IV SA/Wa 2548/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów postanawia: odrzucić skargę. Starosta P. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] i odmówił wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów w instalacji związanej z odzyskiem odpadów w zakresie fermentacji odpadów, zlokalizowanej na działce o nr ew. [...] w m. C., gm. R. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Skargę na wymienioną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwykłe Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w C. Wniesiona skarga została opatrzona jedynie podpisem przedstawicieli Stowarzyszenia B. P. i R. S. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2014 r. Przewodnicząca Wydziału wezwała skarżące Stowarzyszenie do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych poprzez: a) wskazanie z imienia i nazwiska wszystkich członków Stowarzyszenia wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania, b) nadesłanie dwóch odpisów skargi, c) nadesłanie stosownego dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami Stowarzyszenia (np. uchwała, statut, lista), d) podpisanie w budynku Sądu skargi przez wszystkich członków Stowarzyszenia lub nadesłanie do Sądu egzemplarza skargi podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, przy piśmie z dnia 11 stycznia 2015 r. Stowarzyszenie nadesłało: a) listę członków Stowarzyszenia według stanu na dzień 10 stycznia 2015 r. wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania, b) dwa odpisy skargi podpisane przez przedstawicieli Stowarzyszenia B. P. i R. S., c) jeden egzemplarz skargi podpisany przez większość członków Stowarzyszenia wymienionych w nadesłanej liście, d) uchwałę nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. z zebrania Stowarzyszenia podpisaną przez przewodniczącego zebrania K. S. w sprawie udzielenia pełnomocnictwa przedstawicielom Stowarzyszenia R. S. i B. P., e) uchwałę nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. podpisaną przez przewodniczącego zebrania K. S. w sprawie udzielenia pełnomocnictwa B. P. do jednoosobowej reprezentacji Stowarzyszenia w zakresie komunikacji elektronicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 46 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie, będące Stowarzyszeniem zwykłym wniosło do Sądu skargę opatrzoną jedynie podpisem przedstawicieli Stowarzyszenia B. P. i R. S. Zasadniczą kwestią, determinującą prawidłowość przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego, jest ocena legitymacji procesowej stowarzyszenia zwykłego występującego pod nazwą: Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w C., przez którego wniesiona została skarga. Oznacza to, że w świetle dyspozycji art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) osoby fizyczne w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności stowarzyszenia, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Należy podkreślić, że stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia, czyli nie ma osobowości prawnej. Ponadto specyfiką stowarzyszeń zwykłych są następujące cechy. Po pierwsze, obniżenie minimalnej liczby osób fizycznych uprawnionych do ich założenia (z 15 do 3 osób). Po drugie, zastąpienie obowiązku uchwalania statutu mającego rozbudowaną treść obowiązkiem uchwalenia znacznie bardziej uproszczonego regulaminu. Po trzecie, zastąpienie wniosku do sądu o rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) wnioskiem do organu nadzorującego (starosty), informującym o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego. Po drugie, w świetle art. 25 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stowarzyszeniom zwykłym przysługuje zdolność sądowa czyli zdolność do występowania w postępowaniu, jako strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdolność sądowa organizacji społecznych, posiadających osobowość prawną, jak i niemających takiej osobowości, w zakresie ich statutowej lub regulaminowej działalności, wynika również z przyznania takim organizacjom w prawie publicznym prawa do udziału w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Ponadto stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej, co oznacza, że tworzą je wszyscy członkowie, a więc grupa osób fizycznych zorganizowana pod kątem prowadzenia określonej działalności niezarobkowej, zaś regulamin takiego stowarzyszenia reguluje tylko sposób działania tych osób fizycznych, gdyż nie mają tu zastosowania przepisy art. 10 i art. 11 Prawa o stowarzyszeniach, jak w odniesieniu do stowarzyszeń zarejestrowanych w KRS. Dlatego też, co należy jeszcze raz podkreślić, w świetle dyspozycji art. 2 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach, taka grupa osób może działać w ramach wewnętrznej struktury organizacyjnej, lecz nie ma żadnych organów, gdyż nawet przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe nie jest jego organem o czym jednoznacznie stanowi art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1308/11, dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Z kolei skutkiem prawnym braku osobowości prawnej stowarzyszenia zwykłego jest brak zdolności do czynności prawnej, jak i brak własnego majątku. Po trzecie, należy także podzielić stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I CSK 234/12 (Lex nr 1307997), że ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych, nie są same stowarzyszenia zwykłe, lecz ich członkowie. Oznacza to, że to właśnie wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków w razie dokonania czynności prawnej przez nich wszystkich lub przez ustanowionego przez nich przedstawiciela, działającego w granicach umocowania. Jednocześnie słusznie Sąd Najwyższy stwierdził, że "Podobnie w zakresie stosunków cywilnoprawnych wynikających z innych zdarzeń niż czynności prawne wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków, jeżeli dane zdarzenie pozostaje w związku z akceptowaną przez wszystkich członków działalnością stowarzyszenia i w odniesieniu do nich wszystkich spełnione są przesłanki odpowiedzialności za skutki tego zdarzenia". Na gruncie przedmiotowej sprawy oznacza to, że ponieważ stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej to, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Dlatego też także w przedmiotowej sprawie konieczne jest jednoznaczne zweryfikowanie przez Sąd, w oparciu o przedłożone dokumenty, które osoby fizyczne są członkami stowarzyszenia uprawnionymi do złożenia skargi. Ponadto w świetle art. 28 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to, że osoby te mają obowiązek wykazać na mocy art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z kolei wykazanie umocowania wymaga formy dokumentu, czyli jest to dokument urzędowy (odpis z KRS) lub prywatny (statut, umowa spółki, regulamin stowarzyszenia). Z akt sprawy wynika, że skargę w imieniu Stowarzyszenia pierwotnie podpisali przedstawiciele Stowarzyszenia "[...]" B. P. i R. S. (karta nr 3 akt sądowych), a następnie na skutek wezwania Przewodniczącej Wydziału nadesłano egzemplarz skargi podpisany przez 100 ze 125 członków Stowarzyszenia (karta nr 15-16 akt sądowych) oraz przez M. S. nieuwzględnioną w nadesłanym wykazie członków (karta nr 12-14 akt sądowych). Ponadto K. S. – członek tego stowarzyszenia – uchwałą nr [...] udzielił pełnomocnictwa R. S. i B. P. do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami (karta nr 17 akt sądowych), podczas gdy z art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach nie wynika żeby jeden z członków stowarzyszenia, czy nawet przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe mógł zaciągać zobowiązania ze skutkiem prawnym dla stowarzyszenia zwykłego, a ponieważ stowarzyszenie zwykłe jest to grupa osób, oznacza to, że zaciągać zobowiązania majątkowe mogą albo łącznie wszyscy członkowie osobiście, albo działając przez pełnomocnika na zasadach i w sposób określony w przepisach Kodeksu cywilnego o pełnomocnictwie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2001 r., I ACa 214/01, OSA 2003, nr 1, poz. 1). Po czwarte, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności prawne i faktyczne Sąd stoi na stanowisku, że właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa przez stowarzyszenie zwykłe, jest tylko dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Oznacza to, że źródłem takiego upoważnienia nie można uznać uchwały z zebrania stowarzyszenia zwykłego podpisanej przez jednego z członków stowarzyszenia, jako przewodniczącego zebrania, czy regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego. W powyższym tonie już wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2687/12 oraz w wyrokach z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 714/14 i z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 311/14 – wszystkie dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Wobec tego, że stowarzyszenie zwykłe nie posiada osobowości prawnej, to oznacza, że wszyscy jego członkowie są podmiotami praw i obowiązków, w takiej sytuacji albo wszyscy członkowie powinni podpisać skargę wnoszoną do sądu, albo wszyscy członkowie powinni udzielić pełnomocnikowi pełnomocnictwa, pod którym to dokumentem umocowania winny znaleźć się podpisy wszystkich członków stowarzyszenia. Mając powyższe na uwadze, w myśl art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych, a jak wynika z akt sprawy, Stowarzyszenie, które według nadesłanej listy, liczy 125 członków, nie wykonało w sposób prawidłowy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału. Nadesłany egzemplarz skargi został podpisany przez większość członków Stowarzyszenia, jednakże dla prawidłowego wykonania zarządzenia powinien on zostać podpisany przez wszystkich 125 członków Stowarzyszenia bez żadnego wyjątku. Tymczasem nadesłanego egzemplarza skargi nie podpisali: E. A., Z. B., A. C., B. C., T. C., J. G., G. J., E. K., J. K., D. K., H. K., M. K., N. K., B. K., J. K., B. M., K. M., B. P., K. S., K. S., A. S., A. S., D. S., K. W. i M. W. Zauważyć także należy, że nadesłany egzemplarz skargi podpisany został m. in. przez M. S., która nie została ujęta w nadesłanym wykazie członków. Również dla skuteczności ustanowienia pełnomocnika do reprezentowania Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymagane jest udzielenie pełnomocnictwa przez wszystkich 125 członków Stowarzyszenia, podczas gdy nadesłana uchwała nr [...], mocą której ustanowionymi pełnomocnikami zostali R. S. i B. P., podpisana została jedynie przez członka Stowarzyszenia K. S. – przewodniczącego zebrania. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.