IV SA/Wa 2551/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne. W piśmie z dnia 5 października 2012 r. J. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 stycznia 2013 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł oraz ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 25 stycznia 2013 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. poinformowała radcę prawnego P. W. o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla J. F. w przedmiotowej sprawie. Na skutek sprzeciwu wniesionego przez skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lutego 2013 r. przyznał mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł oraz ustanowienia radcy prawnego. Pismem z dnia 18 kwietnia 2013 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. ponownie zawiadomiła radcę prawnego P. W. o wyznaczeniu pełnomocnikiem dla skarżącego. W dniach 1 i 22 lutego 2013 r. wyznaczony pełnomocnik przeglądał akta sprawy w czytelni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2551/12 odrzucił skargę J. F. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] sierpnia 2012 r. Odpis orzeczenia doręczono radcy prawnemu P. W. w dniu 29 maja 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 72 akt sprawy). W tym samym dniu (data stempla pocztowego na kopercie znajdującej się na karcie nr 76 akt sprawy) wyznaczony pełnomocnik wniósł do Sądu pismo oznaczone jako "zażalenie" na postanowienie z dnia 20 maja 2013 r. W piśmie tym zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, oświadczając, że udzielona pomoc nie została w całości lub w części opłacona. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 3 czerwca 2013 r. pełnomocnika wezwano do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 20 maja 2013 r. W piśmie z dnia 14 czerwca 2013 r. radca prawny P. W. poinformował, że w aktach sprawy zalega nierozpoznany wniosek z dnia 29 maja 2013 r. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu za okres do wydania postanowienia z dnia 20 maja 2013 r., kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. odmówił radcy prawnemu P. W. przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne, uznając, że w postępowaniu przed Sądem w pierwszej instancji pomoc prawna nie została przez pełnomocnika rzeczywiście udzielona. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi w dniu 24 czerwca 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 98 akt sprawy). W dniu 27 czerwca 2013 r. radca prawny P. W. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Pełnomocnik wskazał, że pomoc prawna, której udzielił skarżącemu polegała na: wysłaniu informacji o wyznaczeniu go jako pełnomocnika, przejrzeniu akt sprawy, analizie sprawy i udzieleniu skarżącemu informacji telefonicznie. Uznał, że nie został sprawiedliwie potraktowany. Stwierdził, że przeanalizowanie przez niego akt sprawy, które wcześniej przejrzał, pozwoliło mu utwierdzić się w przekonaniu, że w sprawie nie występowały żadne okoliczności wymagające sporządzenia niezwłocznie pisma procesowego. Stanowisko w sprawie miało być przedstawione na wyznaczonej przez Sąd rozprawie. Radca prawny stwierdził, że nie może ponosić odpowiedzialności za to, że strona nie uiściła opłaty sądowej, od której zależy dalsze procedowanie jej skargi. Stanął na stanowisku, że wykonał wszystkie czynności, które w tamtym czasie mogły być wykonane, a postawa referendarza sądowego wpływa negatywnie na wykonywanie przez profesjonalnych pełnomocników swoich obowiązków, którzy będąc zobowiązani do wykonywania zastępstwa procesowego z urzędu powinni mieć nadzieję, że wykonane przez nich obowiązki znajdą odzwierciedlenie w przyznaniu im przez Sąd wynagrodzenia choć w minimalnej stawce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu na zasadzie prawa pomocy. Zgodnie z art. 250 ppsa wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Orzeczenie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Tylko w takiej sytuacji dopuszczalne jest pozytywne orzeczenie w przedmiocie wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93). Ani we wniosku, który pełnomocnik zawarł w "zażaleniu" z dnia 29 maja 2013 r. na postanowienie z dnia 20 maja 2013 r. o odrzuceniu skargi, ani w piśmie z dnia 14 czerwca 2013 r., uzupełniającym ten wniosek, nie określił on jakiego rodzaju pomocy prawnej udzielił skarżącemu w postępowaniem przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. W oparciu o akta sprawy stwierdzić zaś można, że w okresie ponad trzech i pół miesiąca od wyznaczenia przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji radca prawny P. W. dwukrotnie (w dniach 1 i 22 lutego 2013 r.) przeglądał akta sprawy w czytelni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie), nie podjął jednakże w imieniu skarżącego żadnych czynności procesowych - nie złożył jakiegokolwiek wniosku procesowego, nie przedstawił stanowiska w sprawie. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2013 r. radca prawny P. W. wskazał, że udzielona przez niego pomoc prawna - poza przejrzeniem akt sprawy - polegała na: wysłaniu do strony informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu, analizie sprawy oraz udzieleniu skarżącemu informacji telefonicznie. W ocenie Sądu, mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wyznaczony pełnomocnik nie podjął czynności, które można by uznać za rzeczywiste udzielenie skarżącemu pomocy prawnej, za którą należałoby się wynagrodzenie. Mając na uwadze zawarte w sprzeciwie wyliczenie czynności, za które w ocenie radcy prawnego P. W. należy się wynagrodzenie, należy podkreślić, że art. 250 ppsa nie nakłada na Sąd obowiązku uwzględniania każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi, a także przypomnieć, że jako dysponent środków publicznych Sąd odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Czynności polegające na poinformowaniu strony o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu, zapoznaniu się z aktami sprawy i ich analizie, czy też udzieleniu stronie informacji telefoniczne, same w sobie - bez podjęcia dalszych czynności procesowych - nie są tymczasem wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie rzeczywiście udzielona (podobnie np. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt I OZ 790/11. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1069714 i z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt I OZ 865/12. Niepublikowane.). Zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza to jedynie czynność poprzedzające faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W postępowaniu przed Sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz - w razie potrzeby - złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych. W związku z powyższym Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do przyznania radcy prawnemu P. W. wynagrodzenia za pomoc prawną w postępowaniu przed Sądem w pierwszej instancji. Z powyższych względów, na podstawie art. 250 oraz art. 260 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.