IV SA/Wa 2602/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosków M. i M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. i M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie: ustalenia warunków zabudowy postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. M. i M. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł. zwrócili się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniach stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonych na urzędowych formularzach PPF (skarżący złożyli dwa formularze wniosków PPF), M. i M. B. podali, że gospodarstwo domowe prowadzą wraz z córką i utrzymują się z kwoty 2500 zł. brutto (z tytułu najmu). Skarżący oświadczył, że nie pracuje. Podał że jest właścicielem samochodu osobowego marki [...] (zajętego przez komornika) oraz właścicielem – wraz z żoną - lokalu użytkowego o powierzchni 29m2. W rubryce 7. 1 wniosku PPF (nieruchomości - dom) małżonkowie zgodnie wpisali: "toczy się proces". Zarządzeniem z dnia 28 listopada 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżących do złożenia dodatkowych informacji o ich sytuacji majątkowej, tj.: wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego, że M. B. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, szczegółowej informacji na temat wydatków ponoszonych miesięcznie przez wnioskodawców i ich rodzinę (córkę) na bieżące utrzymanie (m.in. zakup żywności, środków czystości, leków, utrzymanie domu i lokalu użytkowego) oraz inne potrzeby wraz z określeniem ich wysokości, w tym także ich udokumentowanie za pomoc kopii faktur i rachunków, szczegółowej informacji na temat źródeł finansowych umożliwiających skarżącym pokrycie tych kosztów (tj. dokładne wyjaśnienie źródła dochodów skarżącej) wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi prawdziwość informacji w tym zakresie, oświadczenia na temat stanu majątkowego skarżących, należy zwłaszcza wskazać wielkość domu, tytuł własności oraz wyjaśnić czego dotyczy sprawa sądowa o której wspomnieli skarżący we wnioskach PPF oraz dokumentów potwierdzających zajęcie komornicze samochodu osobowego. Wezwanie sądowe doręczono skarżącym dnia 27 grudnia 2012 r. (dowód – karta 46 – 47 akt sprawy; skarżącej na zasadzie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270 zwana dalej jako p.p.s.a.). M. i M. B. nie udzielili odpowiedzi na wezwanie. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Złożone przez M. i M. B. wnioski o przyznanie prawa pomocy nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc o prawo pomocy w zakresie częściowym. Wobec tego powinni wykazać, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym (art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, która wyrażając "potrzebę" zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zobowiązana jest przedstawić sądowi administracyjnemu argumenty o charakterze ekonomicznym uzasadniające niemożność poradzenia sobie samodzielnie z tym zadaniem. Należy założyć, że celem wprowadzenia przez ustawodawcę wymogu przedstawienia informacji na temat sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych w formie polegającej na obowiązku wypełnienia przez wnioskodawcę urzędowego formularza jest uznanie, że zaprezentowanie sytuacji osobistej w jej wymiarze rodzinnym oraz zarobkowym według określonego wzorca, w sposób usystematyzowany, najpełniej pozwoli sądowi dokonać analizy szeroko rozumianych możliwości finansowych podmiotu wnioskującego o prawo pomocy. Analiza wskazanych przez daną osobę przesłanek uzasadniających jej żądanie, nie zawsze jednak będzie wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego osoby ubiegającej się o prawo pomocy. Wątpliwości referendarza (sądu) budzić może zarówno sposób przedstawienia określonych danych istotnych dla przyjęcia oceny możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania sądowego (np. pominięcie pewnych okoliczności faktycznych, brak wymaganej szczegółowości danych), jak i ich wiarygodność. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., w takiej sytuacji strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Podane w niniejszej sprawie w formularzu PPF dane obrazujące sytuację majątkową oraz uzyskiwane przez skarżących dochody wzbudziły wątpliwość w zakresie ich rzetelności. Ponadto – w ocenie referendarza – były one zbyt ogólne, a przez to niewystarczające, by za ich pomocą rozstrzygnąć, czy składający wniosek nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Skarżący zostali więc wezwani do uzupełnienia złożonych wniosków, jednakże powyższego wezwania nie wykonali. Konsekwencją tego zaniechania jest brak możliwości ocenienia zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy, stanowiących podstawę orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Informacje odnoszące się do rzeczywistych źródeł dochodu, z których finansowane są bieżące koszty utrzymania, pozostały w sprawie niewyjaśnione. Zasadnicze wątpliwości budzić musi w tym kontekście możliwość utrzymania trzyosobowej rodziny (kwota 2500 zł. brutto), gdyż skarżący nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów z jakiegokolwiek źródła. Nic nie wiadomo jednocześnie na temat tego, by skarżący występowali i otrzymali określone wsparcie z pomocy społecznej. Zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, że strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uczestniczenia w postępowaniu sądowym. Uchylenie się skarżących od obowiązku wykazania, że znajdują się w sytuacji powyżej opisanej, a więc kwalifikującej do przyznania prawa pomocy, skutkuje wydaniem orzeczenia odmownie rozstrzygającego zgłoszone żądanie. Trzeba podkreślić, że brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji rodzinnej i majątkowej osoby wnioskującej o prawo pomocy, jeżeli ona sama uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny tej sytuacji dokumentów. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.