sygn. akt II SA 1696/93 wynika, iż kwestie wadliwości decyzji z 1964 roku były oceniane przez sąd administracyjny. Uchybieniem przepisom postępowania, w zakresie właściwego uzasadnienia (art. 107 § 3 K.p.a.), jest stosunkowo lakoniczne wskazanie przyczyn, dla których organ administracji ocenił, iż sprawa była już rozstrzygana. Trafnie powołano się na ostateczne orzeczenie z 1993 roku, nie odnotowując jednak, iż wydane było ono z przywołaniem trybu art. 155 K.p.a. Jednocześnie trafnie uznał organ administracji, iż co do meritum dotyczyło ono (jak i sprawa sądowo-administracyjna, zakończona oddaleniem skargi) kwestii wadliwości uprzedniego orzeczenia a więc tym bardziej wadliwości kwalifikowanej. W tej sytuacji naruszenie przepisów postępowania nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy a więc jego stwierdzenie nie prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, co wynika a contrario z art. 145 § 1 pkt 1 lit c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie z uwagi na identyczne skutki procesowe dla strony, nie ma wpływu na wynik sprawy, czy w świetle przepisów procesowych właściwa podstawą orzekania było umorzenie postępowania (art. 105 § 1 K.p.a. - przywołany przez organ) czy też organ winien odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 K.p.a.). Sąd nie orzekał w przedmiocie zasadności wniosku Skarżącego w kwestiach odszkodowawczych, w pierwszym rzędzie z uwagi na brak właściwości sądów administracyjnych w tym zakresie. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów orzeczono w myśl art. 250 ustawy.