IV SA/Wa 2616/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1) odmówić R. H. zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla R. H. radcę prawnego. Wyrokiem z dnia 6 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżąca w dniu 14 maja 2008 r. (data złożenia pisma w urzędzie pocztowym) zwróciła się do sądu o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podała m. in., że jest chora, obecnie otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne, które wystarcza na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem, synem i córką. Córka w czerwcu 2008 r. broni pracę magisterską, a syn studiuje (III rok studiów). Mąż skarżącej jest właścicielem domu o pow. 140 m- w części 1/8 oraz mieszkania o pow. 42 m- w części 1/5 a dzieci odpowiednio: 3/8 domu i 6/10 mieszkania. W rubryce dotyczącej dochodów wnioskodawczyni podała, że uzyskuje dochód w wysokości 2000 zł z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego, nie podała natomiast, czy pozostałe osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakiekolwiek dochody. W związku z powyższym Sąd w piśmie z dnia 26 maja 2008 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez przestawienie: 1) informacji na temat wysokości wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie (przeciętnie w miesiącu), 2) wyciągów z posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym kont bankowych za ostatnie 3 miesiące (lub oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych), 3) informacji, czy syn i córka uzyskują jakiekolwiek dochody - jeżeli tak, to w jakiej wysokości - czy też pozostają na wyłącznym utrzymaniu rodziców, 4) informacji, czy i mąż skarżącej uzyskuje dochody - jeżeli tak to w jakiej wysokości i z jakiego tytułu. W piśmie z dnia 9 czerwca 2008 r. R. H. podała, że wydatki na utrzymanie domu wynoszą średnio ok. 700 zł miesięcznie, na lekarstwa - ok. 100 - 150 zł. Do pisma dołączyła wyciąg z rachunku bankowego za okres: od 1 marca 2008 r. do 5 czerwca 2008 r. Skarżąca oświadczyła, że w wynagrodzeniu za kwiecień 2008 r. zawiera się wypłata za zaległy urlop. Z pracy skarżąca została zwolniona 20 kwietnia 2008 r., obecnie pobiera zasiłek rehabilitacyjny w wysokości 1700 zł (do 18 stycznia 2009 r.). Córka posiada dochód z tytułu umowy o pracę, zaś mąż nie uzyskuje żadnych dochodów. z dołączonego do pisma wyciągu z rachunku bankowego wynika m. in., iż w dniu 16 kwietnia 2008 r. na konto skarżącej wpłynęła kwota 2 615,51 zł z tytułu zasiłku rehabilitacyjnego, zaś w dniu 12 maja 2008 r. 5978,65 zł z tytułu wynagrodzenia za kwiecień 2008 r. Ponadto w dniu 13 maja 2008 r. z konta skarżącej wypłacono 5000 zł tytułem zasilenia lokaty. Skarżąca nadesłała także wyciągi z rachunków bankowych córki - J. H. za okres od 16 lutego 2008 r. do 31 maja 2008 r. Na dzień 31 maja 2008 r. na rachunku zgromadzono środki w wysokości 2488,58 zł. W związku z wątpliwościami dotyczącymi sytuacji majątkowej skarżącej i jej rodziny, została ona ponownie wezwana do uzupełnienia wniosku, w szczególności do złożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, że mąż jest osobą bezrobotną, oświadczenia o wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez córkę oraz oświadczenia, kto jest właścicielem lokaty, na którą skarżąca przelała ze swojego konta bankowego kwotę 5000 zł. Jeżeli lokata jest własnością wnioskodawczyni lub którejkolwiek z osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca winna podać wysokość środków znajdujących się na przedmiotowej lokacie. Skarżąca w dniu 12 lipca 2008 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) wyjaśniła, że jej mąż w 2007 r. przez pół roku otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych, przez długi okres czasu nie mógł znaleźć pracy. Od ok. miesiąca przebywa w Anglii, ale z informacji które posiada wnioskodawczyni, jeszcze nie podjął zatrudnienia. Córka J. posiada umowę na czas określony - do 17 lipca 2008 r. z wynagrodzeniem brutto 1800 zł. Jednak od 5 maja 2008 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim, otrzymuje zasiłek chorobowy. Ponadto skarżąca oświadczyła, iż jest właścicielką lokaty, na której znajdują się środki finansowe w wysokości 5000 zł. Rozpatrując przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy podkreślić, ze zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Przyznanie prawa pomocy, ma na celu zapewnienie dostępu do sądu stronie, której brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z informacji podanych przez skarżącą na urzędowym formularzu PPF wynikało, że zamieszkuje ona wraz z mężem, synem i córką. Jako jedyny dochód podała kwotę 2000 zł, którą otrzymuje z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego. Natomiast z nadesłanych następnie na żądanie Sądu dokumentów i informacji wynika, że córka skarżącej pracuje (wynagrodzenie 1800 zł brutto), obecnie zaś przebywa na zwolnieniu lekarskim i pobiera zasiłek chorobowy. Na dzień 31 maja 2008 r. na rachunku bankowym miała zgromadzone środki finansowe w wysokości 2488,58 zł. Mąż wnioskodawczyni obecnie przebywa w Wielkiej Brytanii, szukając zatrudnienia. Wnioskodawczyni pobiera zasiłek rehabilitacyjny w wysokości - według oświadczenia - 1700 zł. Jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego przedstawionego Sądowi, na jej konto w dniu 16 kwietnia 2008 r. wpłynęła kwota 2615,51 zł tytułem zasiłku rehabilitacyjnego, a w dniu 12 maja 2008 r. kwota 5978,65 zł tytułem wynagrodzenia za kwiecień 2008 r. Skarżąca oświadczyła, że w tej kwocie zawiera się również ekwiwalent za zaległy urlop. W dniu 13 maja 2008 r. skarżąca wpłaciła 5000,00 zł na lokatę, której jest właścicielką. W tej sytuacji należało uznać, że skarżąca posiada środki finansowe, pozwalające jej na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy bowiem mieć na uwadze, że koszty sądowe na obecnym etapie postępowania - w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej - sprowadzałyby się do obowiązku uiszczenia wpisu od tej skargi w wysokości 100 zł. Wnioskodawczyni nie wykazała, aby nie była w stanie uiścić 100 zł tytułem kosztów sądowych. Oceniając jednak sytuację materialną w kontekście poniesienia również kosztów zastępstwa procesowego uznano, że w tym zakresie należy przyznać skarżącej prawo pomocy. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do Sądu osobom, którym stan majątkowy dostęp ten uniemożliwia. A zatem w rozpatrywanej sprawie - biorąc pod uwagę stan faktyczny opisany we wniosku oraz mając na względzie przymus adwokacko - radcowski przy sporządzaniu skargi kasacyjnej - stwierdzić należy, że wniosek R. H. w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego, zasługuje na uwzględnienie. Sąd bowiem uznał, że opłacenie pomocy profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania, mogłoby narazić skarżącą oraz jej rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 158 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało postanowić jak w sentencji.