IV SA/Wa 2520/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. L. i W. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty Z. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących R. L. i W. L. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 2520/15 UZASADNIENIE Wojewoda M. decyzją z dnia [...] lipca 2015r. po rozpatrzeniu odwołania R. L. i W. L. utrzymał w mocy decyzję Starosty Z. nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu części działki nr [...] przejętej orzeczeniem o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...]grudnia 1962 r. na rzecz Skarbu Państwa, prowadzone na wniosek R. L. i W. L., jako bezprzedmiotowe. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń organu. Postępowanie, umorzone decyzją Starosty Z., wszczęte zostało na wniosek R. L. i W. L. z dnia [...] czerwca 2015 r. o zwrot części działki nr [...], która stanowi aktualnie własność [...] Sp. z o. o., przejętej na rzecz Skarbu Państwa, która nie została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Starosta Z. w trakcie wszczętego w/w wnioskiem postępowania ustalił, że sprawa zwrotu działki nr [...] o pow. 647m stanowiącej obecnie części działki nr [...] o pow. 0,4221 ha w mieście Z. była już rozpatrywana i została zakończona decyzja z dnia [...] listopada 2004 r o umorzeniu postępowania z uwagi na okoliczność, że przedmiotowa działka nie stanowiła już wtedy własności Skarbu Państwa (bądź jednostki samorządu terytorialnego). Decyzja Starosty została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1180/05, odrzucił skargę na w/w decyzję Wojewody. W trakcie prowadzonego obecnie postępowania przez Starostę oraz z akt postępowania jednoznacznie wynika, że przedmiotem zaskarżonego postępowania o zwrot, jest działka wywłaszczona orzeczeniem o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1962 r., której powierzchnię określono wtedy na 0,0647 ha, a obecnie stanowi ona cześć działki oznaczonej nr [...] o pow. 0,4221 ha. Przedmiotowa działka nr [...] zgodnie z wpisem w KW Nr [...] stanowi własność [...] Sp. z o.o. Zdaniem organu, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczącej tej samej sprawy staje się niedopuszczalne. Jeśli przeszkód do jego prowadzenia organ nie dostrzegł bezpośrednio po złożeniu wniosku i podjął czynności procesowe, a tak stało się w niniejszej sprawie, postępowanie podlega umorzeniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2014r. sygn. akt VII SA/Wa 2093/13, Lex 1435921). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. L. i W. L., nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że mimo upływu lat, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a wbrew wystąpieniu poprzedniego właściciela o zwrot działki, została ona przekazana [...] w 2005r. To przekazanie było bezprawne. Z tego powodu domagają się zwrotu działki lub odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie organ odwoławczy dokonał wadliwej wykładni przepisu prawa procesowego tj. art. 156 § 1 pkt. 3 Kpa i nieprawidłowo zastosował przepisy prawa procesowego tj. art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, co miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 3 Kpa decyzja, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną dotknięta jest kwalifikowaną wadą, przesądzającą o nieważności takiej decyzji. To właśnie z tych względów w niniejszej sprawie organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie wniosku skarżących o zwrot części działki nr ew. [...], przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1962r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, na podstawie art. 105 § 1 Kpa. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie było niedopuszczalne, a w związku z tym wszczęte mimo istniejących przeszkód postępowanie należało umorzyć. Organ odwoławczy ocenił, że przeszkodą do prowadzenia postępowania było ustalenie, iż w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja ostateczna wydana przez Starostę Z. z dnia [...] listopada 2004r. umarzająca postępowanie o zwrot działki, dotycząca tych samych wnioskodawców i tego samego przedmiotu wniosku (części działki [...]), z uwagi na okoliczność, że przedmiotowa działka nie stanowi własności Skarbu Państwa. Zdaniem organu decyzja ta rozstrzygała sprawę merytorycznie, co spowodowało niedopuszczalność kolejnego postępowania dotyczącego tej samej sprawy. W ocenie sądu pogląd ten jest nieuzasadniony. Niewątpliwie decyzja Starosty Z. z dnia [..] listopada 2004r. funkcjonująca w obrocie prawnym jest decyzją ostateczną i niewątpliwe dotyczyła również tego samego przedmiotu postępowania oraz tych samych podmiotów. Jednak zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 3 przeszkodę do prowadzenia kolejnego postępowania stanowi nie tylko ostateczność decyzji, ale też jej charakter rozstrzygający o istocie sprawy. Tylko taką decyzję można uznać za decyzję rozstrzygającą sprawę. Z treści art. 104 § 2 K.p.a. wynika, że ustawa rozróżnia dwa rodzaje decyzji ostatecznych, to jest decyzje, które rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części oraz decyzje, które kończą sprawę w innych sposób. Według art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. ze względu na res iudicata stwierdza się nieważność tylko takiej decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Tak sformułowany przepis art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (przez użycie frazy "rozstrzygniętej inna decyzją") wyraźnie dotyczy tylko tych spraw, które zakończone zostały decyzjami wymienionymi w art. 104 § 2 in principio K.p.a., a więc decyzjami rozstrzygającymi sprawę co do jej istoty w całości lub w części. Oznacza to, że poza zakresem przeszkody do merytorycznego rozpoznania sprawy w postaci res iudicata pozostają te sprawy, które zakończone zostały decyzjami w inny sposób kończącymi sprawę (art. 104 § 2 in fine K.p.a.). Tymczasem powoływana jako przeszkoda ostateczna decyzja Starosty Z. z dnia [...] listopada 2004r. była decyzją umarzającą postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wobec stwierdzenia, że właścicielem działki nie jest już Skarb Państwa. Decyzja ta miała więc wyłącznie charakter formalny niezwiązany z prowadzeniem merytorycznego postępowania przez organ. Tego rodzaju decyzje prawidłowo podejmowane są w tych sytuacjach, kiedy merytoryczne prowadzenie postepowania i wyjaśnienie sprawy nie jest możliwe i zasadne. Decyzja tego rodzaju kończy zatem postępowanie w "inny sposób", ale z całą pewnością nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Zamyka tym samym drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy tylko w tym postępowaniu, w którym została wydana. Ten rodzaj decyzji, wykluczający wypowiedzenie się organu co do istoty sprawy, nie może więc stanowić przeszkody do zainicjowania i prowadzenia postępowania w tym samym przedmiocie na przyszłość. Tylko rozstrzygnięcie co do istoty sprawy może stanowić przesłankę wykluczającą późniejsze prowadzenie postepowania w tożsamej sprawie i wydanie ponowne decyzji merytorycznej. W niniejszej sprawie taka przeszkoda w rzeczywistości nie istniała. Decyzja z dnia [...] listopada 2004r. nie zawierała rozstrzygnięcia merytorycznego (co do istoty spraw). Starosta Z. w uzasadnieniu decyzji ustalił stan faktyczny, jak też ustalił, że nieruchomość nie stanowi już własności Skarbu Państwa. Tych ustaleń nie można jednak uznać za merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poza tym, że przybiera odpowiednią formę (wyrażającą się w uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku), to jeszcze opierać się musi na zbadaniu przez organ istnienia lub nieistnienia przesłanek ustawowych uzasadniających zwrot lub odmowę zwrotu nieruchomości. Jedną z przesłanek, która stanowi podstawę odmowy zwrotu nieruchomości, może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa. Z całą pewnością uzasadnienie przywoływanej decyzji nie wskazuje na to, by wbrew nieprawidłowej formie decyzji, organ dokonywał merytorycznej oceny tej sprawy i przesłanek uzasadniających zwrot lub odmowę zwrotu nieruchomości, wskazując że ze względu na zmianę właściciela nie jest zasadne prowadzenie tego postępowania. Tymczasem przesłanka ta, powinna stanowić ewentualną podstawę rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Nie było zatem podstaw do uchylenia się przez organy I i II instancji od merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy. Dlatego też mając powyższe na uwadze, sąd doszedł do przekonania, że organ odwoławczy podzielając stanowisko organu pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania. Z uwagi na to, że dostrzeżone naruszenia przepisów postępowania wymagają dokonania oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zagwarantowanie stronie prawa do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez dwa różne organy administracji (art. 15 K.p.a.), skutkowało koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy.