IV SA/Wa 2538/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy P. z [...] czerwca 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego A. G. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w[...]decyzją z dnia [...]sierpnia 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm.) oraz art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania A.G. i W. G. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...]czerwca 2019 r., nr [...]o odmowie przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie. W uzasadnieniu podano, iż zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił przywrócenia stanu poprzedniego na działkach gruntu nr [...]i [...]w [...]przez właściciela nieruchomości Gminę Miasto [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, w tym orzekanie przez organy obu instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a także Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Wykonując zalecenia Sądu organ przeprowadził dodatkowe dowody, w tym powołał biegłego J.K. do sporządzenia opinii w sprawie naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach. W sporządzonej opinii biegły stwierdził, iż wykonane prace na działce nr [...]nie zmieniły kierunku spływu wód opadowych, wobec czego działania właściciela działek nr [...]nie doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich tj. działki nr [...]Jak podaje organ, żaden inny dowód nie stoi w sprzeczności z ustaleniami biegłego, zaś prowadzone ponownie postępowanie wyjaśniające w sprawie nie potwierdziło naruszenia stosunków wodnych na gruncie działek. Na podstawie analizy dostępnych materiałów, opinii biegłego i przeprowadzonej wizji w terenie stwierdzono, że dominujący kierunek spływu wody opadowej na działce nr [...]w [...] odbywa się z zachodu na wschód i nie zmienił się w porównaniu z okresem wcześniejszym, przed budową parkingu. Obecnie wody opadowe w obrębie budowanego parkingu są zatrzymywane przez wykonane krawężniki betonowe, blokując spływ wód opadowych w stronę działki [...]co powoduje stagnowanie wody w obrębie parkingu przy krawężnikach oraz ogranicza ilość wody dopływającej do ściany budynku gospodarczego na działce sąsiedniej nr [...]Na działce nr [...]spływ wód opadowych odbywa się zgodnie z naturalnym spadkiem terenu z południa na północ, w stronę rzeki [...], kierunek spływu wód opadowych na tej działce nie zmienił się. Jak podaje organ, wody gruntowe w obszarze analizowanym występują na głębokości kilkudziesięciu centymetrów pod powierzchnią. W strefie aeracji znajduje się ok. 15 cm piasków dobrej przepuszczalności, pod nimi zalega zaś 25 cm warstwa glin plastycznych (gruntów o bardzo słabej przepuszczalności). W momencie wystąpienia długotrwałych i intensywnych opadów, woda dość szybko wypełnia strefę aeracji o następnie stagnuje na powierzchni w okolicach budynku gospodarczego pomiędzy działkami [...]. Powyższe może być jedną z przyczyn podmakania ściany budynku. Natomiast budowa parkingu nie przyczyniła się do występowania wody na gruncie sąsiednim tj. działce [...]Wykonane na działce [...]prace nie zmieniły kierunku spływu wód opadowych. Nie zostały więc naruszone stosunki wodne na działce szkodliwie oddziaływujące na grunty sąsiednie, tak więc brak było podstaw do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego. Jednocześnie organ wyjaśnił zasadność prowadzenia postępowania na podstawie art. 29 startego Prawa wodnego (stosownie do przepisów przejściowych stosuje się przepisy ustawy obowiązującej w dacie wszczęcia postępowania, co nastąpiło przed wejściem w życie nowej ustawy). Dwukrotnie wnioskodawca składał wniosek o jego zawieszenie w trybie art. 98 Kpa., których organ I instancji nie uwzględnił, wskazując, iż postępowanie toczy się od 2012 roku i w interesie społecznym leży jego zakończenie, w celu stworzenia pewności prawnej co do tego, czy nastąpiło naruszenie stosunków wodnych na gruncie i czy podmiot publiczny ma obowiązek podjęcia stosownych działań. W odwołaniu A.G. W.G. zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 6, 7, 8, 12, 13 § 1, 35 § 1-4, 75 § 1, 76 § 3, 77 § 1 i 2, 78 § 1, 80 § 1, 81, 84 § 1, 85 § 1, 98 § 1, 105 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a. a także art. 231 § 1 k.k. i wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego na działkach gruntu nr [...]i [...]wg. stanu z 1992 roku lub zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 98 § 1 k.p.a..Kolegium rozpatrując sprawę wskazało, iż z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Jak stanowi art. 545 ust. 4 tej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ustępach poprzedzających, stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięć zarówno organu I jak i II instancji. W toku uprzednio prowadzonego postępowania w niniejszej sprawie, celem zbadania stosunków wodnych panujących na terenie przedmiotowych nieruchomości, powołany został biegły z zakresu melioracji wodnych M. B. który po dokonaniu szczegółowych obliczeń i analiz, sporządził w sprawie opinię (w konsekwencji zapadłego w sprawie przed WSA w Warszawie wyroku z dnia 8 lipca 2014 r., sygn.. akt IV SA/Wa 969/14, jego opinia stosownie do zaleceń Sądu została uzupełniona i uszczegółowiona). Wykazywał on, że o ile na terenie działek objętych zamierzeniem inwestycyjnym w postaci budowy parkingu wraz z budową kanalizacji deszczowej z odprowadzeniem wód do rzeki [...] (działki [...] ) dokonano zmian na gruncie m.in. dokonano nawiezienia ziemi, wyrównano powierzchnię terenu, założono krawężnik w obrysie parkingu to nie można uznać, iż zmiany te naruszają stosunki wodne, w sposób szkodliwie oddziaływujący na grunty sąsiednie. Powyższe skutkowało wydaniem przez Wójta Gminy [...] w dniu [...] czerwca 2015 r. decyzji o odmowie przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie - działkach o [...]położonych w P. - przez właściciela nieruchomości, tj. Gminę Miasto [...] a w konsekwencji utrzymaniem jej w mocy decyzją Kolegium z dnia [...]sierpnia 2015 r., nr [...] WSA w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 marca 2016 r., IV SA/Wa 3302/15, uchylił ww. decyzje organów obu instancji, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 czerwca 2018 r., II OSK 1893/16, oddaliło skargę kasacyjną. Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wprawdzie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiadało wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., to jednak uchybienie to nie mogło odnieść zamierzonego skutku, gdyż słusznie Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał na braki w ustaleniach organów obu instancji, które świadczą o wydaniu decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77 i at. 80 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2014r., sygn. akt IV SA/Wa 969/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraźnie stwierdził, że zastosowanie przez organ II instancji art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 Prawa wodnego wymagało precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak - z jakiej przyczyny, w szczególności czy z powodu dokonanych zmian, które szkodliwie wpłynęły na sąsiednie grunty. Wyłącznie prawidłowo ustalony stan faktyczny otwiera dopiero drogę do orzekania w formie decyzji o odmowie przywrócenia stanu poprzedniego na działkach gruntu nr ew. [...]w [...]przez właściciela nieruchomości Gminę Miasto [...]. W powołanym wyżej wyroku z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 969/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zakwestionował kwalifikacji biegłego. Uznał natomiast, że sporządzona przez biegłego opinia jest niejednoznaczna. Podniósł, że w ponownym postępowaniu organ powinien ustalić m.in. czy doszło do zmiany w ukształtowaniu działki nr [...]skutkującego zmianą stanu wody i czy ta zmiana szkodliwie oddziaływuje na grunt skarżącego (działkę [...])- okoliczności te powinny być wyjaśnione w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych. Sąd w wyroku z dnia 8 lipca 2014r., sygn. akt IV SA/Wa 969/14, wskazał, że przy ponownym postępowaniu właściwy organ uzupełni postępowanie dowodowe i wyjaśniające we wskazanym przez Sąd kierunku, mając na względzie konieczność przestrzegania przepisów procesowych - ustali przy tym, czy istnieją pozostałe przesłanki z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego uprawniające do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 29 ust. 3 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż w toku ponownego rozpoznania sprawy przedmiotowa opinia została wprawdzie uzupełniona (pismo z dnia 1 grudnia 2014r.), to jednak rację ma Sąd I instancji, że w sprawie nadal pozostają niewyjaśnione, wskazane już w wyroku z dnia 8 lipca 2014 r., kwestie mające istotne znaczenie dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Sąd II instancji wskazał, iż w opinii uzupełniającej z dnia 1 grudnia 2014 r. biegły M. B. stwierdził, że roboty na działce nr [...] (nawiezienie ziemi, wyrównanie powierzchni oraz zamontowanie krawężnika w obrębie parkingu) spowodowały zmiany stanu wody na gruncie, lecz nie w sposób powodujący szkody na gruntach sąsiednich. Jednocześnie biegły wskazał, że nasyp zwany wałem spowodował podwyższenie poziomu zwierciadła wody "koło budynków działki [...]", przy czym zaznaczył, że nie zostało ustalone, kto usypał podwyższenie zwane wałem oraz że projekt nie przewiduje nasypu w tym miejscu. Nadto biegły w opinii z dnia 8 lipca 2013r. stwierdził, że winnym stagnacji wody między skarpą a ścianami budynku gospodarczego jest ten kto wykonał nasyp (wał). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jeżeli, jak wynika z tej opinii, wpływ na zmianę stanu wody na przedmiotowych gruntach miało usypanie nasypu, to organy powinny podjąć postępowanie wyjaśniające w tym kierunku, zwłaszcza, że ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć wynika ewidentny spadek terenu w kierunku budynku skarżącego, a także okoliczność gromadzenia się wody na działce skarżącego. Istotna jest również kwestia własności terenu, na którym usypany został ten wał, gdyż właściciel terenu odpowiada za zmiany zaistniałe na terenie stanowiącym jego własność. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również na to, że w znajdującej się w aktach sprawy opinii technicznej rzeczoznawcy budowlanego mgr inż. M.P. w sprawie stanu technicznego graniczącego z przedmiotową inwestycją budynku należącego do skarżącego, wskazano wprost, że skarpa wykonana na terenie objętym przedmiotową inwestycją uniemożliwia swobodny spływ wód opadowych w kierunku rzeki oraz że obecnie wody opadowe z całego terenu przewidywanego parkingu spływają w kierunku budynku państwa [...]. Biegły ten stwierdził, że w budynku gospodarczym stwierdzono znaczne zawilgocenie ściany budynku przy posadzce od strony parkingu, a przyczyną takiego zawilgocenia są wody opadowe napierające na budynek od strony przewidywanego parkingu. Zdaniem tego rzeczoznawcy, należałoby na znacznej szerokości od budynku ograniczyć parking i doprowadzić ten teren do stanu pierwotnego dla zapewnienia naturalnego spływu i wchłaniania wód opadowych. Na powyższą opinię i podniesione w niej okoliczności zwrócił uwagę już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 969/14. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w takiej sytuacji organ winien wyjaśnić rozbieżności między stanowiskiem zajętym w opinii przez biegłego M. B., a stanowiskiem rzeczoznawcy M. P. Skoro zatem w sprawie, pomimo sporządzenia opinii przez biegłego i jej uzupełnieniem, nadal istnieją poważne wątpliwości, to organy powinny rozważyć bądź sporządzenie opinii uzupełniającej szczegółowo odnoszącej się do budzącej wątpliwości kwestii, bądź powołanie innego biegłego. Sąd nadmienił, iż w wyroku z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 969/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wykluczył możliwości powołania innego w tej sprawie. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny za daleko idący uznał stanowisko Sądu I instancji co do konieczności w tej sprawie powołania biegłego geodety. Kolegium wskazało, iż analizując niniejszą sprawę, również w kontekście poczynionych przez Sąd zaleceń, ustaliło, że celem zbadania stosunków wodnych panujących na terenie przedmiotowych nieruchomości, powołany został biegły z zakresu melioracji wodnej M. B. posiadający dyplom inżyniera melioranta, a sporządzona przez niego opinia (posiadająca co prawda pewnego rodzaju braki), nie utraciła waloru dowodowego w całości. Jak wskazał biegły, zmiany ukształtowania terenu obejmującego działki [...] (wchodzącej w skład działki [...]przed podziałem) i działki [...]miały miejsce co najmniej trzykrotnie: poprzez zabudowę budynkami i ogrodzeniami zarówno działki skarżących o nr [...]jak i działki [...]; nawiezienie na działkę [...]ziemi; prace na działce nr [...]związane z realizacją planowanego parkingu. Naturalne kierunki spływu wody powierzchniowej biegły ustalił na podstawie rzędnych z mapy z roku 1977 - z terenu gdzie jest ulica J...], za miejscem gdzie obecnie stoi budynek przychodni, woda mogła częściowo wpływać na działkę [...]; na powierzchni działki na jej długości 45 m od ulicy [...], większy spad poprzeczny powodował, że woda wpływając na tę powierzchnię jak i z deszczu spadającego bezpośrednio na tę powierzchnię spływała najkrótszym miejscem do rzeki; w dalszej odległości działki [...] woda płynęła ze spadem w kierunku działki [...]. Analiza map do celów projektowych z roku 2008, inwentaryzuje teren po nawiezieniu ziemi na działce [...]Wskazuje, iż głównie zasypane zostało obniżenie, które miało swój początek w odległości 45m od ulicy [...]a kończyło się przy zabudowaniach na działce [...]Taki rozkład nawiezionej ziemi spowodował, że powierzchnia od granicy z działką [...]była wyższa jak przy granicy działką [...]. Jednakże spad podłużny nawiezionej ziemi na tej części działki pozostawał w kierunku granicy z działką [...]Obecnie ukształtowana powierzchnia terenu działki [...]jest wynikiem przerwania budowy parkingu. Biegły M. B. wyjaśnił, że ponieważ teren był przez geodetę dokładnie wysokościowo i liniowo zinwentaryzowany i był dostępny dla dokonywania dodatkowych pomiarów i badań, można było dokonać rzeczywistych ustaleń przepływu wody. Woda z deszczu padającego w obrysie parkingu może przesiąkać do gruntu, a nadmiar spływać w kierunku granicy z działką [...]Ograniczeniem możliwości jej spływu powierzchniowego jest pobudowany krawężnik betonowy. Woda z ulicy [...] do obrysu parkingu nie wpływa. W opinii biegłego woda spadająca z deszczu w obrysie parkingu praktycznie nie ma znaczenia dla działki [...]Na kierunek spływu wody gruntem nie miało znaczenia podwyższanie powierzchni terenu na działce [...]W odniesieniu do działki nr [...]biegły wyjaśnił, iż jej powierzchnia była przez niego uwzględniania wszędzie tam gdzie jest zapis o działce nr [...]Natomiast po dokonanych podziałach, nr [...]został nadany tarasowi zalewowemu doliny rzeki [...]zaś woda wpływająca na jej powierzchnię żadnej szkody robić nie może. Kolegium wskazało, iż opinia biegłego wskazuje, iż naturalny spływ wody opadowej powierzchniowo z większej części działki poprzednio numerowanej [...] odbywał się bezpośrednio do koryta rzeki [...], zaś z części tej działki położonej w pobliżu granicy z obecną działką [...]i granicą z działką [...]woda wpływała na powierzchnię działki [...]a następnie na działkę o nr [...]i dopiero za łukiem rzeki wpływała do jej koryta. Jego zdaniem to budowa budynku gospodarczego i cokołów na całej długości granicy działki [...]z działką [...] (obecnie [...]) powoduje zmianę naturalnego kierunku przepływu powierzchniowego wody opadowej. Woda z obszaru między obecną ulicą [...]która wpływała na część działki [...]z części tej działki napotykając przegrodę w postaci zabudowy na granicy zmieniła kierunek i płynęła bezpośrednio do koryta rzeki. Nawiezienie ziemi dokonane zostało tylko na części działki o obecnym numerze [...] (od strony koryta rzeki i od strony działki [...]). Na tej części powierzchnia została bardziej wyrównana. Jednak na większej powierzchni został nadany spad w kierunku działki [...]zgodnie z jego naturalnym kierunkiem. Wykonane podłoże pod utwardzenie parkingu w jego obrysie obniżyło powierzchnię, po której może spływać woda w stosunku do istniejącej, po nawiezieniu ziemi. Jednocześnie powierzchnia została wyrównana. Wykonanie obniżenia powierzchni, warstwa ziemi za krawężnikiem i sam krawężnik wyeliminował wypływ wody poza obrys parkingu przy opadach nie będących katastroficznymi. Natomiast stan wody pomiędzy ścianami, a skarpą nie zmienił się. W uzupełnieniu opinii, stosując się do uprzednio czynionych przez WSA w Warszawie wytycznych, po przeprowadzeniu oględzin dnia 9 kwietnia 2015 r. (udokumentowane także materiałem fotograficznym) biegły ten wyjaśnił, iż na działce [...]została dokonana zmiana ukształtowania powierzchni działki, jednakże zmiany te nie spowodowały zmiany przepływu wody przy granicy działki [...]przy fundamencie budynku. Między zmianą stanu wody na gruncie działki [...]w związku z wykonanymi robotami pod budowę parkingu, a wskazywanym wysokim stanem wód na działce sąsiedniej nr [...] (skarżącego) brak jest jakiegokolwiek związku przyczynowego. Jednocześnie wskazał, iż po przerwaniu prac związanych z budową parkingu, założony krawężnik od strony wschodniej parkingu (od strony działki skarżącego) stanowi niejako urządzenie zabezpieczające spływ większej ilości wody w kierunku ściany budynku. Natomiast na poziom zwierciadła wody w gruncie na rozpatrywanych działkach i szybkość przepływu tej wody wpływa poziom zwierciadła wody w rzece. Jego zdaniem wysoki poziom wody gruntowej utrzymujący się przez dłuższy okres w całej powierzchni działek może być spowodowany tylko przez wysoki poziom wody w rzece. Kolegium wskazało, iż celem rozwiania pozostałych jeszcze wątpliwości, na które wskazywał NSA, organ powołał kolejnego biegłego hydrogeologa dr. inż. J. K. celu określenia, czy działania właściciela działek położonych w m. [...] o nr [...] (Gminy Miasta [...]) doprowadziły do zmiany stanu wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich (tj. działki skarżących [...]). W dniu 5 marca 2019 r. biegły przeprowadził wizję lokalną terenu, w ramach której wykonano pomiary wysokościowe na przedmiotowych działkach i zbadano warunki gruntowo-wodne. Na podstawie wykonanych badań i dostępnych materiałów biegły przeprowadził analizę naturalnych warunków hydrologicznych, określił kierunki spływu wód występujących w badanym obszarze. Jak wskazał, na działce nr [...]rozpoczęto budowę parkingu dla samochodów osobowych wraz z kanalizacją deszczową, jednak inwestycja została wstrzymana. Na działkę [...]nawieziono ziemię, teren został wyrównany. Na parkingu zamontowano krawężniki drogowe, posadowiono cztery studzienki rewizyjne z kręgów żelbetonowych oraz trzy studzienki wpustowe. Biegły wskazał tak rzędne określonych części nieruchomości, jak i rzędne góry krawężnika, w tym od strony wschodniej, przy granicy z działką nr [...]Na podstawie analizy porównawczej rzędnych terenu z 2008 r. tj. przed budową parkingu z obecnymi rzędnymi naniesionymi na mapę dokumentacyjną, analizy map archiwalnych sytuacyjno - wysokościowych oraz wykonanych obecnie prac terenowych biegły stwierdził, iż dominujący kierunek spływu wody opadowej na działce nr [...]odbywa się z zachodu na wschód i nie zmienił się w stosunku do stanu z 2008 r. oraz 1992 r. Obecnie wody opadowe w obrębie budowanego parkingu są zatrzymywane przez wykonane krawężniki betonowe, tak że blokują one spływ wód opadowych w stronę działki nr [...]co powoduje stagnowanie wody w obrębie parkingu przy krawężnikach oraz ogranicza ilość wody dopływającej do ściany budynku gospodarczego. Na działce [...]spływ wód opadowych odbywa się zgodnie z naturalnym spadkiem terenu z południa na północ, w stronę rzeki [...]. Kierunki spływu wód opadowych na powyższej działce nie zmienił się, nie zmieniły się również stosunki wodne na tej działce. W ramach wizji lokalnej wykonano badania podłoża gruntowo wodnego dokonując na działce nr [...]przy granicy z działką nr [...]odwiertów badawczych. Jak wskazał biegły, wody gruntowe w analizowanym obszarze występują na głębokości kilkudziesięciu centymetrów pod powierzchnią terenu. W strefie aeracji znajduje się ok. 15 cm piasków o dobrej przepuszczalności, zaś pod nimi zalega 25 centymetrowa warstwa glin plastycznych, gruntów o bardzo słabej przepuszczalności. W momencie wystąpienia intensywnych i długotrwałych opadów, woda infiltrująca do gruntów dość szybko wypełnia strefę aeracji, a następnie stagnuje na powierzchni terenu w okolicach budynku gospodarczego pomiędzy działkami nr [...] Wobec czego jedną z przyczyn podmakania ściany budynku gospodarczego mogą być niekorzystne warunki gruntowe oraz występujące tuż pod powierzchną terenu wody podziemne. Dodatkowo wpływ na zaleganie wody przy ścianie budynku ma jego usytuowanie na kierunku naturalnego spływu wód powierzchniowych. Stwierdza natomiast, iż budowa parkingu nie przyczyniła się do występowania wody na sąsiednim gruncie tj. działce nr [...] wykonane prace na działce nr [...]nie zmieniły kierunku spływu wód opadowych. Kolegium stwierdziło, iż powyższe okoliczności wskazują, że o ile na terenie działek objętych zamierzeniem inwestycyjnym w postaci budowy parkingu wraz z budową kanalizacji deszczowej z odprowadzeniem wód do rzeki [...] (działki [...]) dokonano zmian na gruncie m.in. dokonano nawiezienia ziemi, wyrównano powierzchnię terenu, założono krawężnik w obrysie parkingu to nie można uznać, iż zmiany te naruszają stosunki wodne, w sposób szkodliwie oddziaływujący na grunty sąsiednie. Zgromadzone w sprawie dowody, w szczególności zbieżne ze sobą ekspertyzy dwóch niezależnych biegłych wskazują, iż niezależnie od dokonywanych na rzeczonych nieruchomościach zmian na gruncie zachowywany był częściowy naturalny kierunek przepływu wody w stronę działki [...]Potwierdzają to również znajdujące się w aktach sprawy mapy, sporządzane w różnych datach, obrazujące rzędne wysokościowe obu działek. Po przerwaniu prac budowlanych związanych z inwestycją polegającą na budowie parkingu dla samochodów osobowych na działce [...], spływ ewentualnych wód opadowych w kierunku działki sąsiedniej (skarżącego) ogranicza posadowiony w obrysie tego parkingu krawężnik. W ocenie Kolegium poczynione przez biegłych ustalenia nie przeczą stwierdzeniom wynikającym z przedłożonego przez skarżącego opracowania mgr inż. M. P., iż w budynku gospodarczym umiejscowionym na działce [...]może dochodzić do zawilgoceń ścian tego budynku. Jednakże ww., będący rzeczoznawcą budowlanym w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, nie posiada w przeciwieństwie do powołanych przez organ dwóch biegłych z zakresu hydrogeologii, czy też melioracji wodnych, wiadomości specjalnych pozwalających mu na dokonywanie ocen w zakresie kierunku spływu wód (zwłaszcza gruntowych), czy też przyczyn ewentualnej stagnacji wody. Przy czym zauważenia wymaga, iż stwierdzając "że przyczyną takiego zawilgocenia są wody opadowe napierające od strony przewidywanego parkingu", żadną miarą nie uzasadnił takiego stanowiska, ani też nie wykazał przyczyn takiego stanu rzeczy. Czynią to natomiast powołani przez organ biegli wskazując na zablokowanie naturalnego kierunku przepływu wody i jej stagnację przez ściany budynku gospodarczego i ciągnącego się wzdłuż granicy ogrodzenia (cokołu), a także niekorzystne warunki gruntowe oraz występujące tuż pod powierzchnią terenu wody podziemne. Zwrócić uwagę w tym względzie należy także na same wystąpienia skarżącego A. G. składane w toku postępowania (w których wskazywał na zawilgocenia, podmywanie i zalewanie ogrodzenia i budynku gospodarczego, zatrzymywanie się wody wzdłuż ściany budynku i ogrodzenia od strony działki [...]które sugerują, iż to właśnie posadowienie rzeczonych obiektów blokuje swobodny spływ wody z terenów położonych wyżej (działek objętych budową parkingu) na tereny położone niżej (m.in. działki skarżących). Dokumentacja fotograficzna wskazuje, iż stagnacja wody następuje na działce [...]Kolegium wskazało, iż w innych pismach i sprawach prowadzonych przed tut. Kolegium A.G. przyczyn "podtapiania" jego działki upatrywał w innych okolicznościach. Żądając podjęcia działań w celu wyznaczenia obszarów szczególnego zagrożenia powodzią) wskazywał m.in., że jego nieruchomość oraz działka, na której miał być zlokalizowany parking przy ul. [...] są w mieście najmniej korzystnie usytuowane wobec rzeki i najbardziej narażone na powodzie, wielokrotnie nimi nawiedzane, chociażby w latach 2010 i 2011. Za bezzasadne Kolegium uznało zarzuty skarżących, co do braku dążenia organu I instancji do ustalenia prawdy obiektywnej i prowadzenia oględzin w okresach suchych, mimo iż była możliwość prowadzenia tego rodzaju dowodu w okresach podtopień, jak również co do braku bezstronności Wójta Gminy [...]to wskazać należy, iż kwestia powyższa była przedmiotem rozważań tut. Kolegium, Co się zaś tyczy kwestii zawieszenia postępowania to wskazać należy, iż generalnie zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozpatrzenie sprawy, dlatego też winno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę. Za niezasadny Kolegium uznało również zarzut nie uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania w trybie art. 98 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] A. G. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8, 12, 13 § 1, 35 § 1-4, 75 § 1, 76 § 3, 77 § 1 i 2, 78 § 1, 80 § 1, 81, 84 § 1, 85 § 1, 98 § 1, 105 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a. a także art. 231 § 1 k.k. , wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości , ewentualnie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy – zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia, nakazującego przywrócenie rzędnej terenu [...]m n.p.m. w części działki [...]przyległej do działki [...]na odległość 20 m od granicy działek, wyznaczenie organu w celu wykonania wyroku Sądu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych . W motywach obszernej skargi skarżący wskazał, że postępowanie w sprawie o przywrócenie stanu poprzedniego działek [...] toczy się od 6 marca 2012 r. Opinie powołanych w sprawie biegłych są niezgodne ze stanem faktycznym. sprzeczne z logiką i negujące naturalne zjawiska przyrodnicze. Skarżący podkreślił, iż do zmiany stosunków wodnych doszło poprzez nawiezienie znacznej ilości ziemi na działkę nr [...], przez co woda ścieka na jego grunty. Ten sam skutek przyniosły takie działania jak: 1. ukształtowanie skarpy na granicy działek [...], która stanowi przeszkodę w odpływie wody opadowej od budynku, powoduje spływ wody z niej samej, a także podmywanie budynku i ogrodzenia; 2. podwyższenie działki [...] na granicy z działką [...]w konsekwencji czego doszło do powiększenia płaszczyzny nachylenia w kierunku jego działki; 3. odwrócenie od rzeki kierunku spadku działki [...]jak i odwrócenie od ul. [...] spadku części zachodniej tej działki; 4. ukształtowanie płynnego spadku od ul. [...] na jego działkę poprzez niwelację i zubożenie naturalnej retencji wód opadowych poprzez zmianę sposobu odprowadzania z rozproszonego na skoncentrowany; 5.wynikające z powyższego umożliwienie napływu wody z dużej odległości i rozległego terenu. Skarżący podkreślił, iż zmiany ukształtowania terenu nie zostały usankcjonowane prawnie. Prace zostały przerwane decyzjami Wojewody [...] z[...]listopada 2011 r. stwierdzającymi nieważność pozwolenia budowlanego na wykonanie kanalizacji i parkingu na działce [...],w których wskazano na naruszenie prawa, m.in. na dopuszczeniu do ingerencji spływających wód opadowych w istniejące na sąsiednich działkach obiekty budowlane. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302,; dalej jako: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie rozważań należy podkreślić, iż w sprawie tej wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II OSK 1893/16 z dnia 27 czerwca 2018 r. oraz dwukrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnych wyrokach z dnia 21 marca 2016 r., IV SA/Wa 3302/15, i z dnia 8 lipca 2014 r., IV SA/Wa 969/14. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W myśl natomiast, art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organy administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna w tym względzie ocena stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1999r., sygn. I SA 1089/99, LEX nr 48019; uchwała NSA z dnia 21 czerwca 1999r., OPS 4/99, LEX nr 38476). Przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku II OSK 1893/16 z dnia 27 czerwca 2018 r. stwierdził, że rację ma Sąd I instancji, że w sprawie nadal pozostają niewyjaśnione kwestie wskazane w wyroku z 8 lipca 2014 r. mające istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W wyroku z 8 lipca 2014 r. Sąd uznał, że opinia biegłego M. B. jest niejednoznaczna. W ponownym postępowaniu organ powinien ustalić m.in. czy doszło do zmiany w ukształtowaniu działki nr [...] skutkującego zmianą stanu wody i czy ta zamiana szkodliwie oddziaływuje na grunt skarżącego ( działkę [...] NSA podkreśliło, iż w opinii uzupełniającej z 1 grudnia 2014 r. biegły M. stwierdził, że roboty na działce nr [...] (nawiezienie ziemi, wyrównanie powierzchni oraz zamontowanie krawężnika w obrębie parkingu) spowodowały zmiany stanu wody na gruncie, lecz nie w sposób powodujący szkody na gruntach sąsiednich. Jednocześnie biegły wskazał, że nasyp zwany wałem spowodował podwyższenie poziomu zwierciadła wody "koło budynków działki [...]", przy czym zaznaczył, że nie zostało ustalone, kto usypał podwyższenie zwane wałem oraz że projekt nie przewiduje nasypu w tym miejscu. Nadto biegły w opinii z 8 lipca 2013r. stwierdził, że winnym stagnacji wody między skarpą a ścianami budynku gospodarczego jest ten kto wykonał nasyp (wał). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli zatem, jak wynika z tej opinii, wpływ na zmianę stanu wody na przedmiotowych gruntach miało usypanie nasypu, to organy powinny podjąć postępowanie wyjaśniające w tym kierunku, zwłaszcza, że ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć wynika ewidentny spadek terenu w kierunku budynku skarżącego, a także okoliczność gromadzenia się wody na działce skarżącego. Nadto istotna jest kwestia własności terenu, na którym usypany został ten wał, gdyż właściciel terenu odpowiada za zmiany zaistniałe na terenie stanowiącym jego własność. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę, że w znajdującej się w aktach sprawy opinii technicznej rzeczoznawcy budowlanego mgr inż. M.P. w sprawie stanu technicznego graniczącego z przedmiotową inwestycją budynku należącego do skarżącego, wskazano wprost, że skarpa wykonana na terenie objętym przedmiotową inwestycją uniemożliwia swobodny spływ wód opadowych w kierunku rzeki oraz że obecnie wody opadowe z całego terenu przewidywanego parkingu spływają w kierunku budynku państwa [...] Biegły ten stwierdził, że w budynku gospodarczym stwierdzono znaczne zawilgocenie ściany budynku przy posadzce od strony parkingu, a przyczyną takiego zawilgocenia są wody opadowe napierające na budynek od strony przewidywanego parkingu. Zdaniem tego rzeczoznawcy, należałoby na znacznej szerokości od budynku ograniczyć parking i doprowadzić ten teren do stanu pierwotnego dla zapewnienia naturalnego spływu i wchłaniania wód opadowych. Na powyższą opinię i podniesione w niej okoliczności zwrócił uwagę już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2014r. sygn. akt IV SA/Wa 969/14. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w takiej sytuacji organ winien wyjaśnić rozbieżności między stanowiskiem zajętym w opinii przez biegłego M. B. stanowiskiem rzeczoznawcy M. P. Skoro w sprawie, pomimo sporządzenia opinii przez biegłego i jej uzupełnieniem, nadal istnieją poważne wątpliwości, to organy powinny rozważyć bądź sporządzenie opinii uzupełniającej szczegółowo odnoszącej się do budzącej wątpliwości kwestii, bądź powołanie innego biegłego. Analiza akt sprawy prowadzić musiała do wniosku, że organ odwoławczy, podobnie zresztą jak i organ I instancji, wydały decyzję z uchybieniem art. 153 p.p.s.a., albowiem organy obu instancji nie zastosowały się w całości do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyżej wymienionych wyrokach Sądów Administracyjnych obu instancji. Przede wszystkim wskazać należy, że rzeczą organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy było wyjaśnienie rozbieżności w opiniach biegłych M. B. i M. P. którzy wprawdzie zgodnie stwierdzają, że dokonane na działce nr [...]roboty związane z budową parkingu (nawiezienie ziemi, wyrównanie powierzchni, wykonanie skarpy, ułożenie krawężnika) skutkowały zmianą stanu wody. lecz nie są zgodni w stwierdzeniu czy ta zmiana spowodowała szkodę na działce nr [...] stanowiącej własność. Kwestia Organ I instancji w tym celu powołał kolejnego biegłego hydrologa dr. inż. J.K., który w swojej opinii z maja 2019 r. podkreślił, że wykonane na działce prace [...] nie zmieniły kierunku spływu wód opadowych, wobec czego działania właściciela działek nr [...]nie doprowadziły do zmiany stanu wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. działki [...] Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 27 czerwca 2018 r. dowód z opinii biegłego podlega ocenie – tak jak każdy dowód- z zastosowaniem zasady swobodnej oceny wyrażonej w art. 80 k.p.a. Z treści zaskarżonej decyzji, jak i decyzji I instancji nie wynika aby organy dokonały takiej oceny opinii J. K. Tymczasem rzeczą organów obu instancji było w sposób jednoznaczny wyjaśnić, czy zmiany ukształtowania terenu na działce [...]skutkują zmianą stanu wody i czy ta zmiana szkodliwie oddziaływuje na działkę skarżącego. Kwestii tej jednak nie wyjaśnia opinia biegłego J. K. który skupił się w niej przede wszystkim na wykazaniu i stwierdzeniu, że kierunek spływu wód opadowych, mimo wykonanych prac, nie uległ zmianie, a więc nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki skarżącego. Takie stwierdzenie biegłego nie znajduje oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika, że poza sporem pozostaje, że wykonane na działce [...] prace związane z budową parkingu doprowadziły do zmiany stosunków wody na gruncie. Na tę okoliczność zwrócił również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. wyroku, stwierdzając, iż ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć wynika ewidentny spadek terenu w kierunku budynku skarżącego, a także okoliczność gromadzenia się wody na działce skarżącego. W skutek opisanych wyżej zmian doszło do podwyższenia rzędnych działki [...]w stosunku do rzędnych działki nr [...] co spowodowało konieczność wykonania skarpy na działce [...] wzdłuż budynku i ogrodzenia posadowionych na działce [...] Ze znajdującego się w aktach materiału fotograficznego wynika jasno, że ukształtowanie tej skarpy na granicy działek [...] i [...] powoduje przeszkodę w swobodnym przepływie wody opadowej spływającej po skarpie, jak i z wyżej położonych terenów, w kierunku rzeki, przyczynia się do stagnacji wody w tym miejscu, a w konsekwencji do podmywania budynku i ogrodzenia na działce [...]. W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy poprzestanie przez organy obu instancji na odwołaniu się do opinii biegłego dr. inż. J. K., nie zważając przy tym, że jest ona tylko jednym z dowodów, który powinien podlegać weryfikacji w zestawieniu z pozostałym materiałem dowodowym z uwzględnieniem w tej konkretnej sprawie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi wyrokach Sądów Administracyjnych obu instancji w wydanych już w tej sprawie oznacza, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja Wójta Gminy [...]zostały z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., a także z naruszeniem zasad procesowych zawartych w art. 7, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.