IV SA/Wa 2555/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: - odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Wraz ze skargą na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] M. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że oboje z żoną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla nich utrzymania. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E. P. Do majątku małżonków należy budynek mieszkalno – gospodarczy o powierzchni 48,40 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 0,2821 ha oraz budynek inwentarsko – składowy (użyczony córce skarżących). W rubryce nr 10 jako jedyne źródło dochodu 2-osobowej rodziny wskazano emeryturę wnioskodawcy w kwocie 1.351,84 zł. brutto i rentę chorobową E. P. w wysokości 807,00 zł. Wnioskodawca oświadczył, że po odliczeniu wydatków związanych z utrzymaniem i eksploatacją domu, na inne niezbędne potrzeby (żywność, lekarstwa, odzież) pozostaje kwota 411,50 zł., ponadto budżet domowy znacznie uszczupliło wynagrodzenie dla pełnomocnika reprezentującego skarżących w niniejszym postępowaniu. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 8 września 2015 r. wezwał skarżącego do złożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania: a) oświadczenia dotyczącego nieruchomości rolnej skarżącego (należało podać powierzchnię w hektarach, szacunkową wartość i sposób rolniczego wykorzystania; jeżeli nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne należy wskazać osobno powierzchnię gruntów rolnych i leśnych, liczbę budynków, liczbę i rodzaj urządzeń służących do produkcji, liczbę i rodzaj inwentarza żywego), b) zaświadczenia z urzędu gminy wskazującego powierzchnię nieruchomości skarżącego, c) zaświadczenia z właściwego biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości otrzymanych dopłat bezpośrednich i innych form pomocy finansowej (za 2014 r.), d) zaświadczenia z urzędu gminy o dochodowości posiadanego gospodarstwa rolnego, e) kopii umowy użyczenia córce budynku inwentarsko-składowego, f) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącego. M. P. w odpowiedzi na wezwanie przedłożył kopię umowy użyczenia budynku inwentarsko – składowego (nieodpłatnie), kopie faktur i rachunków potwierdzających ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem i eksploatacją domu. W odpowiedzi na pytania dotyczące nieruchomości rolnej (pkt a – d zarządzenia), wnioskodawca oświadczył, że "nie jest czynnym posiadaczem nieruchomości rolnych, które są wykorzystywane w sposób rolniczy," nie prowadzi gospodarstwa rolnego, nie posiada z tego tytułu żadnych dochodów (w tym dopłat bezpośrednich). Stwierdzono co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przez M. P. jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeśli natomiast osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to przyznawane jest prawo pomocy w zakresie częściowym. Z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem należycie go uzasadnić, a w warunkach określonych w art. 255 ppsa przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Stosownie bowiem do art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to ma ona obowiązek złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1257) dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, wypisy z rejestrów urzędowych, odpis aktualnych bilansów, zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat, zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Podkreślić jednocześnie należy, że określony w § 4 rozporządzenia katalog dokumentów źródłowych, których przedłożenia można domagać się od stron postępowania, ma charakter przykładowy, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności". W konsekwencji wybór żądanych dokumentów źródłowych uzależniony jest od indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy. W rozpoznawanej sprawie, pismem z dnia 14 września 2015 r. wnioskodawca został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W związku z tym, że zgodnie z zawartym we wniosku oświadczeniem, wnioskodawca jest (wraz z żoną) właścicielem nieruchomości rolnej, wezwano go do udzielenia szczegółowych informacji dotyczących posiadanej nieruchomości. Wnioskodawcę wezwano ponadto do przedłożenia dokumentów, z których wynika wysokość otrzymanych dopłat bezpośrednich ew. innych form pomocy finansowej (za 2014 r.), oraz dochodowość gospodarstwa rolnego. Tych dokumentów i oświadczeń skarżący nie przedłożył. W konsekwencji uniemożliwił referendarzowi sądowemu dokonanie oceny, czy spełnia on warunki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zauważyć należy, że wprawdzie dzięki załączonej do wniosku o przyznanie prawa pomocy kserokopii decyzji ZUS i KRUS, potwierdzone zostało, że skarżący otrzymuje emeryturę rolniczą zaś jego żona rentę, lecz niewyjaśnione zostały w sposób dostateczny kwestie związane z posiadaną nieruchomością rolną. Zauważyć należy, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z pisma udzielonego przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, wynika, że nieruchomość nie przynosi żadnego dochodu, niemniej skarżący nie przedłożył zaświadczeń potwierdzających ten fakt. Co więcej, wbrew oświadczeniu wnioskodawcy, zgodnie z internetowym wykazem beneficjentów wspólnej polityki rolnej, dostępnym na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi http://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl, skarżący jest beneficjentem wspólnej polityki rolnej. W tej sytuacji nieznajomość wysokości wszystkich dochodów rodziny skarżącego uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistych zdolności płatniczych jego i jego żony. Skoro zaś pomimo przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego nadal budzą wątpliwości kwestie, które mogą mieć istotny wpływ na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego żony, to nie jest możliwe pozytywne rozpoznanie jego wniosku. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. Brak złożenia wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń w wymaganym zakresie, a tym samym nieujawnienie przez wnioskodawcę sytuacji materialnej w pełnym zakresie, uniemożliwia natomiast ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i uwzględnienie jego wniosku, czy to w całości, czy też w części. W świetle powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.