IV SA/Wa 262/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego K. K. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2012 r. o odmowie udzielenia p. K. K. - obywatelowi R. - zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Po zreferowaniu przebiegu sprawy – wskazano m.in., że Cudzoziemiec wystąpił do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony uzasadniając go zamiarem wykonywana pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wnioskiem z 27 lutego 2012 r. - organ odwoławczy uzasadnił swoje orzeczenie, przywołując następujące okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy: - art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) stanowią, że cudzoziemiec, ubiegający się o pozwolenie, jest obowiązany posiadać: - ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz - stabilne i regularne źródło dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu, - art. 53b ust. 5 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że dochód, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, po odliczeniu kosztów zamieszkania, przypadający na każdego członka rodziny pozostającego na utrzymaniu cudzoziemca lub na cudzoziemca, gdy jest osobą samotną, musi być wyższy niż wysokość dochodu, od której przyznaje się świadczenia pieniężne z pomocy społecznej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.); zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 823), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł oraz osobie w rodzinie, której dochód nie przekracza kwoty 456 zł., - w toku postępowania wzywano Cudzoziemca do przedłożenia konkretnego katalogu dokumentów, w celu wykazania spełnienia wskazanych przesłanek; wymieniono, jakie dokumenty złożył wnioskodawca na wezwanie, - poprzez niedołączenie do akt sprawy dokumentów, dotyczących faktycznego wykonywania przez Cudzoziemca pracy na terytorium Polski i uzyskiwania z tego tytułu wynagrodzenia oraz posiadania ubezpieczenia, nie udokumentowano, że Wnioskodawca spełnia wymogi określone w art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, ciężar wykazania tych faktów spoczywał na Wnioskodawcy, - zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 53-53b. - opierając się na dotychczas zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, stwierdzono, że gdyby Cudzoziemiec (reprezentowany przez pełnomocnika) uzupełnił akta sprawy o dokumenty pozwalające na wydanie decyzji zgodnej z żądaniem strony, Wnioskodawca i tak nie spełniałby kryteriów dochodowych, o których mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, bowiem jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pracując na rzecz H. uzyskuje dochód w kwocie 1250 zł brutto (937,54 zł netto); odliczając koszt w kwocie 400 zł., związany z wynajmem zajmowanego lokalu mieszkalnego, Zainteresowany dysponuje łączną kwotą w wysokości 537,54 zł netto; kwota ta jest poniżej kryterium dochodowego, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia. W skardze Cudzoziemiec reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata – sformułował zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 9 K.p.a. przez jego nie zastosowanie i nie poinformowanie Skarżącego o zmianie okoliczności prawnych, mających wpływ na prawa Cudzoziemca tj. o zmianie od 1 października 2012 r. wysokości dochodu, poniżej której przyznaje się świadczenie pieniężne z pomocy społecznej, a tym samym zmianie wysokości dochodu, który jest niezbędny, aby uznać go za wystarczający na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny; postępowanie toczyło się bardzo długo nie z winy Cudzoziemca; Skarżący, wypełniał niezbędne kryterium dochodowe do 30 września 2012 r. a więc także składając w sierpniu dokumenty - w odpowiedzi na wezwanie organu - na okoliczność m.in. wysokości dochodów: organ zwlekając z wydaniem decyzji - pomimo zebrania całego niezbędnego materiału dowodowego - do [...] listopada 2012 r., zastosował niekorzystne dla Skarżącego kryterium dochodowe, wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r.; z art. 9 K.p.a. wynika dla organu obowiązek informowania i czuwania, aby strona nie poniosła szkody w wyniku nieznajomości prawa, w tym wypadku usprawiedliwionego i podyktowanego jego zmianą w toku toczącego się od lutego 2012 r. postępowania; niezwłoczne rozpoznanie sprawy w sierpniu 2012 r. lub wypełnienie przez organ obowiązku przewidzianego w art. 9 K.p.a. doprowadziłoby do pozytywnego dla Skarżącego rozpoznania sprawy; w tym drugim wypadku, Skarżący miałby możliwość postarania się o uzyskanie od pracodawcy wyższych (choćby o kilka złotych - 4,46 zł netto) dochodów niezbędnych dla wypełnienia nowego kryterium dochodowego, lub nieznacznego obniżenia kosztów związanych z wynajmem lokalu; naruszenie przez organ art. 9 K.p.a. ewidentnie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, - art. 75 i 77 K.p.a. przez faktyczne pominięcie dowodów zgłoszonych przez Skarżącego rn.in. na okoliczność posiadania ważnego ubezpieczenia zdrowotnego, wykonywania pracy i uzyskiwanego z tego tytułu wynagrodzenia, oraz nie rozpatrzenie przez organ całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, który powinien stanowić podstawę do wydania decyzji. Wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej uwzględnienie. W ocenie organu zasadnie zarzucono naruszenie art. 9 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. 1 października 2012 r. weszło w życie rozporządzenie z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Na mocy w/w aktu prawnego ustalono następujące zweryfikowane kryteria dochodowe; dla osoby samotnie gospodarującej, w wysokości 542 zł, dla osoby w rodzinie - w wysokości 456 zł; Rozporządzenie weszło w życie w toku postępowania odwoławczego. Wcześniej – 16 sierpnia 2012 r. w odpowiedzi na wezwanie z 30 lipca.2012 r. Skarżący nadesłał dokumenty, które częściowo czyniły zadość wezwaniu od organu. Były to m.in. zezwolenie na pracę, umowa o pracę z wynagrodzeniem 1250 zł brutto miesięcznie i oświadczenie współlokatora, z treści którego wynikało, że koszt zamieszkania Wnioskodawcy wynosi 400 zł. miesięcznie. W dacie złożenia dokumentów dochód wykazany w umowie o pracę i pomniejszony o ustalone koszty zamieszkania przekraczał wysokość minimalną określoną w przepisach o pomocy społecznej. Mając na uwadze treść art. 9 K.p.a., którego uzupełnienie stanowi art. 10 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w związku z zasadniczą zmianą stanu prawnego organ odwoławczy nie mogąc wydać decyzji przed dniem 1 października.2011 r. powinien poinformować Skarżącego, o powyższej zmianie i wyznaczyć termin na uzupełnienie materiału dowodowego w koniecznym zakresie. Skutkiem powyższej zmiany kryterium dochodowego w toku postępowania odwoławczego doszło do zmiany kryteriów uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, co czyniło szczególnie uzasadnionym wystosowanie konkretnego zawiadomienia. Zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. jest więc zasadny i miał on wpływ na wynik sprawy. Skarżący zasadnie podnosi, że na skautek braku pouczenia nie miał możliwości podjęcia odpowiednich działań w celu wypełnienia przesłanek, od których zależało udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Podzielono również pogląd, że organ wystarczająco nie uzasadnił, dlaczego przedłożone przez Cudzoziemca dokumenty nie mogły stanowić dowodu na spełnienie przesłanek wskazanych w art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. Organ zauważył że w pewnych przypadkach tego rodzaju dokumenty mogą być uznane za wystarczające, zaś przesłanki ich ewentualnego zanegowania powinny być wyjaśnione w uzasadnieniu. W trakcie rozprawy Skarżący oświadczył, że uzyskuje obecnie dochody warunkujące spełnienie przesłanek z art. 53b ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. W sprawie bezsporne są okoliczności faktyczne jak i prawne. Ich ponowne przytaczanie, za Stronami, jest bezzasadne. Z treści uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że ostatecznie przesłanką odmowy udzielenia zezwolenia było obliczenie dochodów cudzoziemca poniżej sumy uprawniającej do uzyskania pomocy społecznej. Orzekając w tym przedmiocie w listopadzie, oparto się na informacjach przedłożonych przez Stronę w sierpniu danego roku, przy czym od 1 października nastąpiła zmiana progu dochodowego uprawniającego do uzyskania pomocy społecznej. W następstwie tej zmiany wykazane wcześniej stałe dochody Cudzoziemca były o 4,46 zł niższe niż próg określony w rozporządzeniu. W takiej sytuacji faktycznej podzielić należy pogląd zarówno Strony skarżącej jak i organu administracji (sformułowany w odpowiedzi na skargę), że zgodnie z zasadami dobrej administracji, uwzględniając obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, oraz prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 i 9 K.p.a.) organ winien był poinformować Wnioskodawcę, że wskazywane dochody (w przedłożonej przez Cudzoziemca kopii umowy o pracę określone mianem "wynagrodzenia zasadniczego"), w wyniku zmiany regulacji są nieznacznie poniżej progu warunkującego uzyskanie zezwolenia. Uchybienie temu wymaganiu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doświadczenie życiowe i logiczne rozumowanie przemawiają za wysokim prawdopodobieństwem uzyskania przez Wnioskodawcę odrobinę wyższego wynagrodzenia od pracodawcy, który jest zainteresowany zatrudnieniem Cudzoziemca, co potwierdza zawarcie stosownej umowy, zaś brak uzyskania stosownego dochodu wyklucza uzyskanie zezwolenia a więc pobyt pracownika na terenie Polski (świadczenie pracy). Konstatację taką dodatkowo utwierdza oświadczenie cudzoziemca na rozprawie, że osiąga obecnie wymagane dochody. Podkreślenia wymaga, że obowiązek informowania stron o treści obowiązujących przepisów przed wydaniem orzeczenia, nie dotyczy powszechnie wszelkich tocznych sie postępowań, gdyż generalnie uprawnione może być domniemanie znajomości prawa przez zainteresowanych. Jednak. w rozpatrywanym przypadku, mając na uwadze, że organ orzekał w trybie odwoławczym - a więc ewentualnie powzięcie informacji o stanie prawnym dopiero z treści uzasadnienia decyzji nie mogło być użyteczne dla Strony aby nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 8 K.p.a.) na dalszych etapach procedury - oraz wobec faktu przedłużania się postępowania bez winy strony i zmiany w jego toku stanu prawnego - obowiązkiem organu było powiadomienie Wnioskodawcy o dokonanych ustaleniach (nie spełnienie podwyższonego kryterium dochodowego) przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia. Jak z kolei przyznaje organ w odpowiedzi na skargę, przedwczesna jest zawarta w uzasadnieniu skarżonej decyzji konstatacja, jakoby przedłożone dokumenty nie mogły generalnie stanowić podstawy dla oceny czy spełnione są inne przesłanki z art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. Wobec wskazanych uwarunkowań naruszanie przepisów postępowania, w zakresie obowiązku informowania stron o istotnych uwarunkowaniach prawnych (art. 9 w zw. z art. 7 i 8 K.p.a.) i właściwego wyjaśnienia sprawy (art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.), co musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia (art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 K.p.a.), mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Natomiast orzekając w punkcie 2 sentencji Sąd miał na względzie, że zgodnie z art. 200 wskazanej ustawy, w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 2 ustawy zasądzono na rzecz Strony skarżącej koszty postępowania sądowego, na które składa się wpis sądowy od skargi w kwocie 300 zł oraz wynagrodzenie adwokackie w kwocie 240 zł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Sąd nie uwzględnił wniosku o uchylenie także orzeczenia organu I. instancji, nie wykazano bowiem ani Sąd nie dopatrzył się z urzędu by było to niezbędne dla właściwego załatwienia sprawy, w myśl art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji wezwie Skaranego do uzupełnienia materiału dowodowego w niezbędnym zakresie.