IV SA/Wa 26/17

WyrokWSA w Warszawie2017-03-30

Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Alina Balicka, Aneta Dąbrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na odstępstwo od zakazu niszczenia siedlisk chronionych gatunków ptaków może zostać wydane, gdy planowane przedsięwzięcie prywatnego inwestora, choć potencjalnie korzystne dla turystyki i rekreacji, nie spełnia kryterium nadrzędnego interesu publicznego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prawidłowo odmówił wydania zezwolenia na odstępstwo od zakazu niszczenia siedlisk chronionych gatunków ptaków. Kluczowe było niespełnienie przesłanki nadrzędnego interesu publicznego, który musi mieć charakter ponadprzeciętny i szczególnie istotny dla państwa, regionu lub ogółu społeczeństwa, a nie tylko zwykły interes społeczny lub gospodarczy. Prywatna inwestycja ukierunkowana na zysk nie może być utożsamiana z nadrzędnym interesem publicznym.
Stan faktyczny
Skarżący T.K. złożył wniosek o zezwolenie na odstępstwo od zakazu niszczenia siedlisk chronionych gatunków ptaków w celu odmulenia fragmentu Jeziora P. i udostępnienia brzegu dla jednostek pływających. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmówił wydania zezwolenia, uznając, że nie spełniono przesłanek, w tym braku nadrzędnego interesu publicznego. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne uznanie, że jego inwestycja nie stanowi nadrzędnego interesu publicznego. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2017 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...]września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na odstępstwo od zakazów oddala skargę T. K. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z [...] lipca 2016 r., którą odmówiono zezwolenia na odstępstwo od zakazu usuwania gniazd i niszczenia siedlisk będących obszarem rozrodu, wychowu młodych i żerowania ptaków należących do gatunków objętych ochroną: wodnik Rallus aquaticus, trzciniak Acrocephalus arundinaceus, trzcinniczek Acrocephalus scirpaceus, łozówka Acrocephalus palustris, brzęczka Locustella luscinioides, w obrębie Jeziora P. na działce ewidencyjnej nr [...], obręb [...], m. K. i na wysokości działki ewidencyjnej nr [...]. Stan sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z [...] czerwca 2016 r., uzupełnionym [...] czerwca 2016 r., T. K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] T. K., [...] [...], [...] [...] zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z wnioskiem o wydanie zezwolenia na odstępstwa od zakazów niszczenia gniazd i siedlisk będących obszarem rozrodu, wychowu młodych i żerowania ptaków. Wnioskowane czynności dotyczą 5 gatunków ptaków objętych ochroną gatunkową ścisłą, tj. wodnik Rallus nquaticus, trzciniak Acrocephalus arundinaceus, trzcinniczek Acrocephalus scirpaceus, lozówka Acrocephalus palustris, brzęczka Locustella luscinioides i polegać będą na usunięciu pasa roślinności przybrzeżnej w związku z planowanym odmuleniem fragmentu dna Jeziora P. w okresie od [...] października 2016 r. do [...] lutego 2017 r. Jako cel realizacji wnioskowanych czynności wskazano udostępnienie brzegu jeziora dla jednostek pływających. Do wniosku załączono opracowanie Opinia ornitologiczna na potrzeby planowanego odmulenia fragmentu Jeziora P., wykonane przez A. K., Nature Expert, S., prezentujące: wyniki inwentaryzacji ornitologicznej obszaru wykonania wnioskowanych czynności i terenów sąsiadujących, ocenę zagrożeń wynikających z realizacji wnioskowanych czynności oraz czynności minimalizujące i kompensujące negatywny wpływ realizacji wnioskowanych czynności. W dniu [...] lipca 2016 r. Regionalny Dyrektor zawiadomił stronę o prawie zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Wnioskodawca nie skorzystał z przysługującego mu prawa. Decyzją z [...] lipca 2016 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. nie zezwolił wnioskodawcy na realizację wnioskowanych czynności ze względu na niespełnienie przesłanek koniecznych do wydania przedmiotowego zezwolenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że usunięcie dobrze wykształconego szuwaru, stanowiącego dogodne siedlisko dla zwierząt związanych ze środowiskiem wodnym, w tym dla ptaków, doprowadzi do fragmentacji cennego siedliska, a rekreacyjne wykorzystanie terenu wpłynie na zwiększenie antropopresji. Powyższe uwarunkowania będą miały negatywny wpływ na zachowanie we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków. W związku ze złożonym wnioskiem nie stwierdzono spełnienia żadnej z przesłanek indywidualnych wymienionych w art. 56 ust. 4 pkt 1-7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody [(Dz. U. z 2015 r. poz. 1651) – dalej w skrócie: "u.o.p."). Ponadto Regionalny Dyrektor wskazał, że w przedmiotowej sprawie istnieje rozwiązanie alternatywne dla wnioskowanych czynności, tj., realizacja wnioskowanych czynności w bardziej zagospodarowanej części linii brzegowej jeziora P., gdzie szuwar jest słabiej wykształcony i nie stanowi cennego siedliska dla gatunków chronionych. Pismem z [...] sierpnia 2016 r. wnioskodawca złożył odwołanie od decyzji Regionalnego Dyrektora z [...] lipca 2016 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] września 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z [...] lipca 2016 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt [(Dz.U. z 2014 r., poz. 1348) – dalej w skrócie: "rozporządzenie"] wodnik Rallus aquaticus, trzciniak Acrocephalus arundinaceus, trzcinniczek Acrocephalus scirpaceus, łozówka Acrocephalus palustrls, brzęczka Locustella luscinioides są gatunkami ptaków objętymi ochroną ścisłą. Właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska - na podstawie art. 56 ust. 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - może zezwolić w stosunku do gatunków objętych ochroną gatunkową na usuwanie gniazd i niszczenie siedlisk będących obszarem rozrodu, wychowu młodych i żerowania ptaków, w przypadku łącznego spełnienia dwóch generalnych przesłanek, tj. braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków zwierząt, roślin i grzybów oraz jeżeli spełniona jest jedna z przesłanek określonych w art. 56 ust. 4 pkt 1-7 tejże ustawy. Jednym z warunków wydania zezwolenia z zakresu ochrony gatunkowej jest spełnienie minimum jednej przesłanki indywidualnej, spośród wymienionych w art. 56 ust. 4 pkt 1-7 u.o.p. W trakcie analizy przedmiotowej sprawy Generalny Dyrektor ustalił, mając na uwadze, że wymienione we wniosku gatunki podlegają ochronie ścisłej oraz, że usunięcie 6 gniazd i zniszczenie siedliska ptaków ma na celu umożliwienie odmulenia fragmentu jeziora i udostępnienie brzegu jeziora dla jednostek pływających, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna przesłanka indywidualna wymieniona w art. 56 ust. 4 pkt 1-7 u.o.p. W tym miejscu organ odniósł się do zarzutu dotyczącego braku uwzględnienia przez Regionalnego Dyrektora w toku prowadzonego postępowania administracyjnego okoliczności przedstawionych we wniosku, przemawiających za uznaniem wnioskowanych czynności za działania w imię nadrzędnego interesu publicznego. W przedmiotowym odwołaniu zarzucono Regionalnemu Dyrektorowi, że analizując czy przedmiotowy wniosek spełnia przesłanki wymienione w art. 56 ust. 4 pkt 1-7 u.o.p., nie wziął pod uwagę zapisów Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. zakładających możliwość rozbudowy bazy turystycznej wokół Jeziora P. oraz zapewnienie swobodnego dostępu do wód powierzchniowych. Ponadto, w odwołaniu wskazano na fakt, iż Rada Miasta K. pozytywnie zaopiniowała zgłoszony do Budżetu Obywatelskiego projekt, zakładający oczyszczenie brzegu jeziora i budowę piaszczystej plaży oraz infrastruktury towarzyszącej, na terenie przylegającym do fragmentu Jeziora P. graniczącego z działką ewidencyjną nr [...], której właścicielem jest wnioskodawca. W opinii skarżącego, powyższe okoliczności, będące wynikiem inicjatywy mieszkańców i samorządu, wskazują, że działania mające na celu rozwój turystyki i rekreacji w obrębie Jeziora P., w tym również zamiar inwestycyjny skarżącego, są działaniami w imię nadrzędnego interesu publicznego, w tym o charakterze społecznym i gospodarczym. W związku z powyższym wskazano, że Regionalny Dyrektor błędnie ustalił, iż przedmiotowy wniosek nie spełnia przesłanki indywidualnej wymienionej w art. 56 ust. 4 pkt 6. W odniesieniu do powyższego zarzutu organ odwoławczy zauważył, że jeżeli chodzi o pojęcie interesu publicznego, to w myśl art. 2 ust 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r., poz. 778), należy przez to rozumieć uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym. W przypadku art. 56 ust. 4 pkt. 6 u.o.p. ustawodawca wskazał, że interes ten ma mieć status nadrzędny o charakterze społecznym lub gospodarczym. Wynika więc z tego, że nie każdy interes publiczny będzie mógł stanowić podstawę do wydania omawianego zezwolenia, ale będzie musiał mieć konkretny charakter o podłożu społecznym lub gospodarczym. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 lipca 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 672/08) wyrażono pogląd, że "nie każde bowiem przedsięwzięcie gospodarcze lub społeczne stanowi realizację nadrzędnego interesu publicznego, a tylko takie, które z racji swej użyteczności ale i zarazem konieczności, podejmowane jest z pożytkiem dla całego społeczeństwa, gdzie pożytek ten zasługuje w powszechnej opinii na osiągnięcie nawet kosztem jego uciążliwości wobec środowiska przyrodniczego...". Wskazywane przez wnioskodawcę okoliczności przemawiające w ocenie wnioskodawcy za działaniem w imię nadrzędnego interesu publicznego, takie jak: rozbudowa bazy turystycznej, modernizacja i rozbudowa zabudowy letniskowej i wypoczynkowej, budowa miejsc rekreacji, w gruncie rzeczy nie znajdują się nawet w podstawowym katalogu celów publicznych, określonych w art. 6 pkt 1 - 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1772). Również cel zapewnienia dodatkowych miejsc pracy nie występuje w ww. katalogu. Choć i tu należy podkreślić, że inwestycje celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy nie spełniają a priori wymogu nadrzędnego interesu publicznego. Odnosząc się do argumentu strony odwołującej się, na fakt pozytywnego zaopiniowania przez Radę Miasta K. zgłoszonego do Budżetu Obywatelskiego projektu zakładającego budowę strefy sportu i wypoczynku w sąsiedztwie działki należącej do wnioskodawcy, co w opinii wnioskodawcy stanowi nadrzędny interes społeczny, przemawia za tym, że również i czynności planowane przez wnioskodawcę wpisują się w definicję nadrzędnego interesu publicznego, organ wskazał, że przedmiotowa opinia polega na pozytywnej ocenie formalno-prawnej projektu, przede wszystkim pod kątem wykonalności, nie zaś jak sugeruje wnioskodawca pod kątem zaspokojenia zobiektywizowanych potrzeb ogółu społeczeństwa. Fakt pozytywnego zaopiniowania projektu zgłoszonego w ramach Budżetu Obywatelskiego nie przesądza o tym, że dany projekt stanowi realizację nadrzędnego interesu publicznego, a więc nie można założyć z góry, że działania wnioskodawcy, o podobnym charakterze do zgłoszonego projektu, również są działaniami w imię nadrzędnego interesu publicznego. W niniejszym przypadku przede wszystkim należy podkreślić, że podstawowym celem wnioskowania o odstępstwo od czynności zakazanych wobec gatunków objętych ochroną jest możliwość usunięcia fragmentu szuwaru, co pozwoli na odmulenie dna jeziora i umożliwi udostępnienie brzegu jednostkom pływającym. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, wynika, iż celem planowanych działań jest umożliwienie konkretnego zamierzenia inwestycyjnego (budowa przystani) podmiotu prywatnego, ukierunkowanego na osiągnięcie określonych korzyści finansowych, gdyż ideą inwestycji jest przecież przeznaczenie środków finansowych na powiększenie lub odtworzenie zasobów majątkowych. Korzyści te jednak nie mogą być uznane za nadrzędne w stosunku do zachowania we właściwym stanie ochrony gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną. Zgodnie z powyższym, organ odwoławczy stwierdza, że fakt, iż zamierzenie nie stanowi przedsięwzięcia podejmowanego z pożytkiem dla społeczeństwa sprawia, że nie została spełniona definicja nadrzędnego interesu publicznego. Zachodzi więc brak przesłanki indywidualnej stanowiącej podstawę do wydania zezwolenia. Kolejnym z wymogów koniecznych do wydania decyzji zezwalającej jest brak negatywnego oddziaływania wnioskowanych czynności na stan zachowania dziko występujących populacji gatunków chronionych. Uznaniowy charakter rozstrzygnięć w sprawie odstępstw od zakazów obowiązujących w stosunku do dziko występujących gatunków chronionych, powinien wymuszać na organie podejmującym decyzję, zwiększenie nacisku na staranne ustalenie stanu faktycznego i wyczerpujące uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu swojej decyzji, Regionalny Dyrektor ograniczył się do stwierdzenia faktu, że realizacja wnioskowanych czynności będzie miała negatywny wpływ na występujące na obszarze realizacji, zwierzęta, w tym ptaki, związane ze środowiskiem wodnym, wskazując w tej kwestii na zniszczenie wyjątkowo cennego fragmentu szuwarów oraz wzrost presji ze strony człowieka związanej z wykorzystaniem obszaru do celów turystyki i rekreacji. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Regionalnego Dyrektora budzi wątpliwości organu odwoławczego. Regionalny Dyrektor nie wskazał precyzyjnie na które gatunki chronione, realizacja wnioskowanych czynności będzie oddziaływać negatywnie; czy szkodliwe działanie wystąpi w skali lokalnej, czy też może negatywnie wpłynąć na populacje danego gatunku chronionego, w skali krajowej. Ponadto organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia zupełnie nie odniósł się do informacji zawartych w przedłożonej przez wnioskodawcę dokumentacji pt. Opinia ornitologiczna na potrzeby planowanego odmulenia fragmentu Jeziora P. i nie wskazał przyczyn, z powodu których, odmówił mocy dowodowej informacjom zawartym w ww opracowaniu. W szczególności, chodzi o informacje stwierdzające fakt, iż poziom zniszczenia roślinności brzegowej będzie nieznaczny w stosunku do przestrzeni zajmowanej na całym jeziorze przez tego typu zbiorowiska roślinne oraz stwierdzenie, że w sąsiedztwie szuwaru przeznaczonego do usunięcia, znajdują się dogodne siedliska dla ptaków. Powyższe stoi w sprzeczności z podstawowym argumentem Regionalnego Dyrektora, iż fragment szuwarów przeznaczony do usunięcia stanowi jeden z najcenniejszych fragmentów porastających brzeg Jeziora P. Z uwagi na niespełnienie żadnej przesłanki indywidualnej, której zaistnienie jest konieczne do wydania decyzji pozytywnej, odstąpiono od przeprowadzenia analizy, czy przesłanka braku negatywnego oddziaływania została spełniona, gdyż wynik takiej analizy nie będzie miał wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Kolejnym z warunków koniecznych do wydania zezwolenia z zakresu ochrony gatunkowej według organu jest spełnienie przesłanki braku rozwiązań alternatywnych dla wnioskowanych czynności, przez co należy rozumieć takie rozwiązania, które umożliwiają wnioskodawcy osiągnięcie żądanego celu przy zastosowaniu innych racjonalnych metod i środków, korzystniejszych dla gatunków objętych ochroną gatunkową, niż metody i środki wskazane przez wnioskodawcę. Celem przedmiotowego postępowania toczącego się przed regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, a w postępowaniu odwoławczym przed Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, w kwestii rozwiązań alternatywnych jest ocena czy istnieją możliwości odmulenia fragmentu dna Jeziora P., działka ewidencyjna nr [...], obręb [...], m. K., na wysokości działki ewidencyjnej nr [...] i udostępnienia fragmentu linii brzegowej jednostkom pływającym, bez konieczności wycinki szuwaru. W opinii organu odwoławczego, organ pierwszej instancji błędnie stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie rozwiązaniem alternatywnym jest zmiana lokalizacji wykonania czynności podlegających zakazom; realizacja czynności zakazanych w innym miejscu, wyklucza możliwość osiągnięcia celu wskazanego przez wnioskodawcę, czyli odmulenia wskazanego fragmentu jeziora. Generalny Dyrektor zaznaczył, że ewentualne rozwiązania alternatywne wykazane przez organ rozpatrujący daną sprawę muszą mieć racjonalne i merytoryczne uzasadnienie, muszą być dopasowane proporcjonalnie do skali oddziaływania wnioskowanej czynności, przy jednoczesnym zapewnieniu osiągnięcia zamierzonego celu. Ponadto organ wyjaśnił, że przesłanki "brak rozwiązań alternatywnych", o której mowa w art. 56 ust. 4 u.o.p., nie można utożsamiać z tzw. "analizą wariantową" w procedurze oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko, o której mowa w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko [(Dz. U. z 2016 r., poz. 353) – zwanej dalej: "ustawą o informacji"). W ocenie Generalnego Dyrektora, wskazanie przez Regionalnego Dyrektora zupełnie innej lokalizacji realizacji zezwolenia, niż określona przez wnioskodawcę, stanowi wariant danego zamierzenia, nie zaś racjonalną i merytorycznie uzasadnioną alternatywę. Przesłanka dotycząca braku rozwiązań alternatywnych, o której mowa w art. 56 ust. 4 u.o.p. odnosi się do analizy czy istnieje możliwość osiągnięcia zamierzonego celu bez konieczności wykonywania czynności zakazanych w stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną, wymienionych w art. 52 ust. 1 u.o.p. i § 6 rozporządzenia ws. ochrony gatunkowej zwierząt. Przedstawione powyżej sytuacje osadzone są więc w zupełnie odrębnych przepisach prawa materialnego i przenoszenie tzw. "analizy wariantowej" na potrzeby postępowań w sprawie odstępstw od czynności zakazanych wobec gatunków objętych ochroną jest niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że wykonanie wskazanych we wniosku czynności zakazanych nie jest możliwe bez usunięcia roślinności porastającej brzeg organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie nie istnieją rozwiązania alternatywne w stosunku do środków określonych we wniosku, które zapewniałyby realizację zamierzonego celu bez konieczności zniszczenia szuwaru i usunięcia gniazd ptaków. W związku z powyższym należy uznać przesłankę braku rozwiązań alternatywnych za spełnioną. Niemniej jednak, powyższa okoliczność oraz fakt, iż organ pierwszej instancji, nie uzasadniając w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, ustaleń własnego rozstrzygnięcia, naruszył art. 11 i 107 § 3 K.p.a., w ocenie organu odwoławczego instancji, nie miały wpływu na wynik sprawy, bowiem wykazany został brak zaistnienia minimum jednej przesłanki indywidualnej, której spełnienie jest niezbędne do wydania decyzji pozytywnej. Powyższe powoduje, że w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości wydania innego orzeczenia, które byłoby zgodne z przepisami prawa materialnego i jednocześnie zgodne z wolą wnioskodawców, toteż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwsze instancji. T. K. w skardze na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2016 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniami: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 138 § 1 pkt 1, art. 138 § 2 oraz art. 15 k.p.a. w zw. z art. 11 i art. 107 K.p.a., przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji oraz nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, mimo że decyzja tego organu (co przyznał sam organ drugiej instancji) nie jest uzasadniona w sposób wynikający z przepisów, a wydana została z naruszeniem prawa, - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., polegającym na nierozpatrzeniu materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w szczególności opinii ornitologicznej na potrzeby planowanego odmulenia fragmentu Jeziora P.; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 56 ust. 4 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody przez uznanie, że realizacja przez skarżącego przedsięwzięcia nie jest działaniem w imię nadrzędnego interesu społecznego, - art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego błędne zastosowanie. W motywach skargi wskazano, że wydanie zaskarżonej decyzji uniemożliwia skarżącemu podjęcie prac nad planowaną inwestycją. W strefie objętej sprawą (opinia ornitologiczna str. 7) stwierdzono gniazdowanie pięciu taksonów objętych ochroną gatunkową. Nie są to ptaki rzadkie i zagrożone. Planowane prace nie będą wywierały istotnego wpływu na ich lokalne populacje. Gniazda nie byłyby wykorzystywane w kolejnych sezonach, co wynika z biologii poszczególnych gatunków, stąd nie będzie to miało znaczenia dla zachowania populacji. Ponadto w sąsiedztwie nadal będą istniały miejsca dogodne do założenia nowych gniazd. Z zapisów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta K. wynika, że realizacja przedmiotowego zezwolenia wpisuje się w rozbudowę bazy turystycznej oraz swobodnego dostępu do wód powierzchniowych. Rada Miasta K. pozytywnie zaopiniowała wpisany projekt zakładający oczyszczenie brzegu jeziora i budowę piaszczystej plaży oraz infrastruktury towarzyszącej na terenie przylegającym do fragmentu jeziora. Dodatkowo Sejmik Województwa [...] wyraził stanowisko, iż konieczność wykonania przez skarżącego czynności związane jest z działaniem w imię nadrzędnego interesu publicznego. Dalej podkreślono, że braki w decyzji organu pierwszej instancji dotyczą: niestarannego ustalenia stanu faktycznego i braku wyczerpującego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, niewskazania na jakie gatunki chronione, realizacja wnioskowanych czynności będzie negatywnie oddziaływać, braku rozstrzygnięcia czy szkodliwe działanie wystąpi w skali lokalnej czy też krajowej, nieuwzględnienia opinii ornitologicznej, ustalenia przez organ, że istnieje możliwość zastosowania rozwiązania alternatywnego jakim jest zmiana lokalizacji planowanego przedsięwzięcia. Przez utrzymanie w mocy takiej decyzji organu pierwszej instancji doszło do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji wadliwej. Nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji doprowadziło również do uniemożliwienia kontroli wydanej decyzji przez organ odwoławczy. Jeżeli organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ pierwszej instancji to - utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu - wydaje decyzję również naruszającą prawo. Zauważono, że z opinii ornitologicznej pominiętej przez organy wynika, że odnotowane gatunki ptaków mogą licznie występować na przedmiotowym akwenie, a przewidziane prace odmuleniowe nie zmniejszą istotnie powierzchni dostępnych siedlisk. Gniazda tych ptaków nie byłyby wykorzystywane w kolejnych sezonach, co wynika z biologii poszczególnych gatunków, stąd nie będzie miało to znaczeniach dla zachowania populacji. Przedmiotowa opinia została sporządzona przez specjalistę posiadającego niezbędną wiedzę. Za nieuzasadnione należało uznać twierdzenie organu drugiej instancji, że zamiar inwestycyjny skarżącego nie jest działaniem w imię nadrzędnego interesu publicznego. Należy zauważyć, że wszystkie przesłanki zostały spełnione. Brak rozwiązań alternatywnych został potwierdzony przez organ drugiej instancji, brak zagrożenia dla dziko występujących populacji chronionych gatunków ptaków został wykazany w opinii ornitologicznej, natomiast istnienie nadrzędnego interesu publicznego wynika z charakteru planowanej inwestycji. Przyjmuje się, że "interes publiczny" może być nadrzędny tylko wtedy, kiedy ma charakter długofalowy. Realizacja inwestycji przyczyni się do rozwoju turystyki i rekreacji w zasięgu lokalnym i krajowym, jak również dojdzie do utworzenia nowych miejsc pracy. Nie bez znaczenia jest fakt, że Rada Miasta K. pozytywnie zaopiniowała zgłoszony do Budżetu Obywatelskiego projekt, zakładający oczyszczenie brzegu jeziora i budowę piaszczystej plaży oraz infrastruktury towarzyszącej, na terenie przylegającym do fragmentu Jeziora P. Planowana inwestycja jest dobrem ważniejszym, o większym zasięgu oddziaływania. Wspominając o interesie publicznym należy przede wszystkim zastanowić się, czy dana potrzeba znajduje w obiektywnie określonej sytuacji faktycznej uzasadnienie społeczne z punktu widzenia korzyści, które może przynieść, a wymaga to relatywizacji do konkretnego układu wartości, z uwagi na który nadaje się jej publiczny wymiar. We wstępie do dyrektywy 2006/122/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym odniesiono się do pojęcia "nadrzędnego interesu publicznego", przy czym zaznaczono, że samo pojęcie może podlegać dalszemu rozwojowi. Przyjęto, że "nadrzędny interes publiczny" - zgodnie z wykładnią ETS - obejmuje m. in. cele polityki społecznej. Za politykę społeczną uznaje się zespół długofalowych działań na rzecz zaspokajania potrzeb i rozwiązywania problemów społecznych. Natomiast w zakres polityki społecznej wchodzą polityka rodzinna oraz polityka zatrudnienia. W związku z powyższym planowana inwestycja wpisuje się w realizację celów polityki społecznej, a co za tym idzie należy ją uznać za nadrzędny interes publiczny. Organ odwoławczy nieprawidłowo powołał się na art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie odnoszącym się do celów publicznych. Zgodnie z ugruntowanym poglądem "konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego" nie są w żadnym razie tożsame z "inwestycją celu publicznego" w sensie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z zapisem studium miasta K., uchwałą Rady Miasta K. oraz stanowiskiem Sejmiku Województwa [...] inwestycja ma realizować nadrzędny interes publiczny. Ten nadrzędny interes publiczny ma umożliwić lokalnej społeczności swobodny dostęp do wód powierzchniowych i rozbudowę bazy turystycznej, jako miejsce wypoczynku i pracy dla obsługi. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska – w odpowiedz na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2016 r. nie narusza prawo w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym – w wyniku analizy akt sprawy i treści wydanej w sprawie decyzji – nie stwierdzono wskazanych w skardze naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nadto Sąd z urzędu nie stwierdził żadnego innego naruszenia prawa. Organ odwoławczy ustalił, że według załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt [(Dz.U. z 2014 r., poz. 1348) – dalej w skrócie: "rozporządzenie"] wodnik Rallus aquaticus, trzciniak Acrocephalus arundinaceus, trzcinniczek Acrocephalus scirpaceus, łozówka Acrocephalus palustrls, brzęczka Locustella luscinioides - są gatunkami ptaków objętymi ochroną ścisłą. W odniesieniu do tych gatunków - zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 7 i 8 wymienionego rozporządzenia - obowiązują zakazy, m. in. niszczenia gniazd i siedlisk będących obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska na obszarze swojego działania i na obszarach morskich – stosownie do art. 56 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody - może zezwolić w stosunku do gatunków objętych ochroną ścisłą - na czynności podlegające zakazom określonym w art. 51 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 11 i ust. 1a pkt 1-3 i 5 oraz art. 52 ust. 1 pkt 2, 4-10 i 12-15 i ust. 1a pkt 2-6, czyli m. in. na niszczenie siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli planowane czynności nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków oraz w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 56 ust. 4 pkt 1-7 ww ustawy. Zatem zezwolenia na odstępstwo od zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków objętych ochroną mogą być wydane w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów oraz 1) leżą w interesie ochrony dziko występujących gatunków roślin, zwierząt, grzybów lub ochrony siedlisk przyrodniczych lub 2) wynikają z konieczności ograniczenia poważnych szkód w odniesieniu do upraw rolnych, inwentarza żywego, lasów, rybostanu, wody lub innych rodzajów mienia, lub 3) leżą w interesie zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego, lub 4) są niezbędne w realizacji badań naukowych, działań edukacyjnych lub celów związanych z odbudową populacji, reintrodukcją gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, albo do celów działań reprodukcyjnych, w tym do sztucznego rozmnażania roślin, lub 5) umożliwiają, w ściśle kontrolowanych warunkach, selektywnie i w ograniczonym stopniu, zbiór, pozyskiwanie lub przetrzymywanie okazów roślin lub grzybów oraz chwytanie, pozyskiwanie lub przetrzymywanie okazów zwierząt gatunków objętych ochroną w liczbie określonej przez wydającego zezwolenie, lub 6) w przypadku gatunków objętych ochroną ścisłą, gatunków ptaków oraz gatunków wymienionych w załączniku IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory - wynikają z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska, lub 7) w przypadku gatunków innych niż wymienione w pkt 6 - wynikają ze słusznego interesu strony lub koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska (art. 56 ust. 4 pkt 1-7 u.o.p.). Z wniosku skarżącego, którym doszło do zainicjowania kontrolowanego przez Sąd postępowania, wynika że celem działania skarżącego jest odmulenie dna Jeziora P. oraz usunięcie roślinności przybrzeżnej związane z realizacją przedsięwzięcia polegającego na udostępnieniu tego zbiornika w celu udostępnienia brzegów jeziora jednostkom pływającym (do celów turystyki i rekreacji). Organ pierwszej instancji ustalił, że powyższe prace miałyby być wykonywane na terenie niezagospodarowanym, w miejscu gdzie szuwar jest dobrze wykształcony i porasta szerokim, jednolitym pasem brzeg Jeziora P. na powierzchni ok. [...] ha oraz stanowi jeden z najcenniejszych fragmentów szuwaru porastających brzeg przedmiotowego zbiornika wodnego i reprezentuje dogodne siedlisko dla zwierząt związanych ze środowiskiem wodnym, w tym dla ptaków. Z przytoczonych powyżej regulacji, a ściślej z normy art. 56 ust. 4 u.o.p. wynika, że do uzyskania zezwolenia na omawiane odstępstwo niezbędne było zaistnienie łączne dwóch przesłanek, tj. przesłanki generalnej (braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli planowane czynności nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków) i co najmniej jednej przesłanki indywidualnej z wymienionych w art. 56 ust. 4 pkt 1-7 u.o.p. Opierając się na powyższym, organ odwoławczy najpierw ustalił spełnienie przesłanki generalnej, czyli braku rozwiązań alternatywnych. Inaczej ujmując, zezwolenie mogłoby być wydane wobec braku w sprawie rozwiązań alternatywnych w stosunku do czynności zakazanych określonych we wniosku, które zapewniałyby realizację zamierzonego celu bez konieczności usunięcia roślinności porastającej brzeg Jeziora, zniszczenia szuwaru i usunięcia gniazd ptaków. Niemniej już dalej wykazał, że udzielenie zezwolenia nie jest możliwe z powodu niespełnienia jednej z przesłanek indywidualnych, a mianowicie przesłanki z art. 156 ust. 4 pkt 6 u.o.p., odnoszącej się do gatunków objętych ochroną ścisłą, względem których ograniczenia wynikają z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska. To ustalenie niespełnienia chociażby jednej indywidualnej przesłanki, z kolei dało organowi asumpt do odstąpienia od przeprowadzenia analizy odpowiadającej na pytanie - czy planowane przez skarżącego czynności nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków. Wynik przeprowadzonej analizy nie miałby bowiem i tak wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu – wbrew zarzutom skargi – w sprawie nie doszło do naruszenia: - po pierwsze - przepisów postępowania, a to art. 138 § 1 pkt 1, art. 15 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Utrzymanie w mocy przez Generalnego Dyrektora zaskarżonej - w drodze odwołania - decyzji Regionalnego Dyrektora było prawidłowe (art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.). Słusznie bowiem organ odwoławczy, stwierdzoną wadliwość postępowania przed organem pierwszej instancji w zakresie przedstawionym w stanie sprawy, uznał za niemającą wpływu na ostateczny wynik sprawy. Dalej organ odwoławczy zadośćuczynił zasadzie dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.). Sprawę rozpatrzył wnikliwie i wszechstronnie, z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Uzasadnił też swoją decyzję w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 1 K.p.a. i zasadzie przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a. Brak odniesienia się do opinii ornitologicznej sporządzonej na potrzeby planowanego odmulenia fragmentu Jeziora P., wobec uznania niespełnienia jednej z przesłanek dających uprawnienie do uzyskania zezwolenia, tym samym odpadnięcia potrzeby ustalenia, że planowane przez skarżącego czynności nie wpłyną negatywnie na lokalne populacje chronionych gatunków, należało uznać za pozostające bez wpływu na wynik sprawy; - po drugie – prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 4 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody i art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które miało wpływ na wynik sprawy. W świetle brzmienia pkt 6 ust. 4 art. 56 u.o.p. prawidłowe było uznanie, że zamiar inwestycyjny skarżącego nie jest działaniem w imię nadrzędnego interesu publicznego. Nadrzędny interes publiczny oznacza bowiem nie tylko interes rozważany w kategoriach zwykłego interesu społecznego. Innymi słowy niewystarczające jest stwierdzenie zwykłego interesu publicznego (w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska). Musi chodzić o plan, przedsięwzięcie, których waga i znaczenie dla państwa, regionu, ogółu społeczeństwa są ponadprzeciętne, szczególnie istotne. Przesłanka nadrzędnego interesu publicznego mogłaby być spełniona, jeżeli celem zamierzonego przedsięwzięcia skarżącego byłaby przykładowo: ochrona zdrowia czy bezpieczeństwa, ochrona środowiska, doprowadzenie do rozwoju infrastruktury komunikacyjnej czy ochrona przed powodzią. Natomiast inwestycja podmiotu prywatnego, która co do zasady ukierunkowana jest na osiągnięcie korzyści materialnych przez ten podmiot, nie mogła być oceniona w kategoriach działania w imieniu interesu publicznego, a tym bardziej o charakterze nadrzędnym. Z kolei odnosząc się do zarzut naruszenia art. 6 u.g.n. trzeba podkreślić, że rozważania organu z nim związane i brak w katalogu celów publicznych zamierzenia skarżącego nie dały podstawy do odmowy uznania planowanego zamierzenia skarżącego za działanie w imię nadrzędnego interesu publicznego. Katalog celów publicznych, o których mowa w ww przepisie, nie definiuje ściśle okoliczności, które należałoby uznać za spełniające warunki nadrzędnego interesu publicznego. Generalny Dyrektor wskazał powyższy katalog jedynie w celu zobrazowania przykładowych działań mających charakter publiczny, których analiza mogła pomóc przy ewentualnej ocenie - czy dana okoliczność posiada pewne znamiona działania w imię nadrzędnego interesu publicznego. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło