IV SA/Wa 2611/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, , po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.E. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.E. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. M.E. (dalej zwana "skarżącą") wraz ze skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu administracja strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców, gdzie przebywała skarżąca, w dniu 8 września 2015 r. nadesłała faxem wypełniony przez skarżącą formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast 14 września 2015 r. do akt sprawy wpłynął oryginał wniosku skarżącej nadany przez administrację strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców, z którego wynika, iż skarżącą wraz z mężem i dwójką małoletnich dzieci przebywa w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców i nie uzyskują oni żadnych dochodów i świadczeń. Na podstawie zarządzenia referendarz sądowego z 14 września 2015 r. skarżącej przesłano prawidłowy formularz PPF zgodny z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1257) wzywając jednocześnie do jego wypełnienia i odesłania. Ze zwrotnego potwierdzenia obioru powyższego zarządzenia wynika, iż zostało ono doręczone 21 września 2015 r. osobie uprawnionej z administracji strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców. Zarządzeniem z 8 grudnia 2015 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Od powyższego zarządzenia skarżąca w ustawowym terminie złożyła sprzeciw. W uzasadnieniu wskazała, iż do skargi nie dołączyła wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże wiedząc, że musi dopełnić powyższą czynność 8 września 2015 r. przygotowała i przekazała administracji strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców wypełniony i podpisany formularz PPF celem doręczenia go do tut. Sądu. Wyjaśniła również, iż pozostawała w przekonaniu, że wysłany formularz zgodny jest z ustalonym wzorem. W dniu 21 września 2015 r. otrzymała wezwanie z Sądu do nadesłania wypełnionego i podpisanego formularza, wobec powyższego zwróciła się do administracji strzeżonego ośrodka (tj. do "opiekuna powrotnego"), w którym przebywała, o wyjaśnienie sytuacji. Uzyskała wówczas informację, po kontakcie telefonicznym swego opiekuna powrotnego z Wydziałem IV tut. Sądu, iż jej pismo z 8 września 2015 r. zawierające wypełniony formularz wniosku PPF prawdopodobnie "mięło się" z wezwaniem referendarza w zakresie nadesłania takiego formularza i nie musi po raz kolejny wypełniać i przesyłać formularza. Powyższe ustalenia potwierdził również pracownik Stowarzyszenia Interwencji Prawnej, które udziela nieodpłatnych porad prawnych w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, w którym przebywa. W związku z powyższym skarżąca, z uwagi na poczynione ustalenia, uważała, że nadesłała prawidłowy formularz PPF. W załączeniu skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz prawidłowy formularz PPF, z którego wynika, iż nie posiada żadnego majątku, natomiast wraz z mężem uzyskuje dochód w wysokości 820 zł z tytułu pomocy socjalnej z Departamentu Pomocy Socjalnej Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Postanowieniem z 24 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej zwanej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie przez skarżącą sprzeciwu skutkowało zatem usunięciem z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. zarządzenia z 8 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast - w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo..., s. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy, pozwalają uznać, że sytuacja skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać trzeba, że skarżąca nie posiada majątku i dysponuje jedynie środkami finansowymi przyznanymi jej i jej mężowi tymczasowo, w związku z pozostawaniem w procedurze uchodźczej. W ocenie Sądu poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych, na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego w wysokości 300 zł, będzie stanowiło uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Zasadnym było zatem przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.