IV SA/Wa 2629/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. F. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla K. F. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]; 2. odmówić K. F. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. K. F. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 16 października 2017 r. podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego dochód stanowi emerytura w wysokości 2.547,52 zł netto miesięcznie. Jako posiadany majątek wykazał mieszkanie o powierzchni 36 m2. Oświadczył, że nie ma oszczędności, innych zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów. Wymienił następujące wydatki: rata kredytu (571 zł), czynsz za mieszkanie (290 zł), telefony (92,48 zł), gaz (50,39 zł), energia elektryczna (98,78 zł), balkonik rehabilitacyjny (360 zł). K.F. dołączył do wniosku: kopię decyzji ZUS z dnia [...] marca 2017 r. potwierdzającej podaną przez niego wysokość emerytury; informację spółdzielni mieszkaniowej z dnia 19 sierpnia 2015 r. o wysokości opłat (łącznie 375,41 zł miesięcznie); dowód wpłaty należności za gaz z października bieżącego roku (50,39 zł); kopię rachunku za energię elektryczną z terminem płatności do 11 grudnia bieżącego roku (98,78 zł); dowód wpłaty należności za telefon z sierpnia bieżącego roku (92,48 zł); kopię informacji banku z dnia 6 października 2015 r. o zmianie oprocentowania kredytu z harmonogramem spłat (rata za listopad bieżącego roku - 571,05 zł, rata za grudzień 570,72 zł, rata za styczeń 2018 r. 570,39 zł, ostatnia rata w czerwcu 2018 r. – 568,69 zł); kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego z sierpnia 2015 r. Ponadto, do skargi K. F. dołączył kserokopie dokumentacji medycznej potwierdzającej, że cierpi na schorzenie układu kostnego. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści powołanego przepisu instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób niemających żadnego dochodu lub oszczędności lub mających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Trzeba także zaznaczyć, iż brzmienie art. 246 § 1 ppsa wskazuje, że jedynym kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy ma charakter materialny. Jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Stąd też takie okoliczności, jak np. wiek, czy stan zdrowia, mogą mieć znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy tylko w takim zakresie, w jakim wpływają one na możliwości płatnicze wnioskodawcy. Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji o stanie rodzinnym, majątku, osiąganych dochodach i ponoszonych wydatkach nie daje podstaw do stwierdzenia, że nie jest on w stanie wygospodarować środków pozwalających na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedmiotem skargi K. F. jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Wpis od skargi na tę decyzję wynosi 100 zł (§ 2 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najniższy dopuszczalny wpis w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 233 ppsa). Wysokość innych, ewentualnie należnych, opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą K. F., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo również nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Skarżący osiąga stały dochód z emerytury w wysokości 2.547,52 zł miesięcznie. Z kolei wysokość wykazanych przez niego - zarówno w oświadczeniu z dnia 16 października 2017 r., jak i w nadesłanych dokumentach źródłowych - stałych, niezbędnych wydatków, wynosi nie więcej niż 1.200 zł miesięcznie. Należy przy tym nadmienić, że ustalając wskazaną wielkość obciążeń budżetu domowego K. F. przyjęto, iż wykazane przez stronę wydatki na energię elektryczną i gaz ponoszone są w rozliczeniu miesięcznym (są wyższe), a nie dwumiesięcznym (byłyby niższe). W tej sytuacji, uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których skarżący nie uwzględnił w przedstawionym zestawieniu, jak koszty wyżywienia, czy ubrania, a także biorąc pod uwagę, że wnioskodawca – ze względu na wiek i stan zdrowia - ponosi dodatkowe koszty leków, sprzętu rehabilitacyjnego, czy konsultacji lekarskich, nie można przyjąć, że wygospodarowanie 100 zł na wpis od skargi i takich samych środków na ewentualnie należne, inne opłaty sądowe, spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania K. F. Z powyższych względów nie znaleziono podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata. Wobec stwierdzenia, że K. F. nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymagało, czy spełnia warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie było ustalenie, jaką część kosztów skarżący może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, wysokość wpisu od skargi i ewentualnie należnych, innych opłat sądowych w sprawie wszczętej skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 sierpnia 2017 r., jednorazowo nie przekroczy 100 zł. Ustalono też, że sytuacja finansowa K. F. umożliwia mu poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia wskazanych opłat. W sytuacji jednak, gdy skarżący nie ma oszczędności, innych zasobów pieniężnych, ani majątku, który mógłby przynieść mu dodatkowy dochód, należy stwierdzić, że środki uzyskiwane przez niego ze świadczenia emerytalnego nie pozwalają na poniesienie kosztów profesjonalnej pomocy prawnej, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Jak wskazano, dochód skarżącego regularnie pomniejszany jest wydatkami w wysokości około 1.200 zł miesięcznie tytułem opłat wymienionych w zestawieniu zawartym w przedmiotowym wniosku. Poza tym K. F. z pewnością ponosi inne konieczne wydatki, jak chociażby koszty wyżywienia, ubrania, czy środków higieny osobistej. Należy też zakładać, że stan zdrowia powoduje, iż wnioskodawca zmuszony jest ponosić dodatkowe wydatki, jak chociażby wykazany we wniosku koszt zakupu sprzętu rehabilitacyjnego. Jakkolwiek przy dochodzie kształtującym się na poziomie prawie 2.550 zł miesięcznie okoliczności te nie uniemożliwiają wnioskodawcy wygospodarowania 100 zł na wpis od skargi, to powodują, że nie jest on w stenie – bez uszczerbku koniecznego utrzymania – ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. K. F. wykazał zatem, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.