IV SA/Wa 2532/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657) po rozpatrzeniu odwołania A. N. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r., nr [...] orzekającą o wymeldowaniu A. N. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Wojewoda [...] biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dyspozycję art. 80 K.p.a., podzielił stanowisko organu I instancji, że A. N. trwale i dobrowolnie opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w [...]. Tym samym spełnione zostały przesłanki wymeldowania wskazane w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Jak wynika ze zgromadzonej w toku sprawy dokumentacji oraz zeznań świadka M. E., A. N. nie mieszka w ww. lokalu co najmniej od 15 lat i co za tym idzie - nie jest już to miejsce, w którym skoncentrowane miałaby sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Przyznała to także H. N., która w trakcie przeprowadzanej przez komornika sądowego eksmisji wskazała, że jej córka mieszka razem z nią w [...] przy ul. [...]. Powtórzyła to także do protokołu przed organem I instancji [...] stycznia 2018 r. oraz w pisemnym oświadczeniu z [...] stycznia 2018 r. Organ wskazał także, że H. N. i A. N. zaczęły wykazywać większe zainteresowanie lokalem nr [...] przy ul. [...] w [...] po wszczęciu postępowania eksmisyjnego przez komornika. Wtedy dopiero zaczęły spłacać zadłużenie mieszkania, a skarżąca złożyła wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu. Ponadto organ stwierdził, iż przedmiotowy lokal wymaga generalnego remontu i nie nadaje się do zamieszkania. Powyższe bezspornie wskazuje, że przez długi czas pozostawał on niezamieszkany. Ponadto zebrany w sprawie materiał dowodowy niewątpliwie wykazał, że A. N. wyprowadziła się z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] jeszcze przed jego zalaniem i przed śmiercią poprzedniej wynajmującej, tj. swojej babci M. W.. Tym samym należy uznać, że skarżąca samodzielnie podjęła decyzję o opuszczeniu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Nie zmusił jej do tego stan techniczny mieszkania i nie opuściła go jedynie na czas opieki nad matką i ze względu na urodzenie syna. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] złożyła A. N., zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 35 ustawy o ewidencji ludności z dnia 24 września 2010 r. polegające na ustaleniu, że A. N. opuściła miejsce stałego pobytu w sposób dobrowolny i trwały, w sytuacji gdy opuszczenie przez skarżącą miejsca stałego pobytu wymuszone było w pierwszej kolejności koniecznością wykonywania opieki nad matką w okresie jej rekonwalescencji, a następnie z uwagi na stan techniczny lokalu skarżąca nie mogła go zamieszkiwać w okresie ciąży, a następnie z małym dzieckiem, do czasu przeprowadzenia generalnego remontu; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7, 77 i 80 K.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także brak prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego, prowadzącej do błędu w ustaleniach faktycznych, że opuszczenie przez A. N. miejsca stałego pobytu było trwałe i dobrowolne, podczas gdy miało charakter przymusowy i tymczasowy; - art. 8 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej, przez mechaniczne stosowanie prawa, nie bacząc przy tym na zasady współżycia społecznego i dobro jednostki. Wobec powyższego Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu Strona podniosła, że po śmierci babci Skarżącej, Skarżąca podejmowała działania zmierzające do ustalenia tytułu prawnego do korzystania z przedmiotowego lokalu. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Zarząd Dzielnicy [...] nie zakwalifikował skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez wydanie skierowania do zawarcia umowy najmu zajmowanego lokalu. Wobec powyższego Skarżąca obciążana była opłatą za bezumowne korzystanie z przedmiotowego lokalu, najpierw w przeliczeniu na jedną osobę, po urodzeniu dziecka opłaty naliczane były na dwie osoby. W dniu [...] listopada 2017 r. skarżąca ponownie złożyła wniosek o najem zajmowanego lokalu, a następnie wnioskiem z dnia [...] maja 2018 r. zwróciła się o wykup zajmowanego lokalu. Dalej Skarżąca wskazała, że na skutek zalania, które miało miejsce w 2012 r. stan techniczny lokalu z roku na rok się pogarsza. W chwili obecnej lokal jest w stanie który nie nadaje się do zamieszkania przez matkę z małym dzieckiem, lokal wymaga gruntownego remontu. W przedmiotowym lokalu znajdują się sprzęty, ubrania, meble, przedmioty codziennego użytku należące do Skarżącej. Na skutek decyzji administracji budynku w przedmiocie nakazania opuszczenia zajmowanej piwnicy w przedmiotowym lokalu znajdują się również rzeczy przeniesione z piwnicy. Skarżąca zmuszona jest wstrzymać się z remontem do czasu uregulowania sytuacji prawnej do przedmiotowego lokalu. Jednocześnie należy wskazać, iż Skarżąca pojęła czynności prawne celem ochrony posiadania i zaskarżyła wyrok zaoczny Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2016r., sygn. [...] orzekający eksmisję A. N. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Na skutek wniesionego sprzeciwu Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi postępowanie pod nową sygnaturą: [...], o czym niezwłocznie poinformowany został Urząd [...], Delegatura w [...]. Skarżąca zakwestionowała przyjęte oświadczenia administratora budynku i sąsiadów, którzy jej zdaniem, nie wiedzą kiedy przyjeżdża do mieszkania. Poza tym wskazała, że organ II instancji nie poczynił własnych ustaleń, opierając się na ustaleniach organu I instancji, w szczególności posiłkując się wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2018r. sygn. [...] w przedmiocie eksmisji, pomimo iż Skarżąca skutecznie wniosła środek zaskarżenia od przedmiotowego orzeczenia. Opuszczenie przez Skarżącą lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] ma zatem charakter czasowy. W niniejszej sprawie nie występuje także element dobrowolności opuszczenia przez Skarżącą przedmiotowego lokalu, Skarżąca przez stan techniczny lokalu zmuszona była go opuścić do czasu przeprowadzenia gruntownego remontu. Jednocześnie należy wskazać, iż obecnie trwa rewitalizacja budynku przy ul. [...] w [...], a zatem panują warunki uciążliwe do zamieszkania w nim wraz z małym dzieckiem. Skarżącej za pośrednictwem matki bierze czynny udział w czynnościach związanych z rewitalizacją budynku w części dotyczącej lokalu nr [...] przy [...] w [...], co również w również wykazuje, iż A. N. czyni starania celem doprowadzenia lokalu do stanu umożliwiającego zamieszkanie w nim wraz z swym dzieckiem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 4 lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącej oświadczyła, że sprzeciw od wyroku zaocznego eksmisyjnego został skutecznie przyjęty, bowiem został wyznaczony termin rozprawy na grudzień 2018 r, który został zniesiony z powodu choroby sędziego, nie ma wyznaczonego kolejnego terminu rozprawy. Poza tym wskazała, że Miasto zleciło remont wszystkich lokali w kamienicy. Pracownicy Miasta wchodzą do lokalu za zgodą skarżącej. Remont trwa od 2 lat. Pełnomocnik organu wnosząc o oddalenie skargi, dodał, że małoletni (syn skarżącej) nie był zameldowany w tym lokalu, na co wskazują wydruki dotyczące osób zameldowanych. Nie posiada wiedzy na temat remontów lokalu. Sąd na rozprawie postanowił oddalić wniosek o przeprowadzenie dowodu z pisma z dnia [...] maja 2018 r. (karta 11 akt sądowych), odnosząc się do pozostałych wniosków dowodowych Przewodnicząca wskazała, że znajdują się one w aktach administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1032 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, na podstawie której wydano zaskarżone decyzje, organ gminy (...), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W myśl art. 25 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolej stosownie do jej art. 26 ust. 1 pkt 1 adres określa się przez podanie nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu - jeżeli jest wydzielony, nazwy województwa oraz kodu pocztowego. Wobec tego rolą organów orzekających w tego typu sprawach jest jednoznaczne ustalenie, czy strona w stosunku, do której toczy się postępowanie o wymeldowanie opuściła miejsce pobytu stałego - rozumianego jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu. Wiąże się z tym ściśle kwestia dobrowolności owego opuszczenia miejsca zameldowania. Rację należy w sprawie przyznać organom, że wbrew twierdzeniom skargi, skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła budynek położony przy ul. [...] w [...]. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy należy przypisać okoliczności, że skarżąca na pewno od ponad 6 lat (a jak twierdzi organ nawet od 15 lat) w przedmiotowym lokalu faktycznie nie zamieszkuje. Fakt ten został potwierdzony w toku postępowania poprzez oświadczenia sąsiadów i oświadczenia matki skarżącej, jak i skarżącej, która wskazała, że po zalaniu mieszkania w 2012 r. lokal nie nadawał się do zamieszkania, był złym stanie technicznym. Ten powód wyprowadzki wskazała strona, jak i potrzebę sprawowania opieki nad matką, a potem na dzieckiem. Jak wynika z oświadczeń matki i Strony skarżącej aktualnie strona koncentruje swoje życie w [...] przy ul. [...] (gdzie m.in. odbiera korespondencję). Skarżąca powołała się na niedobrowolność opuszczenia miejsca zameldowania i jednocześnie przyznała, że od wielu lat mieszka gdzie indziej co spowodowane zostało złym stanem technicznym lokalu. W tym kontekście trzeba mieć na uwadze, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym stale realizuje ona swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, odbiera korespondencję. Tym miejscem od kilku lat na pewno nie jest mieszkanie przy ul. [...]. Należy wskazać też, że co do zasady - z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu - mamy do czynienia tylko wówczas, gdy było ono wynikiem bezprawnego działania osób trzecich – a z taką sytuacją nie mamy doczynienia w niniejszej sprawie. Dobrowolne opuszczenie ma bowiem miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, tj. przez złożenie stosownego oświadczenia lub w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które bez wątpienia wyraża wolę osoby opuszczającej miejsce dotychczasowego pobytu co do skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Zaś trwałość opuszczenia lokalu ma miejsce w sytuacji, gdy osoba ta wyraża wolę zerwania wszystkich związków z lokalem dotychczasowego miejsca pobytu. Nadto przy ustaleniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby, tylko należy określić go na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Jak wynika z akt sprawy i ze spójnych oświadczeń świadków w lokalu od dłuższego czasu jedynie można było spotkać matkę skarżącej a nie skarżącą (np. zeznanie M. E., k. 57 akt admin., która oświadczyła, że "starsza pani mieszkała sama, zaś z racji jej stanu zdrowia pomagała jej w codziennych sprawach jej córka H. N., która mieszka poza [...]".). Okoliczność tę potwierdziła także skarżąca, oświadczając, że za jej pośrednictwem matka bierze czynny udział np. w czynnościach związanych z rewitalizacją budynku w części dotyczącej lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Niewątpliwie zatem skarżąca swe centrum życiowe skoncentrowała w innym miejscu i tam zamieszkuje. Dodatkowo należy wskazać, że dla oceny zamiaru opuszczenia lokalu istotne znaczenie ma to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu (w niniejszej sprawie dobrowolne), koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (w sprawie tj. w [...] przy ul. [...]), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (w niniejszej sprawie w [...] Strona ma zapewnione lepsze warunki życiowe). Innymi słowy dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego, co – jak wynika materiału dowodowego - ma miejsce w sprawie, bo strona od kilku, a nawet kilkunastu lat mieszka w miejscu innym niż miejsce zameldowania (por: wyrok NSA z 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, publ. LEX nr 50123; wyrok NSA z 21 marca 2001 r., sygn. V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643). Natomiast pozostawione rzeczy w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] nie stanowią przeszkody w orzeczeniu o wymeldowaniu strony z lokalu, jak zasadnie bowiem organ wskazał, fakt pozostawienia rzeczy nie przesądza przeciwko opuszczeniu lokalu. Podobnie rację ma organ wskazując, że fakt ubiegania się przez stronę o uzyskanie tytułu prawnego do lokalu, pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Obowiązek meldunkowy ma bowiem charakter rejestracyjny, a w związku z tym, po zakończeniu postępowania w sprawie ustalenia prawa do lokalu strona będzie mogła jeżeli tam zamieszka ponownie się zameldować. Dodać należy także, że nawet jeśli opuszczenie lokalu przez skarżącą w rozpatrywanej sprawie wymuszone zostało złym stanem technicznym lokalu, to następne trwałe przeniesienie przez nią swego centrum życiowego do innego lokalu, bez podejmowania czynności prowadzących do poprawy stanu technicznego lokalu przez okres przeszło 6 lat (licząc nawet od momentu zalania) stwarzało sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do jej wymeldowania. Wskazany okres jest wystarczająco długi dla stwierdzenia trwałości stanu opuszczenia przez nią przedmiotowego lokalu, jak i braku chęci powrotu do niego. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie zaistniały zatem ustawowe przesłanki do wymeldowania skarżącej. Odnosząc się do kwestii eksmisji skarżącej, to należy wskazać, że w postępowaniu w sprawie wymeldowania nie bada się kwestii prawidłowości wyroku eksmisyjnego (art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296) i sposobu jego wykonania. Stwierdzić także należy, że Wojewoda, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz do jej rozstrzygnięcia z zachowaniem wymogów art. 15 K.p.a., mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). W sposób wyczerpujący przeanalizował zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy, uznał za wystarczający i rozpatrzył (art. 77 § 1 K.p.a.). Na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenił, czy dana okoliczność (dobrowolność opuszczenia lokalu przez skarżącą) została udowodniona (art. 80 K.p.a.), przeciwstawiając się utrzymywaniu fikcji meldunkowej. Poczynione zaś przez Wojewodę ustalenia znalazły wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, spełniającym wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Odnosząc się do oddalonego wniosku dowodowego (odpowiedź z Urzędu Miasta [...] z dnia [...] maja 2018 r. informująca skarżącą o przekazaniu jej pisma dotyczącego wniosku o wykup lokalu, że został przekazany do Wydziału [...]), to należy wskazać, że nie ma on wpływu na wynik niniejszej sprawy. Pozostałe wnioski dowodowe – kserokopie dokumentów dołączone do skargi - znajdują się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy. Dodatkowo należy też wskazać, że nie mają wpływu na wynik sprawy powoływane przez Stronę okoliczności dotyczące ponoszenia opłat za mieszkanie, która jak wynika z ustaleń organu i informacji o rozliczeniu kosztów, wystawiane one były bowiem na babcię skarżącej – M. W.. Poza tym z pisma Kierownika [...] Nr [...] (Zakład [...] w Dzielnicy [...] Nr [...]) wynika, że skarżąca nigdy nie była oczynszowana w lokalu, chociaż jej matka twierdzi, że córka opiekowała się babcią M. W. do chwili jej śmierci. W piśmie tym zauważono, że wszelkimi sprawami związanymi z mieszkaniem zajmowała się H. N. – matka skarżącej. Wobec tych ustaleń zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiada prawu, a skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.