IV SA/Wa 2545/23
WyrokWSA w Warszawie2024-05-21
Skład orzekający: Anita Wielopolska, Marzena Milewska-Karczewska, Aneta Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy informacja o dyskwalifikacji materiału siewnego, wydana na podstawie art. 73 ust. 1 pkt 5 ustawy o nasiennictwie, stanowi akt podlegający kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i czy zasadnie anulowano świadectwo oceny polowej z powodu zmieszania materiału siewnego z niezgłoszonym do oceny materiałem?Ratio decidendi
Informacja o dyskwalifikacji materiału siewnego, wydana na podstawie art. 73 ust. 1 pkt 5 ustawy o nasiennictwie, stanowi akt podlegający kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ jest to akt władczy organu związany ze sprawowaniem nadzoru i kontroli nad wytwarzaniem i oceną materiału siewnego, który ma daleko idące konsekwencje dla uprawnień i obowiązków skarżącej. W niniejszej sprawie zasadnie anulowano świadectwo oceny polowej, ponieważ ustalono, że doszło do zmieszania materiału siewnego poddanego ocenie z materiałem pochodzącym z obszaru nieobjętego wnioskiem o ocenę polową, co czyniło materiał pochodzenia nieznanego.Stan faktyczny
Spółka A. sp. z o.o. sp. k. zaskarżyła informację Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa o anulowaniu świadectwa oceny polowej materiału siewnego. Sprawa dotyczyła anulowania świadectwa oceny polowej owsa zwyczajnego odmiany KWS Ocre, wystawionego na rzecz Spółki. Organ I instancji (WIORiN) anulował świadectwo, uznając, że materiał siewny został zmieszany z materiałem niezgłoszonym do oceny polowej, co potwierdził organ II instancji (GIORiN). Spółka zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o nasiennictwie, w tym brak przeprowadzenia szczegółowej analizy, niewłaściwość miejscową organu oraz naruszenie prawa do obrony.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, asesor WSA Aneta Żak, Protokolant st. ref. Beata Karczewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w S. na akt administracyjny - pismo Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia 17 maja 2023 r. nr BN.65.2.2023.2 w przedmiocie anulowania świadectwa oceny polowej oddala skargę.
Zaskarżonym aktem administracyjnym (Informacją) z dnia 17 maja 2023 r. sygn. BN.65.2.2023.2 Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa (GIORiN) utrzymał w mocy informację P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Rośliny i Nasiennictwa (WIORiN) w G. z dnia [...] lutego 2023 r. w przedmiocie anulowania świadectwa oceny polowej materiału siewnego i dyskwalifikacji materiału siewnego po ocenie polowej wystawionego na rzecz Spółki A. sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w S. w dniu 25 lipca 2022 r.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
Przedmiotowa postępowanie dotyczyło anulowania świadectwa oceny poIowej nr [...] z dnia 25 lipca 2022 r., owsa zwyczajnego odmiany KWS Ocre wystawionego na rzecz Spółki A. sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w S., wydanego przez kwalifikatora akredytowanego nr [...] zatrudnionego w Firmie skarżącej, dla plantacji nasiennej o powierzchni 12 ha, o numerze [...], położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości Z., prowadzonej przez producenta M. O.
W dniu 4 stycznia 2023 r. do WIORiN w G. Oddział w S. wpłynęło pismo Spółki A. sp. z o. o. sp. k. o zwyżce plonu owsa zwyczajnego odmiany KWS Ocre, uzyskanej z ww plantacji nasiennej z 45,6 ton szacunkowego plonu do 72,58 ton (z 38 dt/ha na 61 dt/ha). Spółka ww zwyżkę plonu uzasadniała sprzyjającymi warunkami pogodowymi.
Wobec zaistniałej sytuacji, w związku z powziętymi wątpliwościami dotyczącymi dużej zwyżki plonów z ww plantacji nasiennej, WIORIN w G. Oddział w S. w dniu 9 stycznia 2023 r. przeprowadził u producenta tej plantacji nasiennej – M. O. kontrolę. Podczas kontroli ustalono, że do umowy kontraktacyjnej nr [...] z dnia 11 marca 2022 r. na produkcję surowca nasion w dniu 23 marca 2022 r. zawarto aneks, z którego wynika, że uprawa surowca nasion odbywać się będzie na areale 15,5 ha, na różnych działkach, tj. też na działkach o nr [...] pow. 1,7 ha obręb Z. i nr [...] o pow. 1,8 ha obręb M., a nie jak wynikało z wniosku o dokonanie oceny polowej, wyłącznie na powierzchni 12 ha. Według oświadczenia pełnomocnika producenta M. O. - jej męża Ł. O., biorącego udział w w kontroli, średni plon z ha wyniósł 4,6 ton, a całkowity plon z powierzchni uprawy 15,50 ha wyniósł 72,58 ton. Ponadto producent oświadczył, że zebrany surowiec bezpośrednio po żniwach dostarczył własnym transportem do Spółki z całości upraw, tj. 15,5 ha, co potwierdzają przedłożone dokumenty (dokumenty przyjęcia, faktury sprzedaży, aneks do umowy kontraktacyjnej). Ustalono także, zgodnie z pismem z dnia 15 sierpnia 2022 r. (załącznik nr 7 do protokołu kontroli znak: OSL.7110.3.1.2023 z dnia 9 stycznia 2023 r.), iż producent M. O. wystąpiła do męża L. O. o rozliczenie zobowiązań względem skarżącej Spółki nasionami surowca w ilości 10,61 ton, pochodzącymi z umowy kontraktacyjnej nr [...] z dnia 11 marca 2022 r., oświadczając, iż jest to surowiec z ww umowy i objęty ww świadectwem (oceną polową).
W dniu 30 stycznia 2023 r. WIORiN w G. wystosował po Spółki pismo o braku akceptacji zwyżki plonu, jednocześnie zwrócił się o wyjaśnienie braku zgłoszenia zmian powierzchni plantacji zgodnie z zawartym aneksem. Spółka wyjaśniła, iż działki objęte aneksem o powierzchni 1,7 ha i 1,8 ha (łącznie pow. 3,5 ha), położone w miejscowości Z. i M. nie zostały objęte wnioskiem do oceny polowej ze względów formalnych, gdyż nie spełniały kryteriów ustawy o nasiennictwie (pow. min. 2 ha).
W dniu 3 lutego 2023 r. do organu I instancji drogą elektroniczną wpłynęło pismo A. sp. z o. o. sp. k. o wycofaniu prób nasion pobranych z partii nr PL232/13/1903/93/A i nr PL232/13/1903/100/A. Następnie kolejnym pismem z dnia 9 lutego 2023 r. Spółka wystąpiła o wycofanie ww pisma z dnia 3 lutego 2023 r., m.in. wskazując na osiągnięty plon wyłącznie z powierzchni 12 ha i na ilość dostarczonego do magazynów ilości surowca, tj. 61,97 ton oraz 10,61 ton, łącznie 72,58 ton. W piśmie tym potwierdziła także, że producent M. O. w dniu 15 sierpnia 2022 r. przekazała na rzecz rozliczenia L. O. 10,61 ton surowca nasion. W dalszej korespondencji z dnia 13 lutego 2023 r. Spółka podniosła, iż nie doszło do zmieszania podczas transportu materiału siewnego pochodzącego z plantacji nasiennej nr [...] owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. o pow. 12 ha z nasionami owsa zwyczajnego tej odmiany, pochodzących z areału (nie objętego wnioskiem) o pow. 3,5 ha, przede wszystkim ze względu na różne terminy siewu i zbioru na wymienionych plantacjach. Jednocześnie Spółka potwierdziła, iż jej pracownicy, dokonując przyjęcia surowca nasion, nie weryfikowali dokładnego źródła ich pochodzenia, poprzez ustalenie nr działki, jej powierzchni i przypisaniu dostawy do konkretnej plantacji.
Finalnie, po dokonaniu oceny przedstawionych przez Spółkę dowodów, w tym dotyczących dostarczenia w sierpniu 2022 r. zwiększonej ilości surowca nasion, w tym m.in.:
- oświadczenia Spółki z dnia 4 stycznia 2023 r., że całkowity zbiór z plantacji wyniósł 72,58 ton a do zwyżki plonu przyczyniły się sprzyjające warunki pogodowe;
- oświadczenia M. O., dokumentu przejęcia przyjęcia [...] z dnia 15 sierpnia 2022 r., z faktury [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r. (dokument wystawiony na L. O., niebędącego producentem spornego materiału siennego), potwierdzającego ilość 10,61 ton pochodzącą z plantacji nasiennej nr [...]; a także:
- ustalenie, że partie [...] i [...] utworzone zostały z materiału [...] z dnia 16 sierpnia 2022 r. jak i fakt złożenia przez Spółkę w styczniu 2023 r. oświadczenia o zwyżce plonów -
zdaniem organu materiał siewny podlegający ocenie polowej z ww plantacji nasiennej, wbrew stanowisku skarżącej Spółki, został zmieszany z materiałem, który nie został zgłoszony, zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o nasiennictwie, do oceny polowej, tym samym kontroli poddany został materiał niewiadomego pochodzenia. Jednocześnie w ocenie WIORiN niezrozumiałym było złożenie przez Spółkę organowi oświadczenia o zwyżce plonu dopiero w dniu 4 stycznia 2023 r. w sytuacji posiadanej przez Spółkę wiedzy o zwyżce plonów już w sierpniu 2022 r. Wobec powyższego zasadnym było anulowanie ww świadectwa oceny polowej i wydanie informacji nr [...] o dyskwalifikacji materiału siewnego po ocenie polowej.
Spółka nie zgadzając się z ww stanowiskiem zawartym w ww Informacji o dyskwalifikacji materiału siewnego, po ocenie polowej nr [...] z dnia 13 lutego 2023 r., pismem z dnia 18 lutego 2023 r. złożyła do Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa odwołanie wskazując, że organ nie przeprowadził szczegółowej analizy w zakresie ilości użytych, przez producenta materiału siewnego, środków transportu oraz analizy terminów poszczególnych dostaw, zarówno owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O., jak i nasion towarowych tej odmiany. Spółka podtrzymała swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 9 lutego 2023 r. i wniosła o ponowną ocenę materiału siewnego. Potwierdziła, iż wniosek z dnia 4 maja 2022 r. o dokonanie oceny polowej plantacji nasiennej owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. (nr nadany rzeź Urząd [...]) obejmował wyłącznie zgłoszenie do oceny polowej plantacji prowadzonej przez M. O. na powierzchni 12 ha (umowa nr [...] z dnia 11 marca 2022 r.). Wysiew materiału siewnego przedmiotowego owsa zwyczajnego na areale o powierzchni 1,7 ha i 1,8 ha (łącznie 3,5 ha) był samodzielną decyzją producenta, na co został podpisany aneks z dnia 23 marca 2022 r. do ww umowy. Spółka ww obszaru nie objęła jednak wnioskiem do oceny polowej z uwagi, iż ww działki nie spełniają wymogów ustawy o nasiennictwie. W konsekwencji plantacje te były plantacjami towarowymi, nie podlegającymi badaniu.
Spółka do akt sprawy dołączyła protokół kontroli nr [...] z dnia 7 marca 2023 r., z przeprowadzonej na jej wniosek w dniach 27 lutego 2023 r., 3 marca 2023 r. i 7 marca 2023 r., sporządzony w jej siedzibie przez uprawnionego specjalistę A. S. (upoważnienie nr [...] z dnia 27 lutego 2023 r. wydane przez Z. WIORiN w K.), w przedmiocie przestrzegania wymagań dotyczących jakości materiału siewnego, wytwarzania, oceny, przechowywania, stosowania a także obrotu tym materiałem (art. 2 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa). Kontrolą objęto wytwarzanie i prowadzenie obrotu materiałem siewnym ww owsa na plantacji o nr 22/12/2018/22/A. Kontrolą objęto również produkcję surowca nasion owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. na dwóch odrębnych działkach (nie zgłoszonych do oceny polowej) o nr [...] pow. 1,7 ha obręb Z. i nr [...] o pow. 1,8 ha obręb M. (załącznik nr 4 i 5 do ww protokołu kontroli). Zgodnie z poczynionymi ustaleniami dostawa materiału od M. O. do magazynów Spółki nastąpiła 6 transportami o łącznej masie surowca 61,97 ton. Podczas każdej z dostaw pobierano próby w celu przeprowadzenia badań jakości przywiezionego towaru (załącznik nr 6). Dokument przyjęcia z dnia 16 sierpnia 2022 r. (załącznik nr 7 do ww protokołu). Do magazynów Spółki, surowiec nasion ww owsa, o masie 10,61 ton, pochodzący od L. O. dostarczono jedynym transportem w dniu 15 sierpnia 2022 r. W powyższej dacie pobrano ich próbę celem przeprowadzenia badań jakości (dokument analizy z dnia 115 sierpnia 2022 r. - załącznik nr 9 do protokołu). Ostatecznie, nie stwierdzono żadnych uchybień stanowiących naruszenia (konkluzja ww protokołu).
W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie producenta M. O. z dnia 2 lutego 2023 r. dotyczące plonów z plantacji o powierzchni 12 ha o masie 61,97 ton i z ww działek nr [...] o pow. 1,7 ha obręb [...] i nr [...] o pow. 1,8 ha o masie 10,61 ton, zgodnie z którym dostarczone je do magazynów skarżącej Spółki odrębnymi transportami.
Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ II instancji - Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa pismem z dnia 17 maja 2023 r. znak: [...] (odpowiedź na pismo z dnia 18 lutego 2023 r.), potwierdził ustalenia poczynione przez WIORiN w G., nie znajdując podstaw do uwzględnienia ww wniosku skarżącej Spółki - odwołania.
W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 29 maja 2023 r. Spółka podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko odnośnie braku podstaw do anulowania przedmiotowego zaświadczenia. Jednocześnie ponownie potwierdziła, iż jej pracownicy, dokonując przyjęcia surowca nasion, nie weryfikowali dokładnego pochodzenia nasion poprzez ustalenie nr działki, jej powierzchni i przypisaniu dostawy do konkretnej plantacji, byli bowiem przekonani, iż w dacie dostarczenia transportów surowiec pochodzi z plantacji, do której posiadają świadectwo oceny polowej materiału siewnego, tj. świadectwo nr [...] z dnia 25 lipca 2022 r. Przedmiotowe nasiona były przyjmowane do magazynów Spółki w oddalonych czasowo terminach (od M. O. w dniu 9 sierpnia 2022 r., od L. O. w dniu 15 sierpnia 2022 r.) a każda dostawa, zgodnie z oświadczeniem Spółki, składowana była w osobnych, oznakowanych boksach.
Pismem z dnia 21 czerwca 2023 r., w odpowiedzi na ww pismo Spółki z dnia 29 maja 2023 r., Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym do Sądu piśmie z dnia 17 maja 2023 r. (akt administracyjny).
We wniesionej do tut. Sądu na powyższy akt administracyjny (pismo z dnia 29 maja 2023 r.) skardze, A. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
- art. 3 pkt 8, art. 3 pkt 19, art. 73 ust. 1 pkt 1 i pkt 5, art. 81 ust. 9 ustawy z dnia 9 listopada 2012 o nasiennictwie (Dz. U. z 2021 r. poz. 129) poprzez akceptację bezpodstawnego anulowania oceny polowej materiału siewnego i dyskwalifikację tego materiału wskutek niezasadnego przyjęcia, że doszło do zmieszania materiału siewnego z nasionami owsa zwyczajnego, które nie zostało poddane ocenie polowej, mimo że:
• 10,55 ton nasion owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. pochodzących z plantacji towarowych o łącznej powierzchni 3,5 ha zostały włączone omyłkowo do 25 - tonowej partii [...] , lecz nie zostały zmieszane z pozostałymi i do dziś znajdują się w magazynach spółki w oddzielnych opakowaniach;
• nie doszło do zmieszania podczas transportu materiału siewnego pochodzącego z plantacji nr [...] owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. o pow. 12 ha z nasionami owsa zwyczajnego tej odmiany pochodzących z pow. 3,5 ha ze względu na różne terminy siewu i zbioru;
• wysiew owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. na areale o powierzchni 1,70 ha i 1,80 ha był samodzielną decyzją producenta materiału siewnego, co potwierdza stosowny aneks do umowy kontraktacyjnej;
• działki 1,70 ha i 1,80 ha nie zostały zgłoszone wnioskiem do oceny polowej, jako niespełniające kryteriów określonych w ustawie o nasiennictwie (plantacje towarowe);
• nie przeprowadzono szczegółowej analizy w zakresie ilości użytych przez producenta środków transportu oraz analizy terminów dostaw owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. jak i nasion towarowych tej odmiany;
• w piśmie skarżącego z dna 9 lutego 2023 r. przedstawiono szczegółowe informacje oraz wyjaśnienia co do zaistniałej zwyżki plonów na plantacji nr [...];
• organ anulował świadectwo oceny polowej w lutym, w okresie, w którym z uwagi na porę roku i warunki atmosferyczne nie można było dokonać rzetelnej oceny polowej, gdyż plantacja nasienna [...] zebrana została w 2022 r;
• nieuwzględnienie protokołu kontroli WIORiN w K. nr [...] z dnia 7 marca 2023 r., w którym nie stwierdzono żadnych uchybień mogących skutkować niedopuszczeniem nasion owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. do obrotu, co w konsekwencji zdaniem skarżącej powoduje, iż organ nie był uprawniony do wydania zaskarżonej Informacji;
- art. 42 ust 1 i 3 w zw. z art. 121 ust 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 o nasiennictwie (Dz. U. z 2021 r. poz. 129) poprzez:
• dokonanie czynności przez niewłaściwego miejscowo WIORiN w G., podczas gdy siedziba skarżącej oraz miejsce przerobu znajduje się na terenie właściwości WIORiN w K., a kontroli materiału siewnego mógł dokonać jedynie miejscowo właściwy WIORiN w K., tj. urząd właściwy ze względu na siedzibę skarżącej i miejsce znajdowania się materiału siewnego skarżącej;
• wydanie Informacji z pominięciem oględzin samego materiału siewnego owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O.;
• pominięcie w Informacji protokołu wydanego przez WIORiN K.;
- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art 47 ust 2 karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art 81, art 121 i art 123 ustawy o nasiennictwie, poprzez bezpodstawne pozbawienie skarżącej konstytucyjnego prawa do obrony swojego interesu prawnego wskutek anulowania świadectwa oceny polowej materiału siewnego i dyskwalifikacji materiału siewnego w sytuacji braku przeprowadzenia przez organ rzetelnego postępowania, w efekcie skarżąca nie miała możliwości przedstawienia swojego stanowiska i usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych przez WIORiN zwłaszcza, że po kontroli nie została wydana decyzja administracyjna oraz nie wszczęto postępowania z art. 123 ww ustawy.
Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej wniósł o:
- uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego - Informacji zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a.;
- uchylenie poprzedzającego aktu administracyjnego - Informacji WIORiN z dnia 13 lutego 2023 r., na podstawie art 135 p.p.s.a,
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik w pierwszej kolejności podniósł, iż przedmiotowa Informacja spełnia kryteria aktu z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i skarga na taki akt może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Odnosząc się natomiast do meritum m.in. wskazał, iż sporne między skarżącą a WlORiN jest czy część materiału siewnego została zmieszana z materiałem siewnym, który nie został poddany ocenie polowej. W toku postępowania skarżąca wskazała, że doszło do zwyżki plonu owsa KW O. Skarżąca wyjaśniła, że każda dostawa jest oddzielnie składowana. W odpowiedzi na pismo WlORiN z dnia 30 stycznia 2023 r., negujące wielkość zbioru zgłoszonego wnioskiem z dnia 4 stycznia 2023 r., Spółka wystosowała pismo z dnia 9 lutego 2023 r. zawierające dokładne wyjaśnienie zaistniałych okoliczności oraz zasad, na podstawie których przyjmowała dostawy przedmiotowych nasion. Do ww pisma załączyła nowe dowody. Zdaniem skarżącej wyniki kontroli (u producenta i u Spółki, gdzie sprzeczności należało wyeliminować, np. konfrontując przedstawicieli dwóch podmiotów) dowodzą, że surowiec owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. pochodzący od L. O. w dacie kontroli znajdował się na stanie magazynowym Spółki w ilości 10,51 (ilość po przerobie) i był zabezpieczony w osobnych opakowaniach. W konsekwencji nieprawdziwe jest twierdzenie, iż przedmiotowy materiał siewny (poddany ocenie polowej) został zmieszany z materiałem, który nie został zgłoszony do oceny polowej. Przedłożone przez skarżącą dokumenty oraz złożone wyjaśnienia jednoznacznie wskazują pochodzenie materiału siewnego, których nie wzięto pod uwagę, podobnie jak i wyjaśnień Spółki, co do pozostawania na stanie magazynowym nasion owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O., pochodzących z dwóch plantacji towarowych o łącznej powierzchni 3,5 ha oraz możliwości udowodnienia tego faktu. Z tego powodu skarżąca wniosła o przywrócenie do obiegu prawnego świadectwa oceny polowej nr [...] z dnia 25 lipca 2022 r. oraz uznanie rzeczywistej, osiągniętej przez producenta wielkości zbioru, materiału siewnego owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. na plantacji nasiennej nr [...] w ilości 61,95 t. Przypomniała, iż do materiału dowodowego postępowania odwoławczego załączyła także protokół kontroli nr [...] z dnia 7 marca 2023 r., sygn. , w którym kontrolowano przestrzeganie przez skarżącą wymagań dotyczących jakości materiału siewnego, wytwarzania, oceny, przechowywania, stosowania, a także obrotu tym materiałem, w którym nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości mających skutkować niedopuszczeniem przedmiotowych nasion owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. do obrotu.
Odnosząc się do nieuwzględnionego przez organ areału 15,5 ha skarżąca ponownie podniosła, iż działki o pow. 1,7 ha i 1,8 ha (łącznie 3,5 ha) nie zostały zgłoszone wnioskiem do oceny polowej ze względów formalnych, gdyż nie spełniały kryteriów ustawy o nasiennictwie (plantacje towarowe). Ocenie podlegał jedynie (niezmieszany) zbiór z plantacji 12 ha. Zatem za przedwczesne należało uznać anulowanie świadectwa oceny polowej i wydanie Informacji o dyskwalifikacji materiału siewnego. W opinii skarżącej nie zaktualizowały się przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 1 pkt 5 ustawy o nasiennictwie.
Spółka nadto podkreśliła, iż świadectwo oceny polowej anulowano w dniu 13 lutego 2023 r., czyli po okresie wegetacyjnym. W tym czasie uprawa już nie istniała, gdyż plantacja została skoszona a materiał z niej pochodzący znajdował się w magazynach Spółki. Ocena polowa plantacji nasiennej nr [...] została dokonana w dniu 25 lipca 2022 r. a w tej dacie przedmiotowa plantacja spełniała wymagania ustawowe. W sezonie wegetacyjnym 2022 r. WIORiN nie stwierdził, że plantacja została oceniona nieprawidłowo.
Wskazała również, iż w niniejszej sprawie dyskwalifikacja materiału siewnego nastąpiła poza postępowaniem administracyjnym. Podstawą wszczęcia kontroli był art. 121 ust. 1 ustawy o nasiennictwie. Przepis art. 121 ust. 4 ustawy o nasiennictwie przewiduje, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli materiału siewnego wojewódzki inspektor wydaje decyzję administracyjną. Zgodnie z protokołem kontroli WIORiN w K. z dnia 7 marca 2023 r., nr [...] (nie uwzględnionego przez organ) nie stwierdzono uchybień stanowiących naruszenie przepisów ustawy o nasiennictwie. Nie wydano zatem decyzji administracyjnej.
Mając na uwadze okoliczności sprawy organ administracji publicznej mógł zaś w drodze decyzji nakazać skarżącej usunięcie nieprawidłowości, np. poprzez przeprowadzenie oceny polowej, oceny laboratoryjnej. Niezależnie, GIORiN całkowicie pominął tryb z art. 81 ustawy o nasiennictwie. Takie działanie uniemożliwiło skarżącej skorzystanie z uprawnienia, o którym mowa w art. 81 ust. 7-9 ww ustawy. Zdaniem skarżącej, prawidłowym byłoby wszczęcie postępowania administracyjnego i zapewnienie skarżącej podstawowych praw procesowych.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do zmieszania całego materiału siewnego. Podkreślił, iż zasadniczą wątpliwość budzi wielkość plonu pochodzącego ze zgłoszonej plantacji nasiennej do oceny polowej oraz utworzone partie materiału siewnego z przedmiotowego surowca, które przez Spółkę nie zostały wykazane.
Jednocześnie organ też wyjaśnił, wbrew twierdzeniom skargi, iż kontroli dokonano u producenta M.O, w miejscowości Zalewskie 60, zgodnie z właściwością miejscową (protokół kontroli z dnia 9 stycznia 2023 r. znak: OSL.710.3.1.2023). Niezależnie, w odniesieniu do zarzutów braku właściwości organu podkreślił, że skarżąca sama kierowała w spornej sprawie pisma do WIORiN w G. i nie kwestionowała dotychczasowego umocowania tego organu do procedowania w przedmiotowej sprawie i wydania rozstrzygnięcia. Także wbrew twierdzeniom skargi, stronie zapewniono czynny udział w prowadzonych czynnościach. Skarżąca miała możliwość składania dowodów i wyjaśnień i skorzystała z przysługujących jej praw. Przeprowadzone postępowanie w niniejszej sprawie potwierdza, że realizacja ustawowych zadań przez organy Inspekcji realizowane są przy uwzględnieniu interesu społecznego, w tym przypadku podmiotu trudniącego się wytwarzaniem i obrotem materiałem siewnym. Zarzut naruszenia art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej jest dalece nietrafny. Skarżąca czynnie uczestniczyła w toku prowadzonych czynności oraz otrzymywała stosowne odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, iż stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Na wstępie należy wskazać, że stanowiąca przedmiot rozpoznawanej w niniejszej sprawie skargi - informacja Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia 17 maja 2022 r. - nie stanowi decyzji administracyjnej. Wspomniana informacja o dyskwalifikacji materiału siewnego zgłoszonego do oceny polowej przez skarżącą Spółkę i anulującą świadectwo oceny polowej z dnia 25 lipca 2022 r. wydana została na podstawie art. 73 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz.U. z 2021 r., poz. 129). Ani z powołanego przepisu, ani z innych przepisów ustawy nie wynika, aby informacja o dyskwalifikacji materiału siewnego miała być wydawana w formie decyzji administracyjnej czy też zaskarżalnego postanowienia. Co więcej, z treści art. 74 cytowanej ustawy wprost wynika, że do wydawania świadectw i informacji, o których mowa w art. 73 ust. 1, i świadectw ISTA, o których mowa w art. 73 ust. 3, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe nie oznacza jednak aby wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlegała kontroli sądowej (i tym samym odrzuceniu). W ocenie Sądu, przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podzielając stanowisko zawarte m.in. w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1087/22, wskazać bowiem należy, że jest to akt (czynność) podjęty w sprawie indywidualnej, skierowany do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego ten akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Informacja kontrolowana przez ww Sąd dotyczyła co prawda odmowy dokonania ponownej oceny materiału siewnego, jednakże podobnie jak informacja poddana kontroli w niniejszej sprawie stanowiła część procedury kontrolnej w ramach sprawowanego przez służby Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa nadzoru nad wytwarzaniem i obrotem materiałem siewnym. Jak bowiem wynika z treści art. 3 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 tej ustawy, działania wykonywane przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa, obejmują w szczególności badania odrębności, wyrównania i trwałości lub badania wartości gospodarczej odmiany, sporządzanie opisu odmian, ocenę materiału siewnego, pobieranie prób materiału siewnego oraz kontrolę materiału siewnego. Z uwagi na powyższe, zaskarżona informacja o dyskwalifikacji materiału siewnego, zdaniem Sądu, stanowi akt władczy wydany przez ww organ związany ze sprawowaniem nadzoru i kontroli nad wytwarzaniem i oceną materiału siewnego oraz obrotem tym materiałem. Nie ulega też wątpliwości, że wyniki oceny polowej mają daleko idące konsekwencje dla skarżącej, dotyczą jej uprawnień i obowiązków. Jak podnosiła Spółka, z uwagi na dyskwalifikację materiału siewnego została ona narażona na straty finansowe poprzez brak możliwości wprowadzenia go do dalszego obrotu.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 53 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym - jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Temu terminowi Spółka sprostała.
W tym miejscu podnieść także należy, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa – art. 6 k.p.a. Oznacza to działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych. W świetle natomiast przepisu art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności, zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto, organy administracji publicznej zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy przy tym winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu, nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek - art. 9 k.p.a.
W ocenie Sądu organy obu instancji nie uchybiły powyższym zasadom postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do realiów niniejszej sprawy Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o nasiennictwie, materiał siewny podlega ocenie polegającej na sprawdzeniu, czy spełnia on wymagania w zakresie jego wytwarzania, lub czy materiał ten odpowiada określonym wymaganiom w zakresie jakości. Ocena polowa materiału siewnego jest czynnością urzędowa lub wykonywaną pod urzędowym nadzorem (przez kwalifikatorów akredytowanych), dokonywaną na plantacjach nasiennych (art. 36 ust. 1 ww ustawy), mającą na celu stwierdzenie, czy podczas wegetacji roślin istniały warunki niezbędne do wyprodukowania materiału siewnego wysokiej jakości, oraz czy stan plantacji nasiennej odpowiadał ustalonym wymaganiom. Zadaniem oceny jest eliminowanie z produkcji i obrotu materiału siewnego nie gwarantującego uzyskania dobrych wyników w produkcji. Dokonywane oceny stanu plantacji w odpowiednim stadium rozwoju pozwalają określić tożsamość odmianową, jakość produkowanego materiału siewnego, ustalić stopień porażenia przez choroby i szkodniki, poziom agrotechniki, ogólny stan i wyrównanie poszczególnych upraw, a także sprawdzić wykonanie określonych zabiegów, koniecznych dla uzyskania dobrego materiału siewnego poszczególnych gatunków. Oceny polowej upraw nasiennych dokonuje się na podstawie złożonego, przez hodowcę, zachowującego odmianę lub osobę przez niego upoważnioną (a w przypadku odmian niechronionych wyłącznym prawem, każdego prowadzącego obrót, który posiada materiał siewny podlegający reprodukcji), wniosku o dokonanie oceny materiału siewnego, do właściwego terytorialnie ze względu na położenie plantacji wojewódzkiego inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w terminie określonym w stosownym rozporządzeniu MRiRW w sprawie terminów składania wniosków o dokonanie oceny polowej materiału siewnego poszczególnych grup roślin lub gatunków roślin rolniczych i warzywnych oraz szczegółowych wymagań w zakresie wytwarzania i jakości materiału siewnego tych roślin.
W myśl natomiast art. 73 ust. 1 tej ustawy, na podstawie wyników poszczególnych ocen materiału siewnego, z wyłączeniem oceny, o której mowa w art. 53 ust. 1 i art. 54 ust. 1, oraz oceny, o której mowa w art. 70 ust. 5-9, podmiot dokonujący oceny wydaje:
1) świadectwo oceny polowej - w przypadku uznania, że plantacja spełnia wymagania w zakresie wytwarzania, jakości lub zdrowotności;
2) świadectwo oceny laboratoryjnej - w przypadku uznania, że oceniana partia materiału siewnego spełnia wymagania w zakresie jakości lub zdrowotności;
3) świadectwo oceny weryfikacyjnej - w przypadku uznania, że oceniana plantacja sadzeniaków ziemniaka spełnia wymagania w zakresie zdrowotności;
4) świadectwo oceny cech zewnętrznych - w przypadku uznania, że oceniana partia sadzeniaków ziemniaka spełnia wymagania w zakresie jakości;
5) informację o dyskwalifikacji - w przypadku dyskwalifikacji materiału siewnego w poszczególnych ocenach, gdy oceniany materiał nie spełnia wymagań w zakresie wytwarzania, jakości lub zdrowotności;
6) informację o wynikach badania - w przypadku dokonania okresowej oceny laboratoryjnej, o której mowa w art. 48.
W niniejszej sprawie, podstawą wydania Informacji o dyskwalifikacji materiału siewnego było uznanie, iż oceniany materiał, pochodzący z ww plantacji M. O. o pow. 12 ha, nie spełnia wymagań określonych dla materiału siewnego ponieważ jest to materiał nieznanego pochodzenia. Zdaniem zarówno WIORiN jak i GlORiN analiza dokumentacji zebranej w przedmiotowej sprawie (oświadczenia A. sp, z o.o. sp. k. z dnia 4 stycznia 2023 r. w przedmiocie ilość całkowitej uzyskanego zbioru 72,58 t, oświadczenia M. O. (producenta), dokumentu przyjęcia [...] z dnia 15 sierpnia 2022 r., faktury nr [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r. wystawione na jej męża – L. O., niebędącego producentem spornego materiału siewnego, potwierdzające ilość 10,61 ton, pochodzącą z plantacji nasiennej nr [...], a także fakt ustalenia, że partie [...] i [...] utworzone zostały z materiału dostarczonego [...] z dnia 16 sierpnia 2022 r. (faktura nr [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r.) wskazują, że doszło do zmieszania całego materiału siewnego. Konkluzja ta, w ocenie Sądu, jest zasadna.
Powyższe było też wynikiem, po pierwsze przyznania samej Spółki, o braku wnikliwej kontroli czynionej przez jej pracowników podczas dostarczania poszczególnych partii nasion (pismo z dnia 9 lutego 2023 r.). Po wtóre, pomimo wiedzy już w sierpniu 2022 r. o znacznej zwyżce plonów owsa zwyczajnego odmiany KWS O., uzyskanej z plantacji nasiennej o powierzchni 12 ha o numerze [...] z 45,6 ton szacunkowego plonu do uzyskanego 72,58 ton, uzasadnionej przez skarżącą sprzyjającymi warunkami pogodowymi, Spółka przedmiotowego zgłoszenia w powyższej dacie nie dokonała czyniąc to, z niewyjaśnionych względów, dopiero w dniu 4 stycznia 2023 r. W kontekście powyższego przypomnienia też wymaga treść oświadczenia producenta – M. O. z dnia 15 sierpnia 2023 r., zgodnie z którym całkowity plon w ilości 72,58 ton (średni plon z ha w ilości 4,6 ton) uzyskany został z powierzchni uprawy wynoszącej 15,50 ha, a nie 12 ha - zgłoszonej do oceny. Przedstawione do akt sprawy przez skarżącą oświadczenie złożone przez M. O. z dnia 2 lutego 2023 r. (podpisane też przez L. O.), prostujące ww jej stanowisko (z dnia 15 sierpnia 2023 r.) nie jest zdaniem Sądu wiarygodne, zostało złożone na użytek tego postępowania, o czym świadczy chociażby data jego złożenia, tj. już po dokonanej przez organ WIORiN w G. kontroli u producenta mającej miejsce w dniu 9 stycznia 2023 r., na kilka dni przed wydaniem kwestionowanego aktu administracyjnego z dnia 13 lutego 2023 r. Sprostowania tego producentka nie uczyniła bezpośrednio po złożeniu "wadliwego" oświadczenia z dnia 15 sierpnia 2022 r., jako omyłkowo złożonego.
Powyższe należy też poddać analizie wespół z korespondencją Spółki z dnia 9 lutego 2023 r., w której wskazała na osiągnięty plon z powierzchni 12 ha w ilości dostarczonego do magazynów surowca w łącznej wysokości 72,58 ton, tożsamej jaka według powołanych dowodów, pochodziła z obszaru 15,5 ha. A także podniesioną przez skarżąca w odwołaniu informacją, iż miał miejsce dodatkowy wysiew materiału siewnego owsa zwyczajnego na areale o powierzchni 1,7 ha i 1,8 ha (łącznie 3,5 ha), co było samodzielną decyzją producenta i co było przyczyną podpisania aneksu z dnia 23 marca 2022 r. do umowy z dnia 11 marca 2022 r. W ocenie Sądu nie logicznym byłoby zatem podpisanie ww aneksu bez jednoczesnego przejęcia wyprodukowanych na objętym nim obszarze zbiorów. Spółka uchybiając obowiązkowi modyfikacji wniosku, co do rzeczywistej powierzchni uprawy, pismem z dnia 4 stycznia 2023 r. zamierzała konwalidować powyższe uchybienie wskazując na zwiększone plony z przedmiotowej 12 ha plantacji, występujące wyłącznie, jak podała, z przyczyn wyjątkowo korzystnych warunków pogodowych. Faktycznie zbiory te pochodziły z całego areału 15,5 ha (obejmującego ww działki nie wskazane we wniosku). W świetle powyższego niewiarygodne jest twierdzenie Spółki, iż cały zbiór pochodzi tylko z plantacji objętej wnioskiem o ocenę polową, a zbiegiem okoliczności jest w tożsamej wysokości 72,58 ton, jak wskazana uprzednio zarówno przez M. O. jak i jej męża, jako pochodzącej z 15,5 hektarowego obszaru.
Te okoliczności wskazują finalnie na niezasadność zarzutu skarżącej Spółki co do nie przeprowadzenia dodatkowego dowodu z wizji, dokonania kontroli zdeponowanego w magazynach skarżącej materiału siewnego, skoro z poczynionych ustaleń nie wynika, skąd ten materiał w istocie pochodzi. Wobec powyższego bez znaczenia pozostaje okoliczność "potencjalnej" segregacji materiału w magazynie skarżącej, gdyż kwestią istotną w niniejszej sprawie było ustalenie skąd pochodził cały materiał siewny poddany ocenie polowej, a która to okoliczność nie mogła zostać wyjaśniona z uwagi, iż zwiększony plon nie pochodził, jak wyżej wykazano, tylko z określonej w przedmiotowym wniosku plantacji 12 ha, a tylko ta, według anulowanej oceny polowej, miała podlegać badaniu. Zatem ww świadectwo z dnia 25 lipca 2022 r. musiało zostać wyeliminowane, jako wydane z naruszeniem prawa.
Sąd w tym miejscu też wskazuje, iż zgodnie z art. 36 ust. 7 pkt 3 i 8 ustawy o nasiennictwie wniosek o dokonanie oceny polowej materiału siewnego zawiera określenie miejsca położenia plantacji nasiennej, w tym nazwę miejscowości, gminy i powiatu oraz dwucyfrowy symbol województwa i dwucyfrowy symbol powiatu danego województwa (pkt 3) a także oznaczenie powierzchni plantacji nasiennej (pkt 8). W tym zakresie odnoszącym się do zwiększonego areału - 3,5 ha, skarżąca Spółka ww wniosku z dnia 4 maja 2022 r. o dokonanie oceny polowej, nie zmodyfikowała. Tym samym ponownie podkreślić należy, iż nie wiadomo, z której plantacji wzięty został materiał poddany ocenie. A to z kolei stanowi, iż anulowane świadectwo wydane zostało z naruszenim ww norm prawnych. W tych okolicznościach zatem zasadnie wydano informację o dyskwalifikacji materiału siewnego jako materiału zmieszanego. Na marginesie Sąd wskazuje, iż w istocie, GIORiN nie wypowiedział się co do treści dołączonego przez skarżącą w toku postępowania odwoławczego protokołu kontroli nr [...] z dnia 7 marca 2023 r., sporządzonego na zlecenie skarżącej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K., sygn. [...], w którym kontrolowano przestrzeganie przez skarżącą wymagań dotyczących jakości materiału siewnego, wytwarzania, oceny, przechowywania, stosowania, a także obrotu tym materiałem, i w którym finalnie nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, które mogłyby skutkować niedopuszczeniem nasion owsa zwyczajnego jarego odmiany KWS O. do obrotu. Powyższe stanowi o uchybieniu organu ale w kontekście poczynionych ustaleń, nie mającego jednak wpływu na wynik rozstrzygnięcia.
W obliczu powyższego Sąd stwierdza, iż zasadnym było oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło