IV SA/Wa 2542/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2015 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu odwołania H. D., prowadzącej działalność gospodarczą po nazwą [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. i jednocześnie wymierzył H. D.j prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...], karę pieniężną w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych) za dokonywanie poza stacją demontażu usunięcia z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów, wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia, wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył H. D. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...], karę pieniężną w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych) za dokonywanie poza stacją demontażu usunięcia z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów, wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia, wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu. W uzasadnieniu odwołania od powyższej decyzji H. D. wskazała, że faktem jest, iż nie prowadziła zarejestrowanej stacji demontażu, jednakże uważa, że wymierzona jej kara pieniężna jest rażąco surowa i mogła być wymierzona w wysokości [...] zł. Rozpatrując powyższe odwołanie Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że w dniach [...] sierpnia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził u H. D. kontrolę interwencyjną, problemową, mającą na celu eliminowanie nielegalnej działalności w zakresie recyklingu pojazdów oraz zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. W trakcie kontroli [...] WIOŚ ustalił, iż H. D. działalność gospodarczą prowadzi na działce nr [...] oraz w budynku gospodarczym zlokalizowanym w miejscowości P. przy ul. [...]. Prowadzona przez działalność zalicza się do kategorii mikroprzedsiębiorstw w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Podstawowa działalność polega na sprzedaży detalicznej części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli. Inspektorzy WIOŚ ustalili, że prowadzenie działalności nie wymaga korzystania z wody, nie są wytwarzane ścieki technologiczne, a budynek gospodarczy nie jest ogrzewany. Ustalono również, że kontrolowana wytwarza odpady - nie prowadząc instalacji - w ilościach w skali roku, które nie wymagają uregulowania formalno-prawnego na podstawie aktualnych przepisów ochrony środowiska, nie prowadzi ewidencji odpadów oraz, że nie przedłożyła w ustawowym terminie marszałkowi województwa "Zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów" za rok 2012. Podczas oględzin terenu działalności prowadzonej w m. P. w dniu [...] sierpnia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził obecność pięciu pojazdów w różnym stopniu demontażu, były to pojazdy marki: [...]. W trakcie kontroli stwierdzono również, iż na nieutwardzonej powierzchni działki znajdowały się wymontowane z pojazdów części, tj.: fotele, elementy blacharskie (drzwi, maski, klapy), silniki, układy jezdne, układy wydechowe oraz tzw. "ćwiartki pojazdów" w ilości około 10 sztuk, zaś w pomieszczeniu gospodarczym, na betonowej powierzchni, stwierdzono magazynowanie silników oraz układów jezdnych. Dodatkowo w pomieszczeniu warsztatowym magazynowane były części usunięte z pojazdów, tj.: silniki, skrzynie biegów. Teren kontrolowanej działki nie był zanieczyszczony substancjami ropopochodnymi. Z ustaleń kontroli został spisany protokół, do którego H. D. nie wniosła żadnych zastrzeżeń i uwag. H. D. podpisała przedmiotowy protokół w dniu [...] sierpnia 2013 r. Na potwierdzenie powyższego została wykonana dokumentacja fotograficzna. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał decyzję z dnia [...] września 2013 r., wymierzającą H. D. karę pieniężną w wysokości [...] zł. Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej [...] WIOŚ uwzględnił następujące przesłanki: fakt, iż opisaną działalność ujawniono po raz pierwszy, w trakcie demontażu znajdowało się pięć pojazdów, ujawniono tzw. "ćwiartki" pojazdów pochodzące z demontażu pojazdów, nie stwierdzono zanieczyszczenia środowiska substancjami niebezpiecznymi. Rozpatrując ponownie sprawę organ drugiej instancji uznał, iż [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska właściwie ustalił, iż H. D. prowadziła demontaż pojazdów, co wynika z zebranego w trakcie kontroli materiału dowodowego (w szczególności ze sporządzonej dokumentacji fotograficznej oraz zapisów protokołu kontroli). Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (nie kwestionowanego przez H. D. w trakcie prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska postępowania administracyjnego) wynika, że na terenie działki przy ul. [...] w m. P. znajdowało się 5 pojazdów znajdujących się w trakcie demontażu. Fakt prowadzenia demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji H. D. potwierdziła podpisując protokół kontroli bez żadnych zastrzeżeń i uwag. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 76 § 1 kpa, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że organem powołanym do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska jest, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 686, z późn. zm.), Inspekcja Ochrony Środowiska. Kontrolę wykonują Główny Inspektor Ochrony Środowiska, wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska oraz upoważnieni przez nich pracownicy Inspekcji Ochrony Środowiska, zwani dalej "inspektorami". Na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej. Protokół podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, którzy mogą wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi. Dodatkowo w myśl art. 12 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną. Protokół kontroli sporządzony w niniejszej sprawie, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego względu, że sporządzany został z udziałem przedstawiciela kontrolowanego podmiotu, który miał prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Organ odwoławczy podkreślił, iż H. D. nie wniosła do ustaleń protokołu żadnych zastrzeżeń i uwag. Zgodnie z zapisami w protokole, wyniki i ustalenia kontroli zostały omówione z H. D., a protokół został przez nią podpisany po jego odczytaniu. Protokół kontroli (zawierający zapisy o prowadzeniu przez H. D. demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, poza stacją demontażu) jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ drugiej instancji analizując kryteria, jakie zostały wzięte pod uwagę przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej uznał, iż wymierzona H. D. kara pieniężna w wysokości [...] zł nie jest adekwatna do popełnionych przez nią naruszeń. Organ odwoławczy zauważył, że w dotychczasowych sprawach rozpatrywanych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, dotyczących zbliżonej liczby zdemontowanych pojazdów wycofanych z eksploatacji, wymierzane były kary pieniężne w wysokości [...] tys. zł. Wymierzenie więc kary pieniężnej znacznie odbiegającej od kar pieniężnych wymierzanych w innych porównywalnych sprawach mogłoby naruszyć art. 8 kpa, wskazujący, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W opinii organu drugiej instancji w niniejszej sprawie na korzyść strony przemawia fakt, iż opisaną działalność ujawniono po raz pierwszy oraz, iż H. D. nie spowodowała zanieczyszczenia środowiska substancjami niebezpiecznymi. Organ odwoławczy wskazał, że nie mógł jednak wymierzyć kary pieniężnej w najniższym wymiarze, bowiem z akt sprawy wynika, iż strona nie tylko dokonywała demontażu pięciu sztuk pojazdów. Ustalenia WIOŚ wskazują, że na terenie prowadzonej przez H. D. działalności poza wymienionymi pojazdami znajdowało się dodatkowo około 10 sztuk tzw. "ćwiartek pojazdów", jak również na nieutwardzonej części działki znajdowały się wymontowane z pojazdów części w postaci: foteli, elementów blacharskich (drzwi, maski, klapy), silników, układów jezdnych, układów wydechowych. Ponadto na sąsiedniej działce nr [...] zostało stwierdzone magazynowanie dalszych części usuniętych z demontowanych pojazdów. Organ odwoławczy podkreślił, iż nawet za jeden zdemontowany pojazd wymierzana jest kara pieniężna, wówczas zwykle w wysokości najniższej, tj. [...] zł. Biorąc zatem pod uwagę skalę popełnionego przez H. D. czynu oraz uwzględniając art. 8 kpa organ wskazał, że nie mógł w niniejszej sprawie wydać decyzji wymierzającej karę pieniężną w wysokości najniższej, bowiem zarówno z akt sprawy, jak i wyjaśnień zamieszczonych w odwołaniu wynika, iż strona dokonywała demontażu pojazdów. Odnośnie informacji zawartej w odwołaniu H. D., iż podjęła działania zmierzające do uregulowania stanu prawnego prowadzonej przez siebie działalności, organ odwoławczy wskazał, iż strona nie przedłożyła żadnych dokumentów wskazujących na podjęcie jakichkolwiek czynności w powyższym zakresie. Ponadto należy podkreślić, iż podjęcie działań zmierzających do uregulowania stanu formalno-prawnego nie może stanowić przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenia demontażu pojazdów poza stacją demontażu, bowiem demontaż pojazdów może być prowadzony jedynie w stacjach demontażu po uzyskaniu decyzji marszałka województwa pozwalającej na prowadzenie stacji demontażu. Organ odwoławczy podkreślił, iż H. D. nie neguje ustaleń [...] WIOŚ, wskazuje jedynie, iż wymierzona jej kara pieniężna jest bardzo surowa i nieadekwatna do stopnia popełnionego czynu. Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672 z późn. zm.), przedsiębiorca jest obowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska. Od przedsiębiorcy należy zatem oczekiwać większej znajomości prawa, niż od zwykłego obywatela. Działalność dotycząca demontażu pojazdów może być prowadzona jedynie zgodnie z przepisami prawa. Zgodnie z art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę pieniężną w wysokości od 10.000 do 300.000 zł w każdym przypadku stwierdzenia prowadzenia poza stacją demontażu działań związanych z demontażem pojazdów wycofanych z eksploatacji. Organ zaznaczył, iż nałożona na stronę w postępowaniu odwoławczym kara pieniężna mieści się w dolnej granicy wysokości kary pieniężnej jaka może być wymierzona za prowadzenie nielegalnego demontażu pojazdów. Dodatkowo wskazał, że celem ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji jest m.in. przeciwdziałanie nielegalnemu demontażowi pojazdów wycofanych z eksploatacji, tj. demontażowi prowadzonemu poza stacją demontażu, zagrażającemu środowiska. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że kara pieniężna w wysokości [...] zł jest adekwatna do czynu popełnionego przez H. D. Podsumowując organ drugiej instancji wskazał, że szczególna sytuacja finansowa strony, wynikająca z nałożenia kary pieniężnej, nie może być brana pod uwagę w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, gdyż brak jest podstawy prawnej do wzięcia tej okoliczności pod uwagę przez organ administracji w tym postępowaniu. W sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Zatem organem, który w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu lub interesem publicznym, może na podstawie art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa: odroczyć termin płatności kary pieniężnej lub rozłożyć zapłatę kary pieniężnej na raty, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości z tytułu kary pieniężnej wraz z odsetkami za zwłokę, umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu kary pieniężnej, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, jest wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. D., zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie: - art. 53a ust. 4 ustawy o recyklingu pojazdów poprzez wymierzenie zbyt wysokiej kary pieniężnej w kwocie [...] zł wskutek nieuwzględnienia w wystarczającym stopniu stopnia szkodliwości czynu, w szczególności zakresu naruszeń, ilości odpadów i rodzaj stwarzanego zagrożenia dla środowiska. Wskazując na powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w niewystarczającym stopniu uwzględniono, iż przedmiotowa działalność ujawniona została po raz pierwszy, ujawniono jedynie pięć samochodów w trakcie demontażu, a ponadto nie stwierdzono zanieczyszczenia środowiska substancjami niebezpiecznymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowił art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zgodnie z którym kto poza stacją demontażu dokonuje: 1.usunięcia z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów, 2.wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia, 3.wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu - podlega karze pieniężnej od 10.000 do 300.000 zł. W wyniku uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości [...] zł. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz obowiązujące przepisy Sąd doszedł do przekonania, iż organ administracji nie naruszyły prawa wymierzając skarżącej karę pieniężną na podstawie art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że pojęcie pojazdu wycofanego z eksploatacji określone zostało w słowniku zawartym w art. 3 pkt 6 powyższej ustawy. Zgodnie z nim pod pojęciem pojazd wycofany z eksploatacji rozumie się przez to pojazd stanowiący odpad w rozumieniu przepisów o odpadach. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy (kategorie Q), których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Wobec powyższego należy podzielić stanowisko Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, iż przedmiotowe pojazdy znajdujące się na kontrolowanej posesji stanowiły odpady, z uwagi na zmianę sposobu ich użytkowania. Z protokołu kontroli oraz dokumentacji fotograficznej jednoznacznie wynika, iż znajdowało się tam pięć pojazdów, w różnym stopniu demontażu. Na działce nieutwardzonej znajdowały się wymontowane z pojazdów: fotele, elementy blacharskie, silniki, układy jezdne, układy wydechowe, "ćwiartki pojazdów" w ilości ok. 10 sztuk. W pomieszczeniu gospodarczym stwierdzono magazynowanie silników i układów jezdnych, natomiast w pomieszczeniu warsztatowym silniki i skrzynie biegów. Zdaniem Sądu przeprowadzona kontrola wykazała, iż skarżąca H. D. demontowała pojazdy wycofane z eksploatacji. Potwierdza to duża liczba w różnym stopniu zdemontowanych pojazdów, duża liczba części i elementów pojazdów. Powyższe obywało się z naruszeniem przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w tym z art. 5, zgodnie z którym zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić wyłącznie przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów i przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu, a demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu. Podkreślić trzeba na co zwracał uwagę organ odwoławczy, iż skarżąca H. D. podpisała protokół kontroli, zawierający zapisy, iż prowadziła ona demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji, bez zastrzeżeń i uwag. Zgodnie z zapisami w protokole, wyniki i ustalenia kontroli zostały omówione ze skarżącą, a protokół został podpisany po jego odczytaniu. Jeden egzemplarz protokołu kontroli został doręczony kontrolowanej osobie. Samo nałożenie kary nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest obligatoryjne przy stwierdzeniu zaistnienia okoliczności określonych w przepisie. Natomiast dopiero przy ustalaniu wysokości kary, w myśl art. 53a ust. 4 powołanej ustawy, należy uwzględnić stopień szkodliwości czynu, w szczególności zakres naruszeń, ilości odpadów, rodzaj stwarzanego zagrożenia dla środowiska oraz okoliczność uprzedniego naruszenia przepisów o odpadach. W ocenie Sądu elementy składające się na ocenę stopnia szkodliwości czynu popełnionego przez skarżącą, które mają zasadnicze znaczenie dla ustalenia wysokości kary pieniężnej zostały przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska właściwie ocenione. Ustalenie przez orzekający organy powyżej wskazanych okoliczności potwierdza bezsprzecznie, iż wymierzając skarżącej karę pieniężną wzięto pod uwagę stopień szkodliwości popełnionego przez niego czynu. Wobec wykazanych naruszeń, a przede wszystkim stopnia szkodliwości czynu (ilości zdemontowanych odpadów) nieuzasadnione są zarzuty skarżącej, iż wymierzona kara pieniężna jest nadmiernie surowa. Orzekając organ zasadnie ustalił, iż wymierzenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł jest adekwatne do naruszeń popełnionych przez skarżącą. W ocenie Sądu zatem stwierdzić, iż orzekające w sprawie organy prawidłowo zastosowały przepis art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych, nie doszło także do naruszenia procedury administracyjnej w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego, tj. art. 6, art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 85 §1 kpa. Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.