IV SA/Wa 256/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło, że zażalenie [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. na postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] października 2009r., nr [...] w sprawie nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie drogi wojewódzkiej nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 141 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu organ podał, że zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia organu I instancji wskazuje, że decyzja ta doręczona została skarżącemu w dniu 27 października 2009r. Siedmiodniowy termin do jej zaskarżenia upłynął zatem w dniu 3 listopada 2009r. Zażalenie zostało przez [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w W. złożone za pomocą telefaksu w dniu 3 listopada 2009r., a nadto nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 4 listopada 2009r., a zatem w obydwu wypadkach już po upływie 7-dniowego terminu określonego w art. 141 § 2 k.p.a. Uzasadniając stanowisko organ powołał się na art. 63 § 1 k.p.a. według którego jest dopuszczalne składanie zażaleń za pośrednictwem telefaksu. Powołał się także na art. 57 § 5 k.p.a. zgodnie z którym termin do wniesienia m.in. takiego środka prawnego uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Skoro strona nie nadała zażalenia za pomocą telefaksu w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, tylko za pośrednictwem własnego telefaksu, to mimo że uczyniła to w ostatnim dniu terminu do wniesienia zażalenia nie można uznać, że zachowała termin o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a. [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w W. złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] grudnia 2009r. Zaskarżył to postanowienie w całości, domagając się jego zmiany przez nakazanie organowi administracyjnemu II instancji kontynuowania postępowania administracyjnego w sprawie. Skarżący zarzucił wydanemu postanowieniu, że jest krzywdzące dla strony. Stwierdził, że skoro treść zażalenia Sygn. akt IV SA/Wa 256/10 była znana organowi w terminie ustawowym, to powinien jedynie wezwać stronę do uzupełnienia braków co do sposobu jego wniesienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie żart, 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1289 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Oznacza to, że decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Jest to postanowienie formalne, zamykające drogę do merytorycznego rozpoznania złożonego środka zaskarżenia. Ocena legalności tego rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania. Zdaniem Sądu poczynione przez organ II instancji ustalenia faktyczne są prawidłowe (nie naruszają przepisu art. 7 i art. 77 i art. 8 k.p.a.), jednakże ich ocena jest błędna. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie można wnieść w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone Sygn. akt IV SA/Wa 256/10 ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Zażalenie wniesione przez stronę z uchybieniem tego terminu jest bezskuteczne, przez co rozstrzygnięcie organu I instancji staje się ostateczne, Zgodnie z art. 134 k.p.a. po wpłynięciu zażalenia, organ odwoławczy w pierwszej kolejności obowiązany jest zbadać czy środek ten jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Zasadą jest, że termin uważa się za zachowany, jeżeli pismo procesowe wpłynęło do organu przed jego upływem. Wyjątkowo o zachowaniu terminu może decydować termin jego wysłania (nadania) w określony sposób, a nie termin wpływu do organu. Przypadki te reguluje przepis art. 57 § 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane w formie dokumentu elektronicznego (pkt 1), nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (pkt 2), złożone w polskim urzędzie konsularnym (pkt 3), złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej (pkt 4), złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku (pkt 5), złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego (pkt 6). [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w W. złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji z dnia [...] października 2009r. telefaksem, w ostatnim dniu terminu, tj. 3 listopada 2009r., co wedle art. 63 § 1 k.p.a. określającego możliwe formy składania podań do organów administracji publicznej, jest dopuszczalne. W tym dniu zażalenie wpłynęło do organu I instancji, co jest faktem niebudzącym wątpliwości bo potwierdzonym przez sam organ w odpowiedzi na skargę. Skoro przepis art. 63 k.p.a. dopuszcza złożenie zażalenia za pośrednictwem telefaksu i w rozpoznawanej sprawie zażalenie niewątpliwie dotarło do organu w terminie, nie ma w tym przypadku zastosowania przepis art. 57 § 5 k.p.a. Wówczas wchodzi w grę obowiązek wezwania przez organ strony do usunięcia braków pisma procesowego w postaci braku podpisu składającego zażalenie za pośrednictwem telefaksu, bowiem widniejący na nim podpis nie może być uznany za podpis własnoręczny, lecz za jego kopię. Podkreślić wyraźnie należy, że przepis art. 57 § 5 k.p.a. ustanawia fikcję prawną zachowania terminu, określając warunki, jaki muszą zostać spełnione dla uznania, iż termin został zachowany, w sytuacji gdy pismo nie zostało złożone bezpośrednio organowi administracji. W tym bowiem ostatnim przypadku decyduje data stosownej prezentaty. W wypadku zaś wniesienia określonego pisma za pośrednictwem polskiej poczty operatora publicznego termin jest zachowany, gdy Sygn. akt IV SA/Wa 256/10 pismo zostało złożone w ostatnim dniu terminu do godziny 24. Wówczas zaś data wpływu pisma do organu nie ma znaczenia prawnego. Skutek zachowania terminu wywołuje bowiem w takiej sytuacji - przy zastosowaniu wskazanej fikcji prawnej -samo nadanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, a nie jego fizyczne doręczenie do właściwego organu administracji publicznej. Uwzględnienie regulacji z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. możliwe jest jednak dopiero wówczas, gdy oczywistym jest w świetle znajdujących się w sprawie dowodów, iż kierowane do organu konkretne pismo nie wpłynęło do niego w okresie biegu terminu do jego złożenia (w tym także w ostatnim dniu takiego terminu). Wtedy bowiem dotrzymanie terminu jest jednoznaczne, a zatem zbędne jest stosowanie korzystnych dla strony unormowań prawnych z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Te ostatnie mogą zatem wchodzić w grę, jeśli okoliczności sprawy wskazują, iż tylko przy oparciu się o te regulacje możliwe jest przyjęcie terminowości dokonania przez stronę postępowania określonej czynności procesowej. Kwestia ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym. Tak np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 27 listopada 1997r. (I SA/Po 1273/96, LexPolonica Nr 368555) stwierdzono, że nadanie pisma w placówce pocztowej zagranicznego operatora lub w placówce pocztowej polskiego operatora pocztowego, ale niemającego statusu operatora publicznego (o którym mowa w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.), przed dniem upływu terminu nie prowadzi do zachowania terminu, chyba że pismo dotarło do adresata przed upływem tego terminu. Podniesione uchybienia doprowadziły do naruszenia art. 134 k.p.a. w związku z art. 57 § 5 i art. 63 k.p.a. poprzez zastosowanie go w sytuacji, gdy było to niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.