IV SA/Wa 2535/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skarg A. B. i H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 31 marca 2015 r. H. P. złożyła do sprawy IV SA/Wa 2535/13 wniosek o przyznanie prawa poprzez ustanowenie pełnomocnika z urzędu. We wniosku oświadczyła, że nie jest w stanie opłacić wynagrodzenie należne pełnomocnikowi, ponieważ utrzymuje się z emerytury w wysokości 1691,01 zł. (brutto) Wnioskodawczyni podała, że posiada mieszkanie (o powierzchni 70 m2) oraz "pół bliźniaka" (100 m2). Wyjaśniła, że opiekuje się chorym synem, zaś "renta inwalidzka syna nie starcza na jego leczenie". Skarżąca dołączyła do wniosku kopie faktur (z 2013 r. i z 2014 r.) dotyczących: podatku od nieruchomości, opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, usług telekomunikacyjnych, energii elektrycznej. Przedstawiła ponadto faktury za zakup leków z okresu I połowy 2013r. Referendarz sądowy zarządzeniem z 2 kwietnia 2015 r. wezwał skarżącą do nadesłania: wciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej, dokumentu potwierdzającego podaną we wniosku wysokość emerytury (np. kopii decyzji o przyznaniu emerytury), kopii faktur i rachunków wskazujących i potwierdzających wysokości wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie oraz oświadczenia wyjaśniającego, czy dom, którego jest właścicielem jest zamieszkały, a jeżeli tak – to przez kogo i czy z tego tytułu skarżąca otrzymuje korzyści finansowe (np. dochód z umowy najmu). W piśmie z dnia 14 kwietnia 2015 r. udzielonym w odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik skarżącej oświadczył, że koszty utrzymania mieszkania oraz niezbędnego utrzymania "są podobne jak w 2013 r.", nieco większe są tylko wydatki na leki. Wyjaśnił, że skarżąca nie wynajmuje swojego domu i nie przynosi on żadnych korzyści. Stwierdzono, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez H. P. nie jest uzasadniony. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podkreślić należy, że przesłanki niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego nie należy utożsamiać z niemożnością poniesienia tych kosztów bez jakiegokolwiek uszczerbku (por. np. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 15/08). Nawet bowiem istotnie odczuwalny uszczerbek związany z poniesieniem kosztów sądowych nie powinien skutkować przyznaniem prawa w zakresie częściowym jeżeli pozostałe po ich pokryciu środki finansowe wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb strony i jej rodziny (por,. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 760/05 dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl). Zdaniem referendarza sądowego, strona nie wykazała, ze nie poniesie uszczerbku na poziomie swego utrzymania koniecznego, jeżeli opłaci wynagrodzenie należne pełnomocnikowi ustanowionemu z wyboru. Referendarz podkreśla, że skarżąca w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy była zobowiązana wykazać, że spełnia przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinna przekonać referendarza sądowego (Sąd), że jej sytuacja materialna nie pozwala na jakichkolwiek kosztów postępowania. W złożonym formularzu PPF wnioskodawczyni podała, że wysokość jej emerytury oraz renty jej syna nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich potrzeb. Brak było jakichkolwiek danych dotyczących obecnie ponoszonych przez skarżącą wydatków. Z tego względu konieczne było wezwanie skarżącej do uzupełnienia informacji zawartych w formularzu PPF. Wezwanie to zostało przez M. K. – pełnomocnika skarżącej, wykonane jedynie częściowo, bowiem nie przedstawiono dokumentów wskazujących wysokość obecnie ponoszonych przez stronę wydatków. Skarżąca nie odniosła się także w żaden sposób do wezwania o przesłanie wykazów wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał referendarz sądowy, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej (zwłaszcza, że posiada ona nieruchomość z której nie czerpie pożytków), a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że nie jest możliwe ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącej znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżącej wezwania nie pozwala zatem na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskodawczyni i tym samym nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podsumowując należy stwierdzić, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.