IV SA/Wa 2596/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra,, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi U. M. na czynność Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. 1. stwierdza bezskuteczność czynności; 2. zasądza od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na rzecz U. M. kwotę 937 (dziewięćset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd wyrokował w sprawie, wobec następujących uwarunkowań faktycznych i prawnych. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła (pismem z [...] sierpnia 2016 r.) do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej jako "NFOŚ") o wydanie zaświadczenia, o ilości zaksięgowanych na rachunku bankowym wpłat z tytułu tzw. "opłaty recyklingowej", dokonanych przez nią w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2015 r. Pismem z [...] października 2016 r. Fundusz poinformował ją, że nie wystawia zaświadczeń w tym przedmiocie, ponieważ nie jest organem administracji publicznej. Pismem z 31 października 2016 r. Skarżąca wezwała NFOŚ do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z [...] listopada 2016 r. Fundusz podtrzymał wcześniej wyrażone stanowisko. W związku z tym wniesiono skargę określając w niej - jako przedmiot - czynność, wyrażoną tym pismem. NFOŚ wniósł o odrzucenie skargi. Skargę została odrzucona postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 126/17). Sąd wskazał m.in., że NFOŚ nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, a więc nie był zobowiązany do wydania zaświadczenia w na żądanie skarżącej. Wobec wniesienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 3 października 2017 r. (sygn. akt II OSK 2417/17), uchylił orzeczenie Sądu I instancji. W uzasadnieniu wyraził następujące oceny: - nie podzielił stanowiska, jakoby NFOŚ nie mógł być organem w znaczeniu funkcjonalnym; problematyka formy, w jakiej może nastąpić zwrot opłaty recyklingowej oraz jaki jest status Funduszu w tym postępowaniu była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego; prezentował on stanowisku, że NFOŚ jest podmiotem administracyjnym o charakterze funkcjonalnym, ponieważ powierzono mu ustawowo niektóre zadania o charakterze publicznoprawnym; z tego powodu, tylko do tego podmiotu, jako organu w znaczeniu funkcjonalnym, mogą być adresowane wnioski o zwrot opłaty recyklingowej; zwrot wpłaty, jako wynikającej ze zobowiązania o charakterze publicznoprawnym, stanowi zatem sprawę z zakresu administracji publicznej, podlegającą załatwieniu w formie aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej, a więc na drodze administracyjnej - art. 12 ust. 2 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. z 2013 r., poz. 1162, ze zm.); orzekanie w przedmiocie zwrotu opłaty recyklingowej uiszczonej przez osobę fizyczną, niebędącą przedsiębiorcą, następuje w formie czynności materialno-technicznej o charakterze zewnętrznym, jako prawnej formie działania organu, którym jest NFOŚ; Sąd podzielił argumentację, gdzie uznano status Funduszu, jako organu administracyjnego, w sprawach dotyczących zwrotu opłaty recyklingowej, - zgodnie z art. 217 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie ubiegającej się o nie osoby; wydaje się je, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 Kodeksu); z art. 1 K.p.a. wynika, że ustawa ta normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w, należących do ich właściwości sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco (pkt 1) oraz postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane - z mocy prawa lub na podstawie porozumień - do załatwiania spraw określonych w pkt 1 (pkt 2), a także postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń (pkt 4); zgodnie z art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a., ilekroć w przepisach Kodeksu jest mowa o organach administracji publicznej, rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2; z regulacji tych wynika, że - skoro NFOŚ jest organem w znaczeniu funkcjonalnym, właściwym do orzekania w przedmiocie zwrotu opłaty recyklingowej uiszczonej przez osobę fizyczną, niebędącą przedsiębiorcą (zatem organem, w rozumieniu art. 1 pkt 2 k.p.a.) - jest on również zobowiązany do wydania zaświadczenia w sprawach, dotyczących opłaty recyklingowej, w granicach zakreślonych przez art. 217 § 2 i art. 218 § 1 lub też do wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, na podstawie art. 219 K.p.a.; postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia jest zaskarżalne zażaleniem, ale - ze względu na to, że jest ono wydawane poza ramami ogólnego postępowania administracyjnego - dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego będzie wynikała z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), - w niniejszej sprawie NFOŚ stanął na stanowisku, że nie jest w ogóle organem administracji publicznej, nawet w znaczeniu funkcjonalnym; w związku z tym nie jest zobowiązany do wydania zaświadczenia; konsekwencją przyjęcia, że Fundusz jest organem w znaczeniu funkcjonalnym, jest konieczność uznania, że jego pismo z [...] października 2016 r. było w rzeczywistości rozstrzygnięciem, o którym stanowi art. 219 K.p.a., które było - na wskazanych wyżej zasadach -zaskarżalne do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W trakcie rozprawy (k. 70) Pełnomocnik Skarżącej wskazał, że przedmiotem zaskarżenia - w świetle orzeczenia o sygn. akt II OSK 2417/17 - było pismo NFOŚ z [...] października 2016 r. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie odmowne, co do wydania zaświadczenia, lecz podstawę zaskarżenia stanowi art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik NFOŚ wnosił o oddalenie lub odrzucenie skargi. Wskazał, że przedmiotem rozpatrzenia przez Sąd, w świetle wytycznych postanowienia o sygn. akt II OSK 2417/17, winno być faktycznie pismo z [...] października 2016 r., które nie było przedmiotem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd, rozpatrujący niniejszą sprawę, był związany wykładnią prawa, wyrażoną w uzasadnieniu postanowienia o sygn. akt II OSK 2417/17, co wynika z art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym świetle skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu II. instancji, rozstrzygnięcie w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia mogło być skutecznie zaskarżone, w myśl przepisów dotyczących wnoszenia skarg na czynności organów administracji publicznej. Skarga taka została prawidłowo wniesiona, po wyczerpaniu trybu przewidzianego w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – art. 52 § 3). Mylnie wprawdzie określono w skardze, jako kwestionowaną czynność, pismo wystosowane przez NFOŚ, wobec wezwania do usunięcia prawa (z [...] listopada 2016 r.), miast stanowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia (z [...] października 2016 r.). Wobec wyjaśnień złożonych na rozprawie, nie mogło jednak ulegać wątpliwości Sądu, że - w istocie - wolą strony było zaskarżenie czynności NFOŚ z [...] października 2016 r. W tym zakresie wobec tego rozpoznano skargę. Z kolei, w świetle oceny wyrażonej w postanowieniu w sygn. akt II OSK 2417/17, NFOŚ jest właściwy do wydawania rozstrzygnięć w przedmiocie zaświadczenia, co – wobec treści K.p.a. - powinno mieć formę stosownego postanowienia. W rozpoznawanej sprawie forma ta nie została zachowana. Nie miałoby to istotnego znaczenia, o ile sprawa zostałaby prawidłowo rozpatrzona, co do meritum, i znalazłoby to stosowne odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, mającego formę pisma, nie określonego mianem postanowienia. Rozpoznanie wniosku Skarżącej co do meritum, nie miało jednak miejsca. NFOŚ wyraził bowiem stanowisko, że w ogóle nie jest właściwy do wydawania zaświadczeń. Poza zakresem jego rozważań pozostały więc kwestie, czy zachodzą przesłanki wydania zaświadczenia zakreślone w K.p.a. - wymienione w art. 217 § 2 i art. 218 § 1. W takiej sytuacji nie można uznać, aby sprawa pozostała prawidłowo wyjaśniona, zaś odmowę wydania zaświadczenia należy uznać za przedwczesną. Odmowa wydanie zaświadczenia, która przybrała w danym przypadku wadliwe forma czynności, odzwierciedlanej pismem miast postanowienia (art. 219 K.p.a.), musi być więc uznana za bezskuteczną. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 146 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c i pkt 2 lit.b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 poz. 1804). Na zasądzone koszty postępowania składają się kwoty: 100 zł uiszczone tytułem wpisu od skargi, 17 zł uiszczone tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego oraz 100 zł uiszczone tytułem wpisu od skargi kasacyjnej wniesionej od postanowienia z 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 126/17 i 240 zł tytułem wynagrodzenia dla radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną i wytyczne, co do dalszego postępowania, sformułowane w niniejszym uzasadnieniu. Będzie miał przy tym na uwadze formę, jaką powinna przybrać ewentualna odmowa wydanie zaświadczenia.