IV SA/Wa 257/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. orzekającej o umorzeniu z urzędu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa własności części nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina L., powiat t., województwo [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2595 ha i przyznaniu go na rzecz M. S., M. S., H. S. oraz S. S., w związku z przejęciem na podstawie decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., znak: [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej nr [...] na rzecz Skarbu Państwa prawa własności działki nr [...] ha na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. w całości i orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz M. S., M. S., H. S. oraz S. S. z tytułu przejęcia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2595 ha. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy. Decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku [...] - granica powiatu [...] (od km [...] do km [...]) z wyłączeniem odcinka [...] - [...] (od km [...] do km [...]), utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r., sprostowaną postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008r., część nieruchomości objęta niniejszym postępowaniem, położonej w obrębie [...], gmina L., powiat t., województwo [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2595 ha, stała się z mocy prawa z dniem 31 lipca 2008 r. własnością Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 31 marca 2009 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania celem ustalenia i wypłaty odszkodowania za powyżej opisaną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,2595 ha. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu wysokości odszkodowania w kwocie 57.946,00 zł, w tym na rzecz S. G. w wysokości 5.432,44 zł (odpowiadającej 3/32 części) oraz na rzecz W. i S. G. w kwocie 52.513,56 zł (odpowiadającej wartości udziału wynoszącego 29/32 części), z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności części nieruchomości przeznaczonej na pas drogi krajowej nr [...], położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2595 ha, a także zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym ww. decyzja stanie się ostateczna. Następnie decyzją z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], Wojewoda [...] orzekł o umorzeniu z urzędu jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz M. S., M. S., H. S. oraz S. S., z tytułu nabycia z mocy prawa własności części nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina L., powiat t., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2595 ha. Rozpatrując odwołanie M. S. od powyższej decyzji, Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że organ pierwszej instancji umorzył postępowanie na sprawie na podstawie art. 105 kpa ponieważ brak było podstaw by postępowanie było dalej prowadzone wobec wymienionych osób z uwagi na postanowienie Sądu Rejonowego w [...], I Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Okręgowego w [...] II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] maja 2012 r. sygn. akt [...], gdzie stwierdzono, że prawo własności do przedmiotowej nieruchomości poprzez zasiedzenie nabyli S. i W. G. z dniem 30 września 2004 r. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2013 r., poz. 687) odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4 przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Ustalono, że współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przed jej przejęciem z mocy prawa przez Skarb Państwa, tj. przed dniem 31 lipca 2008 r., w którym stała się ostateczna decyzja Wojewody [...] Nr [...] byli S. i W. G. Zdaniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju w warunkach niniejszej sprawy mamy do czynienia z sytuacją, gdzie decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji drogowej część nieruchomości objęta niniejszym postępowaniem stała się z mocy prawa z dniem 31 lipca 2008 r. własnością Skarbu Państwa, a prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie [...] prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysądzone zostało w drodze zasiedzenia W. i S. G. z dniem 31 sierpnia 2004 r. Skoro zatem działka nr [...] o pow. 0,2595 ha w dniu uostatecznienia się decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 2008 r. stanowiła własność S. i W. G., to brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania na rzecz M. S., M. S., H. S. oraz S. S. za przedmiotową nieruchomość. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że wprawdzie zgodnie z treścią przepisu art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zauważył jednak, że w powyższym przypadku nie mamy do czynienia z przesłankami bezprzedmiotowości postępowania lecz z jego bezzasadnością. Brak przesłanek dla ustalenia odszkodowania, określonych w art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, jest bowiem kwestią materialno-prawną, nie jest zaś przesłanką procesową, prowadzącą do umorzenia postępowania administracyjnego na zasadzie art. 105 kpa. W świetle powyższych ustaleń Minister Infrastruktury i Rozwoju orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. i odmówił ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], w gmina L., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2595 ha. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zarzucił: - naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 12 ust. 4 a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy organ pierwszej instancji winien dokonać ustalenia odszkodowania samodzielnie; 2. art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 35 § 1, art. 36 oraz art. 110 kpa poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy nie istniały żadne przeszkody formalno - prawne do ustalenia odszkodowania i jego wypłaty na rzecz ujawnionych w księdze wieczystej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości współwłaścicieli, a zatem powinno to nastąpić w terminie 30 dni do dnia, w którym decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna, tj. od dnia 31 lipca 2008 r.; 3. art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych poprzez jego błędne zastosowanie, tzn. przyjęcia, że na dzień, w którym decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna, tj. 31 lipca 2008 r. przedmiotowa działka stanowiła własność S. i W. G., podczas gdy S. i W. G. dopiero w dniu [...] listopada 2009 r. złożyli do Sądu Rejonowego w [...] wniosek o zasiedzenie, tj. szesnaście miesięcy od momentu, gdy decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna, a orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] w tej sprawie, jako prawomocnie kończące postępowanie o zasiedzenie, zapadło dopiero w dniu [...] maja 2012 r. - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 kpa poprzez jego zastosowanie, podczas gdy wskutek braku bezprzedmiotowości nie było podstaw do umorzenia postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Wojewoda [...] wydając decyzję nr [...], która stała się ostateczna w dniu 31 lipca 2008 r. był zobligowany do ustalenia i wypłaty odszkodowania w terminie 30 dni od dnia, kiedy jego decyzja stała się ostateczna, tj. do dnia 31 sierpnia 2008 r. Z niewidomych przyczyn organ, nie informując zainteresowanych o powodach tego stanu, wstrzymywał się z wydaniem postanowienia w sprawie, mimo, że na dzień uostatecznienia się jego decyzji stan prawny przedmiotowej nieruchomości nie budził wątpliwości. Zgodnie z przedłożoną w tamtym czasie organowi pierwszej instancji księgą wieczystą nr [...] z dnia [...] października 2008 r. prowadzoną przez IV Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] współwłaścicielami nieruchomości byli M. S., M. S., H. S. oraz S. S. Odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość przysługiwało dotychczasowym właścicielom, a w tym zakresie organ miał pełną wiedzę. Wstrzymanie wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji w zakresie wypłaty odszkodowania przez ok. półtora roku spowodowało, że w dniu 16 listopada 2009 r., a zatem kilkanaście miesięcy od uostatecznienia się decyzji nr [...], S. i W. G. wnieśli do Sądu Rejonowego w [...] sprawę o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna. Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 687 z późn. zm.), odszkodowanie za nieruchomość przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że prawo do odszkodowania jest ściśle związane z prawem do nieruchomości i stanowi rekompensatę za utracone prawo do przejętej nieruchomości. Zatem podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania a zarazem stroną postępowania odszkodowawczego jest osoba dysponująca prawem wymienionym w treści powołanego przepisu. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skarżącego dotyczącego niewydania przez organ decyzji odszkodowawczej w terminie wskazanym w art. 12 ust. 4b spec ustawy drogowej mówiącym, że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Wskazać należy, że przepisu tego nie można interpretować jako normy nakazującej wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania w tym terminie za wszelką cenę, kosztem naruszenia prawa. Wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do Wojewody [...] w dniu 31 marca 2009 r. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wydane zostało przez Wojewodę [...] w dniu [...] lutego 2010 r., jednak wcześniej S. G. w piśmie z 26 listopada 2009 r. wniosła o "wstrzymanie wypłaty odszkodowania" do czasu zakończenia sprawy o zasiedzenie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] dokonał zabezpieczenia wniosku S. G. i W. G. o zasiedzenie nieruchomości położonych w J. gm. L., o numerach ew. [...], [...] oraz części działki [...] i łącznej powierzchni 86 arów, w ten sposób, że dokonał wpisu ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w księdze wieczystej KW nr [...]. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece "Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym". W myśl zaś art. 5 tej ustawy, ustanawiającego rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych "W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą ujawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe". Jednakże, stosownie do treści art. 8 ustawy rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza m.in. wzmianka o ostrzeżeniu dotyczącym niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2161/11). Wojewoda [...] nie mógł wydać decyzji o odszkodowaniu mając na uwadze wpis ostrzeżenia do księgi wieczystej o toczącym się postępowaniu o zasiedzenie nieruchomości objętej wnioskiem bowiem stan prawny nieruchomości był wątpliwy. Wbrew zasadniczemu zarzutowi przedstawionemu przez stronę w skardze, dla rozstrzygnięcia sprawy istotny jest stan prawny nieruchomości istniejący w dacie przed wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej nr [...] czyli przed jej przejęciem z mocy prawa przez Skarb Państwa, tj. przed dniem 31 lipca 2008 r., w którym stała się ostateczna decyzja Wojewody [...] Nr [...]. W sprawie ostatecznie ustalono, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości nabyli w drodze zasiedzenia W. i S. G. z dniem 31 sierpnia 2004 r. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt [...]), co w świetle art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych uzasadniało ustalenie odszkodowania za ich rzecz. Niezasadny jest wskazany w skardze zarzut naruszenia art. 105 kpa ponieważ powyższy przepis nie był podstawą wydania decyzji przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, co więcej organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił z powodu nieprawidłowej podstawy rozstrzygnięcia decyzję Wojewody [...] i orzekł w sprawie merytorycznie. Z powyższych względów zarzuty skargi należy uznać za nieuzasadnione, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Mając na powyższe na uwadze na zasadzie art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.