IV SA/Wa 2543/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2013r. nr [...] w przedmiocie zakazu utrzymania zwierząt gospodarskich na nieruchomości postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. H. P. złożyła skargę na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2013r. Skarżąca – w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Warszawie z dnia 31 października 2013r. do uiszczenia wpisu od tej skargi - w dniu 9 listopada 2013r. uiściła wpis od skargi w kwocie 200 zł. Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2013r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) H. P. zwróciła się o "zwolnienie z opłaty sądowej". Wnioskodawczyni w dniu 7 stycznia 2014r. nadesłała formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym podała, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienia radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego. Do wniosku dołączyła potwierdzenie uiszczenia opłaty w kwocie 100 zł. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyznanie pomocy podała, że jest osobą starszą i utrzymuje się z emerytury w wysokości 780,36 zł. netto miesięcznie. Z formularza wniosku wynika ponadto, że skarżąca mieszka w niewielkim, starym domu. Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 10 stycznia 2014r. wezwał skarżącą do nadesłania: wyciągów z rachunków bankowych będących w jej posiadaniu uwzględniających operacje na tych rachunkach w okresie od 10 listopada 2013r. do 10 stycznia 2014r., szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie (m.in. zakup żywności, odzieży, środków czystości, leków, utrzymanie mieszkania) oraz inne potrzeby oraz ich udokumentowanie za pomocą kopii faktur i rachunków, oświadczenia wyjaśniającego, czy skarżąca posiada oszczędności pieniężne, lokaty oszczędnościowe, papiery wartościowe, dokumentu potwierdzającego podaną w rubryce 7.2.1. formularza PPF wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego (np. odcinka przekazu pocztowego poświadczającego odbiór świadczenia) oraz do jednoznacznego oświadczenia, czy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W dniu 21 stycznia 2014r. H. P. nadesłała do sądu: 1) zaświadczenie wystawione przez Bank Spółdzielczy w M. w dniu [...] stycznia 2014r. z którego wynika, że H. P. jest posiadaczem rachunku lokaty terminowej w kwocie 2563,80 zł. (stan na koniec 2013r.), 2) zaświadczenie z Urzędu Miasta i Gminy w M. z dnia [...] stycznia 2014r., z którego wynika, że wnioskodawczyni jest współwłaścicielem gruntów rolnych o powierzchni 0,44 ha fiz., 3) trzy faktury za zakup leków (z dnia 18 listopada 2013r., 3 grudnia 2013r. i 30 grudnia 2013r.) na łączną kwotę 196.07 zł., 4) przekaz pocztowy odbioru emerytury w wysokości 780,36 zł. (za styczeń 2014r.). Stwierdzono, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez H. P. jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 tej ustawy stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz podkreśla, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Zdaniem referendarza skarżąca nie znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Należy podkreślić, że co prawda H. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego, to jednak posiada oszczędności w kwocie 2563,80 zł. Już z tej przyczyny nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Przyjęcie takiego stanowiska jest uzasadnione także tym, że skarżąca wezwana do przedstawienia informacji o wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych nie wykazała, że poza kosztami zakupu lekarstw w wysokości 196 zł. posiada jakiekolwiek obciążenia finansowe, które powodują, że z uzyskiwanych dochodów nie jest w stanie poczynić oszczędności na pokrycie kosztów postępowania sądowego przed sądem. Referendarz nie neguje, że skarżąca ponosi koszty zakupu pożywienia i zaspokojenia innych niezbędnych potrzeb życiowych, jednak zauważa, że strona nie podjęła nawet próby wykazana ich wysokości. Referendarz zauważa jednocześnie, że strona skarżąca jest osobą zaradną życiowo i gospodarną, albowiem nie inaczej może być oceniony fakt posiadania przez nią oszczędności umieszczonych na lokacie. Nie bez znaczenia jest także, że skarżąca uiściła wpis od skargi (200 zł), a następnie - bez wezwania - kwotę 100 zł. Z przedstawionych okoliczności wynika, że H. P. nie jest osobą, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem oraz że poniesienie tych kosztów spowoduje zagrożenie w jej koniecznym utrzymaniu. Zauważyć trzeba, że na obecnym etapie postępowania sądowego skarżąca nie ma obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych, a w przypadku zmiany jej sytuacji materialnej może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Referendarz podkreśla, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatki tego rodzaju mają charakter publicznoprawny i mogą zostać zrealizowane tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, że osoba wnioskująca o prawo pomocy, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie we własnym zakresie ponieść tych kosztów. Przyznanie prawa pomocy oznacza bowiem przerzucenie kosztów postępowania sądowego na innych obywateli, także tych, którzy są gorzej usytuowani od wnioskodawcy - z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywane są wydatki budżetowe. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. referendarz postanowił jak w sentencji.