IV SA/Wa 257/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi J. i R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wprowadzenia zmiany w ewidencji operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżących J. i R. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie Starosty M. z dnia [...] listopada 2005 r., znak [...], zawieszające postępowanie administracyjne w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów miasta M. polegającej na zmianie powierzchni nieruchomości stanowiącej własność J. i R. małżonków K. do czasu usunięcia niezgodności stanu prawnego nieruchomości sąsiednich i wzywające J. i R. małżonków K. do wystąpienia w terminie jednego miesiąca z wnioskiem do Sądu Rejonowego w M. o usunięcie niezgodności stanu prawnego nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał na następujące okoliczności sprawy. W dniu 25 kwietnia 2005 r. R. K. wystąpił do Starostwa Powiatowego w M. o sprostowanie błędu w ewidencji gruntów dotyczącego powierzchni należącej do niego działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]. Powierzchnia ta wynosi według zapisów w ewidencji 695 metrów kwadratowych, gdy tymczasem w akcie notarialnym umowy kupna z dnia [...] maja 1970 r., na podstawie którego nieruchomość, oznaczona wówczas numerem ewidencyjnym [...], została nabyta przez małżonków K., powierzchnia działki wynosiła 902 metry kwadratowe. Przedmiotowa nieruchomość oraz działki sąsiednie powstały w wyniku podziału terenów budowlanych - "osiedle O." zatwierdzonych decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] sierpnia 1968 r. [...]. Wyznaczony w tym postępowaniu przebieg granic działek budowlanych i ich powierzchnia wykazane zostały w operacie ewidencji gruntów. W trakcie modernizacji ewidencji gruntów miasta M. w roku 1989 r. dokonano pomiaru działek zgodnie ze stanem faktycznego użytkowania nieruchomości, a obliczone powierzchnie działek wynikają z przebiegu granic nieruchomości istniejących na gruncie. Taki stan wprowadzono w roku 1989 r. do operatu ewidencji gruntów, gdyż ustalenia te nie były kwestionowane przez zainteresowanych. Na podstawie danych z operatu ewidencji gruntów zostały założone księgi wieczyste dla poszczególnych nieruchomości graniczących z działką [...]. Powierzchnie ich są jednak różne od stanu z roku 1968 r. W takim stanie rzeczy Starosta M. uznał, iż brak podstaw do zmiany powierzchni działki nr [...] i decyzją z dnia [...] września 2005 r. odmówił wprowadzenia zmiany. Na skutek rozpatrzenia odwołania R. K. od wskazanej wyżej decyzji organu I instancji decyzją z dnia [...] października 2005 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] decyzję tę uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Starosta M. uznał, iż z uwagi na rozbieżne dokumenty określające przebieg granicy działki [...] przed podjęciem decyzji należy rozstrzygnąć zagadnienie wstępne, jakim jest uzgodnienie zapisów w księgach wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r., znak [...], Starosta M. zawiesił postępowanie administracyjne i wezwał stronę do wystąpienia z wnioskiem do Sądu Rejonowego w M. o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości sąsiednich. Na postanowienie Starosty M. złożył zażalenie R. K.i podnosząc, iż postanowienie to utrudnia odzyskanie przez niego gruntów przyłączonych do działek sąsiednich. Zreferowawszy powyższe okoliczności sprawy, organ odwoławczy wskazał, iż wniesione zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie organu rozstrzygającą okolicznością w sprawie jest to, iż wnioskodawca żąda wydania gruntów, które znajdują się w posiadaniu jego sąsiadów. W tej sytuacji zasadnym jest zawieszenie postępowania administracyjnego o wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów miasta M. do czasu rozstrzygnięcia postępowania przed sądem powszechnym, opartego na podstawie art. 10 ust. l ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), o usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym tych nieruchomości. Dla działki nr [...] (obecny nr [...]) urządzony jest zbiór dokumentów nr [...], a dla działek sąsiednich w Sądzie Rejonowym w M. w Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzone są księgi wieczyste: dla działki [...] KW nr [...], dla działki [...] KW nr [...], dla działki [...] KW nr [...], dla działki [...] KW nr [...], dla działki [...] KW nr [...]. We wszystkich księgach wpisy w dziale I, dotyczące oznaczeń nieruchomości, są zgodne ze stanem wykazanym w operacie ewidencji gruntów i ostatnim spokojnym posiadaniem na gruncie, natomiast różne od stanu wynikającego z dokumentów podziału terenów budowlanych zatwierdzonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M.. Organ odwoławczy wskazał, iż zmian podmiotowych i przedmiotowych w ewidencji gruntów i budynków dokonuje się na podstawie odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej oraz prawomocnych orzeczeń sądów, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych i innych aktów normatywnych. Ewidencja gruntów ma wyłącznie charakter deklaratoryjny i przez dokonywanie zmian w tej ewidencji nie można kreować lub korygować stanów prawnych wynikających z tytułów własności wpisanych w księgach wieczystych. W każdym przypadku, gdy nieruchomość ma założoną księgę wieczystą, to likwidację ewentualnych rozbieżności pomiędzy zapisami w księdze wieczystej a stanem faktycznym należy dokonywać w trybie postępowania przed sądem powszechnym. Ewentualna zmiana zapisów w księgach wieczystych skutkować będzie odpowiednią zmianą w operacie ewidencji gruntów miasta M. w pozycji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Do tego czasu zawieszenie postępowania administracyjnego jest niezbędne. Skargę na powyższe postanowienie wnieśli J. i R. K.. Skarżący podnoszą, iż rozstrzygnięcie to w nieuzasadniony sposób przenosi na nich obowiązek naprawienia błędów popełnionych przez organ ewidencyjny. Organ ten powinien naprawić te błędy sam, korzystając z instytucji przewidzianej w art.27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, o czym mowa jest we wcześniejszej decyzji organu odwoławczego z dnia [...] października 2005 r. Ponadto w ocenie skarżących w trybie art.10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie jest możliwe prostowanie zapisów dotyczących oznaczenia nieruchomości takich jak numery działek, czy danych dotyczących powierzchni. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji uchybiają prawu. W ocenie Sądu zastosowanie przez organy instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97§ l pkt 4 k.p.a. jest niezasadne. Zasadnicze wątpliwości budzi bowiem dopuszczalność i celowość wytaczania przez skarżących powództwa o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych działek sąsiadujących z ich działką o nr ewidencyjnym [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art.10 ust. l ustawy o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym polega na doprowadzeniu jej do rzeczywistego, a więc istniejącego w dacie orzekania stanu prawnego, a nie do stanu prawnego, który wprawdzie istniał w przeszłości, lecz w chwili zgłoszenia żądania uzgodnienia nie odpowiada już rzeczywistości. Kryterium niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest bowiem zawsze obecny stan prawny, a nie stan istniejący w przeszłości. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy zauważyć należy, iż wątpliwości budzi posiadanie przez skarżących legitymacji do wnoszenia powództw o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości sąsiednich ujawnionym w ich księgach wieczystych a rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z cytowanym wcześniej art. 10 ustawy legitymowanym do wytoczenia powództwa jest osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia. Kryteriów tych nie spełniają skarżący, których intencją nie jest przecież wpisanie do ksiąg wieczystych nieruchomości sąsiednich, czy też wykreślenie z nich jakichkolwiek przysługujących im praw rzeczowych, czy też obligacyjnych Podstawą takiego powództwa nie może być także sprostowanie powierzchni nieruchomości sąsiednich ujawnionych w działach I ich ksiąg wieczystych, na co trafnie zwraca uwagę skarga. Jak wskazał Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia [...] listopada 1997 r., sygn. akt [..], publ. w Prok. i Pr. [...], nie jest usunięciem niezgodności w rozumieniu art. 10 ustawy sprostowanie powierzchni nieruchomości w dziale I księgi wieczystej, gdyż określenie powierzchni w dziale I służy tylko oznaczeniu nieruchomości (art. 25 ust. l pkt l ustawy o księgach wieczystych i § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. Nr 29, poz. 128). Wpis powierzchni gruntu w części "oznaczenie nieruchomości" działu I księgi wieczystej nie jest objęty domniemaniem prawdziwości z art. 3, ani nie jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W razie niezgodności tego z danymi z ewidencji gruntów sprostowanie winno nastąpić w postępowaniu wieczystoksięgowym na podstawie art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W związku z powyższym uznać należy, iż postanowienia organów obu instancji wydano z naruszeniem art. 94 § l pkt 4 k.p.a., albowiem nie zaszły przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego. Organy winny zatem podjąć działania zmierzające do merytorycznego załatwienia wniosku skarżących. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. l45 § l pkt 1 lit. c oraz - w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego - na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).