IV SA/Wa 26/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta C. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa własności mienia - oddala skargę - Minister Finansów decyzją z dnia [...] września 2000r. znak [...] stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa: -udziału [...] w prawie własności nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], kw [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...], -udziału [...] w prawie własności nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], kw [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 należących do: S. S., E. F. Fi., M. K. oraz W. K.. Decyzja wydana została w oparciu o art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65). W dniu 29 września 2000 r. wpłynął do Ministerstwa Finansów wniosek Prezydenta Miasta C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, której dotyczyła decyzja Ministra Finansów z dnia [...] września 2000r. Wnioskodawca podniósł kwestię rozbieżności w wysokości udziałów ujawnionych w księgach wieczystych, a wysokością udziałów, za które Komisja Stanów Zjednoczonych przyznała odszkodowania. Zdaniem Prezydenta Miasta C., zasadnym byłoby wyjaśnienie, na podstawie jakich dokumentów Komisja Stanów Zjednoczonych przyjęła za udowodniony fakt, iż: S. S, E. F. F., M. K. i W. K. są właścicielami po [...] części nieruchomości. Takie bowiem stanowisko komisji amerykańskiej sugerowałoby, iż stan prawny nieruchomości ujawniony w księgach wieczystych nie odpowiadał rzeczywistemu stanowi prawnemu. Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Finansów decyzją z dnia [...] listopada 2000r. znak [...] działając na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2000r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2000r. Minister Finansów wskazał, że Komisja Stanów Zjednoczonych do Spraw Uregulowania Roszczeń Zagranicznych, decyzją nr [...] na podstawie wniosków zarejestrowanych w tej Komisji pod nr [...], na mocy Układu zawartego między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podpisanego w dniu 16 lipca 1960r., przyznała odszkodowania: S. S., E. F. F., M. K. oraz W. K.. Przyznane odszkodowania zostały uznane przez Komisję, jako należne w związku z ograniczeniem prawa używania i korzystania (zgodnie z treścią decyzji Komisji) z praw własności nieruchomości położonych w C. przy ul. [...] i ul. [...], które to ograniczenie praw własności wynikało z zastosowania do wskazanych nieruchomości przepisów ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. prawo lokalowe (Dz. U. Nr 10, poz. 59). Przepisy powyższej ustawy ograniczały uprawnienia właścicielskie, nie powodując jednak utraty prawa własności. Komisja uznała, że miał tu miejsce przypadek utraty, a nie ograniczenia użytkowania wspomnianej nieruchomości i traktując tę utratę jako ostateczną i całkowitą - przyznała z tego tytułu, zwłaszcza, iż ww. osoby: tj. S. S, E. F. F., M. K. i W. K. złożyły, zgodnie z art. Vc Układu i punktem 7 Protokołu z dnia 29 listopada 1960 r., przed Amerykańską Komisją ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych zrzeczenie się praw własności do przedmiotowych nieruchomości. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Finansów stwierdził, że podstawą do wydania decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości była dokumentacja nadesłana przez Urząd Miasta C., w skład której wchodzi odpis z ksiąg wieczystych i wypis z rejestru gruntów, a także dokumentacja amerykańska nadesłana przez Komisję Stanów Zjednoczonych do Spraw Uregulowania Roszczeń Zagranicznych. W księgach wieczystych urządzonych dla nieruchomości przy ul. [...] i ul. [...] wpisane są następujące osoby: - S. S. właścicielka udziału w wysokości po [...] w każdej z nieruchomości, - E. F. F. właścicielka udziału w wysokości po [...] w każdej nieruchomości, - M. K. właścicielka udziału w wysokości po [...] w każdej z nieruchomości, - W. K. właścicielka udziału w wysokości po [...] w każdej z nieruchomości, - K. K., właścicielka udziału w wysokości po [...]w każdej z nieruchomości, - A. K., właścicielka udziału w wysokości po [...]w każdej z nieruchomości, (dwie ostatnie osoby nie podlegały postanowieniom układu polsko - amerykańskiego). Dokumentacja amerykańska składa się natomiast z: - wniosków złożonych przez osoby występujące z roszczeniami, zawierającymi oznaczenia nieruchomości objętych wnioskiem, a także inne informacje dotyczące samych wnioskodawców i ewentualnych spadkodawców, - decyzji Komisji Stanów Zjednoczonych do Spraw Uregulowania Roszczeń Zagranicznych, przyznających S. S., E. F. F., M. K. i W. K. odszkodowania, każdemu za udział po [...]w prawie własności nieruchomości przy ul. [...] i ul. [...],, oraz zrzeczeń złożonych przez S. S, E.F. F., M. K. i W. K., w którym zrzekają się oni praw własności do przedmiotowych nieruchomości w takim zakresie w jakim im przyznano odszkodowanie. W dalszej części uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2000r. Minister Finansów podał, że biorąc pod uwagę treść art. III układu polsko-amerykańskiego, według którego "suma zapłacona Rządowi Stanów Zjednoczonych w myśl art. I niniejszego układu zostanie rozdzielona w sposób i zgodnie z metodą podziału, zastosowanymi wedle uznania Rządu Stanów Zjednoczonych", strona polska nie może podważać ustaleń strony amerykańskiej, uwzględniając wiążący charakter decyzji Komisji Amerykańskiej przyznających rekompensatę za powyższe udziały w takiej, a nie innej wysokości. Minister podkreślił, że strona polska nie posiada i nie posiadała żadnych dokumentów potwierdzających ustalenia Komisji Amerykańskiej. Z uwagi na fakt rozbieżności w wysokości posiadanych udziałów widniejących w księgach wieczystych a wysokością udziałów, za które Komisja Amerykańska przyznała odszkodowanie, Minister Finansów mógł wydać decyzję deklaratoryjną, jedynie w stosunku do takiego udziału, jaki został ujawniony w księgach wieczystych. Zrzeczenie się praw własności przez wyżej wskazane osoby, może być skuteczne tylko w takim zakresie, w jakim na gruncie prawa polskiego przysługują zrzeczeniodawcom uprawnienia do danego składnika mienia. Innymi słowy, granice prawa własności, którego dotyczy zrzeczenie, są określone przede wszystkim zapisami działu II księgi wieczystej, gdyż nie jest możliwe stwierdzenie przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w większej części niż to wynika z księgi wieczystej, gdyż powodowałoby to uszczuplenie uprawnień właścicielskich innych osób figurujących w księgach wieczystych. Na powyższą decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2000r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent Miasta C. działający jako reprezentant Skarbu Państwa. W skardze podniesiono, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, ponieważ zdaniem strony skarżącej, narusza ona interes prawny skarżącego poprzez nieuzasadnione zmniejszenie udziałów Skarbu Państwa we własności ww. nieruchomości. Strona skarżąca podniosła, że wydając decyzję o odszkodowaniu Komisja Stanów Zjednoczonych przyjęła, że cztery osoby, które otrzymały odszkodowanie były współwłaścicielami nieruchomości po [...]części. Nieruchomości, za które przyznane zostało odszkodowanie winny zatem zdaniem strony skarżącej, przejść w całości na rzecz Skarbu Państwa. Pomimo tego organ naczelny nie wziął pod uwagę ustaleń dokonanych przez Komisja Stanów Zjednoczonych i jako podstawę do wydania decyzji przyjął wysokość udziałów ujawnionych w księdze wieczystej, co zdaniem skarżącego narusza interes Skarbu Państwa gdyż powoduje uszczuplenie jego majątku. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości miedzy innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest badanie legalności zaskarżonej decyzji tj. ocena czy decyzja ta nie narusza prawa materialnego oraz czy przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję w takim właśnie zakresie Sąd nie stwierdził, aby decyzja ta naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W sprawie niniejszej strona skarżąca zarzuciła organowi naczelnemu, że wydając zaskarżoną decyzję w przedmiocie przejście na rzecz Skarbu Państwa udziałów we współwłasności nieruchomości nie wziął pod uwagę ustaleń dokonanych przez Komisja Stanów Zjednoczonych i jako podstawę do wydania decyzji przyjął wysokość udziałów ujawnionych w księdze wieczystej. W ocenie Sądu takie działanie Ministra Finansów nie naruszało prawa. Należy zauważyć, iż Minister Finansów wydając decyzję deklaratoryjną stwierdził jedynie pewien stan prawny zaistniały po wydaniu decyzji Komisji Stanów Zjednoczonych ds. Zaspokojenia Roszczeń Zagranicznych. Z uwagi na istniejące rozbieżności w wysokości posiadanych udziałów widniejących w księgach wieczystych a wysokością udziałów, za które Komisja Amerykańska przyznała odszkodowanie, Minister Finansów mógł wydać decyzję deklaratoryjną, jedynie w stosunku do takiego udziału, jaki został ujawniony w księgach wieczystych. Zrzeczenie się praw własności przez osoby, które otrzymały odszkodowanie, mogło być skuteczne tylko w takim zakresie, w jakim na gruncie prawa polskiego przysługiwały tym osobom uprawnienia do danego składnika mienia. W tym miejscu należy wskazać, że wpis w księdze wieczystej objęty jest domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jedn. Dz. U. 2001r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Wobec powyższego nie można czynić organowi naczelnemu zarzutu, iż treść jego orzeczenie pozostaje w zgodności z treścią wpisów w księdze wieczystej. Wzruszenie domniemania prawnego, u podstaw którego leży zasada wiarygodności ksiąg wieczystych, może nastąpić w sprawie o uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Ponieważ jednak w odniesieniu do ksiąg wieczystych urządzonych dla nieruchomości przy ul. [...] i ul. [...] postępowanie takie nie było prowadzone, organ naczelny zasadnie przyjął, że wpis w księdze wieczystej zgodny jest z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.