IV SA/Wa 2551/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne. W piśmie z dnia 5 października 2012 r. J. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 stycznia 2013 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł oraz ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 25 stycznia 2013 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. poinformowała radcę prawnego P. W. o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla J. F. w przedmiotowej sprawie. Na skutek sprzeciwu wniesionego przez skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lutego 2013 r. przyznał mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł oraz ustanowienia radcy prawnego. Pismem z dnia 18 kwietnia 2013 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. ponownie zawiadomiła radcę prawnego P. W. o wyznaczeniu pełnomocnikiem dla skarżącego. W dniach 1 i 22 lutego 2013 r. wyznaczony pełnomocnik przeglądał akta sprawy w czytelni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2551/12 odrzucił skargę J. F. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] sierpnia 2012 r. Odpis orzeczenia doręczono radcy prawnemu P. W. w dniu 29 maja 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 72 akt sprawy). W tym samym dniu (data stempla pocztowego na kopercie znajdującej się na karcie nr 76 akt sprawy) wyznaczony pełnomocnik wniósł do Sądu pismo oznaczone jako "zażalenie" na postanowienie z dnia 20 maja 2013 r. W piśmie tym zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, oświadczając, że udzielona pomoc nie została w całości lub w części opłacona. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 3 czerwca 2013 r. pełnomocnika wezwano do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 20 maja 2013 r. W piśmie z dnia 14 czerwca 2013 r. radca prawny P. W. poinformował, że zawarty w piśmie z dnia 29 maja 2013 r. wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu obejmuje okres do wydania postanowienia z dnia 20 maja 2013 r., kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Dla pozytywnego rozstrzygnięcia o wniosku pełnomocnika, po pierwsze zatem pomoc ta musi zostać rzeczywiście udzielona, a po drugie musi pozostawać nieopłacona. Za każdym więc razem, gdy rozpoznaniu podlega wniosek wyznaczonego pełnomocnika o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy pełnomocnik ten w istocie udzielił pomocy prawnej. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, dopuszczalne jest obciążenie Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika. Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się również na powinność wykazania przez pełnomocnika, że pomoc prawna przybrała realny wymiar (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 212/12. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1138258; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II FZ 515/07. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1011762). We wniosku z dnia 29 maja 2013 r. pełnomocnik nie określił jakiego rodzaju pomocy prawnej udzielił skarżącemu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. W oparciu o akta sprawy stwierdzić zaś należy, że radca prawny P. W. został wyznaczony przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. ponad trzy i pół miesiąca przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. W tym czasie nie podjął on w imieniu strony żadnych czynności procesowych; nie przedstawił stanowiska w sprawie, nie złożył jakiegokolwiek wniosku procesowego. Z powyższego wynika, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wyznaczony pełnomocnik nie podjął czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie skarżącemu pomocy prawnej. Za udzielenie takiej pomocy nie może być bynajmniej uznanie samo przejrzenie akt sprawy w czytelni Sądu, bez podjęcia dalszych czynności procesowych. Zapoznanie się z aktami sprawy stanowi jedynie czynność poprzedzającą faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej, która na tym etapie postępowania zasadniczo powinna łączyć się z wyrażeniem przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz - w razie potrzeby - złożeniem w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych. Czynność zapoznania się z aktami sprawy sama w sobie nie stanowi więc podstawy do wypłaty wynagrodzenia na rzecz działającego z urzędu pełnomocnika. W tym sanie rzeczy, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.