IV SA/Wa 2543/20

Warszawa, 21 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Kaja Angerman po rozpoznaniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Klimatu z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić Gminie [...] kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Gmina [...] (dalej również "skarżąca"), reprezentowana przez r.pr. K .K., wywiodła skargę na decyzję Ministra Klimatu z [...] czerwca 2020 r., którą uchyloną decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2020 r. - zobowiązującą zarządzającego drogą ekspresową [...] na odcinku [...] (bez węzła) – węzeł [...] [...] do ograniczenia akustycznego oddziaływania tej drogi na tereny chronione przed hałasem w miejscowościach [...] oraz [...] ([...]) w gminie [...] (budowa ekranów akustycznych) - i umorzono postępowanie administracyjne. Minister Klimatu w odpowiedzi na skargę podniósł, że skarżąca jako samorządowa jednostka organizacyjna nie była stroną w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Nie wykazała również, że posiada interes prawny w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Skarżąca w piśmie z 4 czerwca 2021 r. wskazała, że: 1. w toku postępowania administracyjnego była traktowana przez organy obu instancji jako strona postępowania prowadzonego na podstawie art. 362 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1936), 2. była stroną postępowania z uwagi na to, że jest właścicielem nieruchomości leżących w obszarze oddziaływania akustycznego drogi [...] na odcinku [...] (bez węzła) – węzeł [...], 3. zgodnie z art. 362 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, organ ochrony środowiska może zobowiązać podmiot korzystający ze środowiska do uiszczenia na rzecz budżetów właściwych gmin kwoty pieniężnej odpowiadającej wysokości szkód wynikłych z naruszenia stanu środowiska. Dodatkowo skarżąca złożyła informację z rejestru gruntów i mapę ewidencyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 50 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd wszczyna postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot, którym może być każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawowo przyznano takie uprawnienie (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego mają dwie kategorie podmiotów. Pierwszą stanowią podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2004). Natomiast druga kategoria to podmioty, którym to uprawnienie przysługuje celem ochrony ich własnego interesu prawnego. W tym ostatnim przypadku warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest wykazania, że istnieje bezpośredni związek pomiędzy zaskarżonym aktem, a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją (nie zaś tylko sytuacją faktyczną). Związek ten powinien istnieć aktualny tj. zaistniały w dacie wnoszenia skargi, a nie ewentualny. Poza tym, interesu prawnego nie można wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu (innych podmiotów), nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki pomiędzy tymi podmiotami byłyby związkami o charakterze prawnym (por. J. Zimmermann, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 1996 r. sygn. akt IV SA 846/95, OSP 1997 r., Nr 4, poz. 83A). Oznacza to, że wnosząc skargę należy legitymować się interesem prawnym, a jego brak obliguje sąd do odrzucenia skargi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalnej z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1-5 wskazanego paragrafu. W tym miejscu należy zasygnalizować, że art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nawiązuje do przesłanek dopuszczalności zaskarżenia aktu lub czynności organu administracji publicznej, rozumianych jako określone przepisami prawa warunki prawidłowego zaskarżenia, dotyczące przedmiotu skargi, jej formy, treści, ale także dotyczące przesłanek o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, określających, od jakiej formy działalności organów administracji publicznej skarga przysługuje i który z podmiotów jest legitymowany do wniesienia skargi. Przenosząc powyższe na kanwę rozpoznawanej sprawy sąd stwierdził, że Gmina [...] nie wykazała, że posiada interes prawny w zaskarżeniu decyzji Ministra Klimatu z [...] czerwca 2020 r. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że była ona uznawana za stronę postępowania przez organy administracji orzekające w sprawie. Zaprzeczył temu również organ w odpowiedzi na skargę. Z akt sprawy wynikało, że informacje o toczącym się postępowaniu i wydanych rozstrzygnięciach doręczano skarżącej celem dokonania zawiadomienia stron postępowania o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej (obwieszczenie w trybie art. 49 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego). Nawet jeśli przyjąć, że skarżąca była adresatem zaskarżonej decyzji, to nie sposób uznać, że było to równoznaczne z trwałym uznaniem jej interesu prawnego. Ani organy administracji, ani sąd administracyjny nie są bowiem uprawnieni do przyznania danemu podmiotowi praw strony, jeżeli nie wynika to z przepisu prawa materialnego. W ocenie sądu wskazywany przez skarżącą art. 362 ustawy Prawo ochrony środowiska, nie uprawniał do uznania, że skarżącej przysługuje interes prawny w zaskarżeniu decyzji. Zgodnie z art. 362 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, organ ochrony środowiska może w drodze decyzji nałożyć obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko. W przypadku braku możliwości nałożenia obowiązku podjęcia działań, o których mowa powyżej, organ ochrony środowiska może zobowiązać podmiot korzystający ze środowiska do uiszczenia na rzecz budżetów właściwych gmin, kwoty pieniężnej odpowiadającej wysokości szkód wynikłych z naruszenia stanu środowiska (art. 362 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska). Wbrew stanowisku skarżącej, powołane przepisy nie czynią jej stroną takiego postępowania, z racji tego, że skarżąca mogłaby być może beneficjentem kwoty pieniężnej odpowiadającej wysokości szkód wynikłych z naruszenia stanu środowiska. Zdaniem sądu, również posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości w obszarze oddziaływania akustycznego drogi [...] na odcinku [...] (bez węzła) – węzeł [...], nie przesądzało automatycznie o interesie prawnym skarżącej. Stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 362 ustawy Prawo ochrony środowiska jest co do zasady podmiot, na który miałyby być nałożone obowiązki zmierzające do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. Przy czym przywołany przepis, ani żaden inny przepis tej ustawy nie wyłączają stosowania art. 28 k.p.a. Oznacza to, że właścicielowi nieruchomości położonej w zasięgu negatywnego oddziaływania na środowisko należałoby przyznać przymiot strony, o ile jego prawo własności na skutek działania podmiotu korzystającego ze środowiska doznawałoby ograniczeń czy skutkowało zagrożeniem. Taka sytuacja nie miała miejsca w odniesieniu do skarżącej. Skarżąca nie wskazała w jaki sposób droga ekspresowa negatywnie oddziaływuje na drogi gminne, a tym bardziej, że rodzi to dla niej jakiekolwiek uciążliwości akustyczne. Trudno zgodzić się ze skarżącą, że drogi gminne są terenami, podlegającymi ochronie przed hałasem. W tym stanie rzeczy sąd - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w punkcie pierwszym postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono w punkcie drugim postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.